Leif Halvard Silli

Alder: 51
  RSS

Om Leif Halvard

Følgere

VD bør fremja flagging av interessekonflikter

Publisert nesten 7 år siden

Framlegg

Eg gjer framlegg om at Verdidebatt innfører ei form for krav om flagging av interessekonflikt.

Til dømes, dersom debattanten er statskyrkjemedlem, men vil diskutera kvifor Humanetisk Forbund har krav om at ein melder seg ut or Statskyrkja før ein vert medlem i HEF, då er dette ei interessekonflikt ettersom statskyrkjemedlemen har ei openberr interesse av å ha flest mogeleg medlemer i statskyrkja. Poenget er ikkje at dette skal vera forbode men at dei andre debattane skal vita at interessekonflikta kan spela inn på synspunktet til debattanten.

Andre døme: Du vil diskutera kvinnelege prestar men er ateist. Eller du er ateist men vil diskutera kyrkja sitt syn på homofil (etter som dei sjølv seier, ateistane, so skal kyrkja sine reglar for dette berre gjelda innanfor kyrkja – likevel blandar dei seg inn i debatten utan å heile tida flagga at dei er ateistar).

Verdidebatt er ope for kven det er og ein kan ikkje venta at alle meddebattantar kjenner til kva slag platform ein sjølv står på.

Eg kjenner til eit døme på eit netstad som har ei slik ordning: «Tidsskrift for den norske legeforening» (heretter: Tidskriftet) tek i mot innlegg på net og sume av innlegga vert prenta òg. Men når ein skriv i Tidssskriftet må ein fylla ut eit stutt skjema der ein svarar på om ein har interessekonflikter i høve til emnet som ein melder si interesse for å debattera. Til dømes har dei diskutert domen mot ABB der, og då eit av fagfolkvitna melde seg på i debatten, skreiv vedkomande i skjemaet at han hadde ei slik interesse i saka.

For Verdidebatt sin del, kunne ein tenkt seg at medlemene laut – eller fekk tilbod om – å fylla ut eit skjema for kvar av dei ulike kategoriane dei vil diskutera innanfor. Skjema kan vera eit ja/nei-skjema. Dersom dei svarar ja, dei har ei interessekonflikt, so må dei skriva kva det er (eller kryssa av kva det er).

Kan henda er ikkje interessekonflikt det beste ordeta - habilitet er eit anna ord - det kan vera endå andre ord.

Personlege røynsler

Verdidebatt vert drive av Vårt Land, ei kristen avis. Kristne ventar difor lett, eller burde iallfall ha kunna venta – vil nokon meina – at dei kunne diskutera sine ting her litt fritt. Men eit problem i so måtar er Verdidebatt sine mange medlemer av «Norsk Ateistisk Misjonssamband», som ofte melder seg i saker om ligg langt utanfor deira naturlege felt – dei nyttar kvart eit høve til å misjonera for si sak. Serleg (tykkje eg, då) melder dei på i etikkdebattar jamvel om det er eit indrekristeleg etisk spørsmål. (Dei insisterer gjerne på at kristendom/religion må forvisast til religionen sjølv, men blandar seg likevel inn.)

Korleis løyser eg dette problemet? For min eigen del, dersom eg ikkje kjenner ein debattant, fær eg ofte hjelp av å lesa profilsida til vedkomande – der kan det stå info som let meg skjøna om han er kristen, kva slag kristen, eller ateist, eller kva det måtte vera. (Men ofte er ikkje debattsidene noko nyttige. Det vantar rett og slett relevant informasjon der.)

Kvifor er dette til hjelp? Jau, eg tykkjer det er formålslaust å diskutera kyrkja sitt syn på abortsaka eller homofilispørsmålet med dei som ikkje i det minste identifiserer seg som kristne. For å auka verdet av debatten kan det òg vert nyttig å kjenna til kyrkjesamfunnet etc, men å vita at vedkomande er kristen er minimum.

No kan det var ulike syn på det, men eg melde meg nettopp på Ottosen sin debatt-tråd om «moderne homoteori», og fekk ein del motbør, kan du seia. Men oppdaga etter kvart at svært mange av dei som var aktive rekna seg som ateistar. Eit anna døme i same debatt var ein som i profiilen sin omtalar seg som katolikk – oppdaga eg – men som i tråden læst som om han aldri hadde truffe folk som stod for det tradisjonelle, katolske synet på homofili.

Samandrag

Det kan gjerne vera best å innføra dette som friviljug tvang - gjer det til eit tilbod, men når debattleiar ser det kan gagna debattklimaet etc, so kan debattleiar «tvangsstempla» folk.

Det er ikkje visst at det skal vera so grundig. Ein kategori som heiter «tilhøyrer eit trussamfunn» kunne vore ein god start.

Ein anna måte kunne vore at den som startar ein tråd kan få lov å setja krav om at alle som deltek i tråden flaggar kva slag interesse dei har i saka.

Gå til innlegget

«Sex etter kristendomen»

Publisert nesten 7 år siden

Kvifor vann kampen for samkjønna ekteskap fram so raskt? Rod Dreher frå The American Conservative, hevdar at det det var fordi slaget var tapt lenge før det stod. Og slaget er ein kamp om det kristne verdsbiletet – og ikkje ein moralsk strid.

Sex etter kristendomen

  • Denne artikkelen av Rod Dreher,  stod opphaveleg (11. april 2013) i www.TheAmericanConservative.com  og er omsett og attgjeve her med løyve frå utgjevaren.

For tjuge år sidan, kom ferske president Bill Clinton til å gå på ei politisk landmine då han gjorde freistnad på å oppfylla eit valløfte om å tillata homofile soldatar å tenestegjera ope. Samkjønnsekteskap var knapt merkjande som ei politisk sak; landet var tri år ifrå den føderale Lova om forsvar for ekteskapet [“the Defence of Marriage Act”] og fire år før komikaren Ellen DeGeneres, i beste TV-sendetid, kom ut or skapet. {Omsetjarmerknad: Deretter vart «Sex after Ellen» eit slagord.}

Då fekk me det som historikarar ein dag kjem til å omtala som ein kulturell revolusjon. No går me inn i sluttspelet av kampen kring rettar for dei homofile og tolkinga av homoseksualitet. Dei konservative har møtt peikefingen, både i rettssalen og i aukande grad i folkedomstolen. Det er vanleg å oppfatta det slik at den einaste grunnen til å vera i mot samkjønnsekteskap er beinveges sneversyn eller religon, og korkje det eine eller det andre av desse to – slik er tokken i dag – har nokon plass når det gjeld å fastsetja lover og offentlege standardar.

Omfanget av nederlaget som dei moralske tradisjonalistane har lide kjem til å verta klårare og klårare etter kvart som eldre amerikanarar forlet scenen. Meiningsmåling etter meiningsmåling syner at for dei unge er homoseksualitet normalt og homoekteskap ikkje nokor stor sak, med mindre – so klårt – ein er i mot det, og då har ein i so fall tilnærma same moralske status som ein raseskiljeforsvarar seint i 1960-åra.

Alt dette er, faktisk, ei mykje større sak enn kva folk flest på begge sider innrømer og det for ein grunn som til og med dei største motstandarane av homorettar ikkje skjønar. I 1993 var det ei framsidesak i avisa  The Nation   som slo fast at saka om homorettane var høgdepunktet og kjernesaka i kulturkrigen:

«Dei kryssande frigjeringsstraumane i dag vert samla i homokampen. Homorørsla liknar på sume vis det momentet som andre grupper har røynt i fortida åt nasjonen vår, men han er òg noko meir, fordi den seksuelle identiteten er i gjenomgåande krise i heile folkesetnaden og homofile – ettersom dei både som subjekt og objekt var dei som stakk seg mest ut i denne krisa – har vorte tvinga til å finna opp ein heilskapleg kosmologi for å kunna fatta henne. Ingen seier at endringar kjem til å koma av seg sjølv. Men det er faktisk mogeleg at ein liten og forakta seksuell minoritet kjem til å endra Amerika for all tid.»

Dei hadde rett, og jamvel om ordet «kosmologi» kan slå lesarane som filosofisk sett noko storslege, var uttrykket beint fram profetisk. Kampen for rettane åt «ein liten og forakta religiøs minoritet» hadde ikkje kome til å vunne fram dersom den gamle kristne kosmologien hadde halde stand: Beint ut sagt so har saka om homorettane vunne fram nett fordi den kristne kosmologien har forvitra i det vestlege sinn.

Samkjønnsekteskap slær det avgjerande slaget i mot den gamle orden. The Nation’s triumfalistiske retorikk frå to tiår attende er ikkje i ferd med å rotna på rot; radikalistane skjøna kva det stod om mykje betre enn mange andre – ikkje minst betre enn dei borgarelege apologetane for samkjønnsekteskap som eit konservativt fenomen. Homoekteskap kjem sannleg til å endra Amerika for all tid, på måtar som berre no vert synlege. For godt eller gale kjem det til å gjera oss til ein mykje mindre kristen kultur. Alt no gjer homoekteskap nett det.

Medan dei forfatta American Grace, den vidt ikring mykje omtala og fullfemnande studien av religøs tru og praksis i samtida og som kom ut i år 2010, la dei politiske vitskapsmennene Robert D. Putnam og David E. Campell merke til to inverse trendar, etter sosialvitskaplege mål, som begge byrja ikring 1990.

Dei fann at unge amerikanarar som rundt den tid kom i vaksenalderen, byrja å godta homoseksualitet som moralsk tillate i store hopetal. Dei såg òg at yngre amerikanarar meir og meir byrja å falla ifrå organisert religion. Den evangeliske boomen frå 1970- og 1980-åra stogga, og hadde det ikkje vore for tsunamien av spansktalande innvandring til USA, hadde den katolske kyrkja tapt tilhengjarar i same fart som den lengeminkande protestantiske hovudstraumen.

Grafikk ved Michael Hogue

Data deira synte at over tid var haldningane til moralske spørsmål ein god indikator på religøst engasjement. I ser var det slik at di meir liberal ein var til homoseksualitet di mindre truleg var det at ein påstod seg ha tilknyting til noko religiøst. Det var ikkje nett det at yngre amerikanarar hadde vorte ateistar. Det var heller slik at dei fleste såg på seg sjølve om «åndelege, men ikkje religiøse». Saman med ateistane og agnostikarane, utgjer desse «ikkje-noko-ane» [nones] – termen nones stammar frå Ptunam og Campell – den flokken i trusdemografien som veks snøggast.

Og sanneleg, ifylgje ein 2012-studie frå Pew Research Center, utgjer dei ein av tri amerikanarar under 30 år. Dette handlar ikkje berre om at unge folk gjer det unge ofte gjer, nemleg, dei held kyrkja på armlengdes avstand fram til dei slær røter. Greg Smith frå Pew fortalde NPR at denne generasjonen er meir religiøst utilknytt enn det tidlegare har vore registrert. Putnam, Hardvard-akademikaren som er best kjend for den bestseljande kulturstudien Bowling Alone, har sagt at det ikkje er nokon grunn til å tru at dei kjem til å venda attende til kyrkja i noko større tal etter kvart som dei eldest.

Putnam og Campell var i American Grace nøye med å seia at korrelasjonen ikkje er å tolka som ei årsak, men dei peika likevel på at etter kvart som homoaktivisme flytte seg nærare sentrum i det amerikanske politiske livet – rundt rekna då The Nation køyrde ovannemnde framsidesak, var den livlege rolla mange kristne leiarar tok på seg når det galdt å gå i mot homorettar med  på å framandgjera unge amerikanarar frå organisert religion.

I ei samtale over ein middag ikkje lang tid etter at American Grace vart utgjeven, fortalde Putnam meg at dei kristne kyrkjene kom til å måtta liberalisera det dei lærer ut om sex dersom dei skulle ha von om å halda på lojaliteten til dei yngre generasjonane. Dette kan til å byrja med synast som ein rimeleg konklusjon, men røynslene frå dei liberale kyrkjesamfunna i Amerika talar imot denne oppskrifta. Hovudstraumen av protestantiske kyrkjer, som har vore mykje meir godtakande når det gjeld homoseksualitet og seksuell frigjering ålment, har halde fram med den sterke nedgangen dei har hatt i medlemstala.

Det tykkjest som om når folk kjem fram til at den historisk normative kristendomen tek feil om sex, so finn dei seg stort sett ikkje nokor kyrkje som godkjenner deira liberale syn. Dei sluttar heller å gå til kyrkje heilt og halde.

Dette reiser eit kritisk viktig spørsmål: Er sex sjølve krumtappen i den kristne kulturelle orden? Er det verkeleg tilfelle at det å kasta frå seg den kristne læra om sex og seksualitet er å ta bort den faktoren som gjev – eller gav – kristendomen makt som ei sosial kraft?

Jamvel om han gjerne ikkje hadde kome til å sagt det med same ord, so hadde den eminente sosiologen Philip Rieff truleg svara ja. Rieff si landemerkebok frå 1966, The Triumph of the Therapeutic, analyserer det han kallar Vesten si «bortkonvertering» frå kristendomen. Nær alle innrømer at denne prosessen har vore på veg sidan opplysningstida, men Rieff synte at han hadde nådd eit lang meir framskride stadium enn dei fleste – ialfall dei fleste kristne – hadde teke inn over seg.

Rieff, som døydde i 2006, var ein ikkjetruande, men han skjøna at religion er nykkelen til å forstå einkvar kultur. For Rieff kunne essensen av kva helst – og kvar – kultur lesast av ved hjelp av det kulturen sette forbod mot. Kvar kultur påfører medlemene ei rekkje moralske krav, grunngjevne med det å tena felles føremål, og hjelper dei å hanskast med desse krava. Ein kultur må ha ein kultus – ei kjensle av orden, ein kosmologi som fester desse moralske krava i eit metafyisk råmeverk.

Du ter deg ikkje slik og ikkje på den måten fordi det er godt for deg, du gjer so fordi denne moralske visjonen er koda rett inn i røynda di sjølv. Dette er grunnlaget for naturlovteorien, som har stått i sentrum i samtida sin sekulære argumentasjon imot samkjønnsekteskap (men som ikkje har makta å overtyda ein einaste).

Rieff, som skreiv i 1960-åra, identifiserte den seksuelle revolusjonen, jamvel om han ikkje nytta den termen – som ein hovudindikator på bortfallet av kristendomen som ei kulturellt avgjerande kraft, han skreiv at «avvisinga av seksuell individualisme» var «svært nær kjernen av den symbolikken som ikkje har makte å halda stand». Han meinte at avkallet på den seksuelle autonomien og sensualiteten til den heidne kulturen, var heilt sentralt i den kristne kulturen – ein kultur som, på avgjerande vis, ikkje berre gav avkall på men òg omdirigerte det erotiske instiktet. At Vesten i snøgg takt nypaganiserte seg kring sensualitet og seksuell frigjering var eit kraftfullt teikn på undergangen åt kristendomen.

Det er nær uråd for dagens amerikanarar å skjøna kvifor sex var ei so viktig sak i den tidlege kristendom. Saraha Ruden, den Yale-utdanna klassikar-omsetjaren, forklårar kulturen som kristendomen framstod i, i boka hennar Paul Among The People frå 2010. Ruden held fram at det er svært ignorant å sjå på apostelen Paulus som ein dyster tidlegpuritanar som kom frå himlen ned over happy-go-lucky heidne hippiar og bad dei om å slutta å ha det moro.

Faktisk vart Paulus si lære om den seksuelle kyskleiken og giftarmålet motteke som frigjerande i den pornografiske, seksuelt utnyttande gresk-romerske kulturen på den tid – utnyttande serleg av slavar og kvinner – verdet åt desse låg for det meste i deira evne til å avla born og tilby seksuell nyting. Kristendomen, slik han vart artikulert av Paulus, verka ein kulturell revolusjon og heldt attende og kanaliserte det mannlege eroset, og lyfte statusen åt både kvinna og den mennesklege kroppen, og infuserte ekteskapet – og den ekteskaplege seksualiteten – med kjærleik.

Det kristne ekteskapet, skriv Ruden, var «so annleis frå alt før og etter som bodet om å snu det andre kinnet til». Poenget er ikkje at kristendomen berre, eller hovudsakleg, handla om å revurdera seksualtiten men at sex i den kristne antropologien fær ei ny og onnorleis tyding, ei tyding som kravde eit radikalt skifte i framferd og kulturelle normer. I kristendomen kan ein ikkje skilja det folk gjer med seksualiteten deira frå det den mennesklege personen er.

Det hadde vore absurd å hevda at den kristne sivilisasjonen nokon gong nådde ein gullalder med sosial harmoni og seksuell sæle. Det er lett å finna æraer i den kristne soga då dei kyrkjelege autoritetane var overopptekne med seksuell reinleik. Men som Rieff innrømer so etablerte kristendomen ein måte å herda det seksuelle instiktet, byggja det inn i felleskapen og dirigera det på positive måtar.

Det som gjer vår eigen æra annleis i høve til fortida, seier Rieff, er at me har slutta å tru på det kristne, kulturelle råmeverket, og likevel har me gjort det uråd å tru på noko anna  i staden som gjer det kulturar må gjera: Tøyma dei individuelle lidenskapane og kanalisera dei kreativt i mot felles føremål.

Det er heller slik, i den moderne æraen, at me har snudd om rolla til kulturen. I staden for å læra oss kva me må avskjera oss sjølve ifrå for å vera siviliserte, har me eit samfunn som fortel oss at me finn mål og meining i å fria oss sjølve frå dei gamle forboda.

Korleis det vart slik er ei komplisert soge som involverer soga om korleis humanismen oppstod, at opplysningstida kom og moderniteten si koma. Som filosofen Charles Taylor skriv i det religiøse og kulturelle historiemeisterverket A Secular Age, so er det slik at «Heile den etiske stillingstakinga åt moderne menneske går utifrå, og fylgjer av, at Gud er daud (og saman med honom, so klårt, det meiningsfulle kosmos)». Å vera moderne er å tru på den individuelle attrå ein sjølv hyser som sjølve arnestaden for autoritet og sjølvdefinering.

Gradvis har Vesten mist kjensla for at kristendomen hadde mykje med den siviliatoriske orden å gjera, skriv Taylor. I det tjugande hundreåret vart det å kasta bort kristne ideal kring seksualiteten i aukande grad identifisert med helse. I laupet av 1960-åra kom overtydinga om at det å uttrykkja seg seksuelt var helsesamt og godt – di meir, di betre – og dette med at seksuell attrå var innebygd i den personlege identiten ein har kulminerte i den seksuelle revolusjonen, den livbringande ånda som heldt fram at fridom og autentisitet kunne ein finna ikkje i seksuelt atterhald (det kristne synet) men i det å uttrykkja og hevda seg seksuelt. Det er den måten moderne amerikanarar krev fridom på.

For Rieff, er vår tid eit serleg slag av ein «revolusjonerande epoke» fordi denne revolusjonen, etter sin eigen natur, ikkje let seg institusjonalisera. Ettersom han fornektar at det er mogeleg med felles kunnskap om bindande sanningar som overgår det individuelle, kan ikkje revolusjonen etablera ein stabil, sosial orden. Som Rieff karakteriserer det, er «svaret på alle ‹kvifor›-spørsmål alltid berre eit ‹meir›».

Den etterkristne kulturen vår er difor ein antikultur. Me er overtydde om at den moderne logikken og myten om den individuelle fridomen kjem til å halda fram med å fortæra restane av den gamle orden, overtydde om at sann glede og harmoni kjem til å verta vår so snart alle grenser har vorte annulerte.

Homoekteskap signaliserer den endelege triumfen åt den seksuelle revolusjonen og detroniseringa av kristendomen fordi det fornektar hovudkonseptet i den kristne antropologien. I klassisk kristen lære er den gudegjevne sameininga av mann og kvinne ein ikon [eit bilete] på sambandet mellom Kristus og Hans kyrkje og til slutt tilhøvet mellom Gud og all skapningen. Dette er grunnen til at homoekteskap negerer den kristne kosmologien, som me òg hentar det moderne konseptet om menneskerettar og andre fundamentale moderne goder ifrå. Om me kan halda på desse godene i den postkristne epoken står att å sjå.

Det står òg att å sjå om me kan halda på kristendomen utan å godta den kristne kyskleiken. Undersøkjingane til sosiologen Christian Smith når det gjeld det han omtala som «moralistisk-terapevtisk deisme» – den feelgood pseudokristendomen som har kome istaden for den mormative utgåva av trua i dagens Amerika – gjev ymt om at oppgåva kjem til å verta sers krevjande.

Konservative kristne har tapt kampen om homoekteskap og, som me har sett, dei tapte tiår før nokon eingong tenkte på samkjønnsekteskap som noko mogeleg. Homoekteskap-proponentar vann fram so raskt fordi dei synte folk at det dei kjempa for var samsvarande med det dei fleste etter-1960-amerikanarar frå før trudde på vedrørande meininga med sex og ekteskap. Spørsmålet vestlege kristne møter no er om dei kjem til å mista kristendomen heilt og halde i denne nye tilstanden.

Alt for mange av dei trur at samkjønnsekteskap berre er eit spørsmål om seksuell etikk. Dei greier ikkje å sjå at homoekteskap, og den samtidige kollapsen når det gjeld ekteskap mellom fattige og arbeidarklasseheteroseksuelle, heilt ut er logisk gjeve den autonome individualismen som moderniteten held so heilag og som vert omfamna av samtidskulturen – ja, sanneleg av mange av dei som kallar seg sjølv kristne. Dei fær ikkje med seg at at kristendomen, rett forstått, ikkje er eit moralistisk-terapevtisk hjelpemiddel for borgarleg individualisme – eit vanleg svar mellom amerikanske kristne og eit svar Rieff avviste i 2005 som «berre patetisk» — men er radikalt i mot den kulturelle orden (eller uorden) som råder i dag.

Dei kjempar kulturkrigen moralistisk, ikkje kosmologisk. Dei har ikkje berre misst kulturen, med mindre dei skjønar innhaldet i kampen og byter strategi for å kunna kjempa kosmologisk, kan dei koma til å – innan få generasjonar – missa religionen sin.

Ein kultur byrjar å døy når dei normative institusjonane sluttar å kommunisera ideala på måtar som held fram å vera invertes overtydande, skriv Rieff. Og etter det målet, er kristendomen i Amerika, om ikkje til og med amerikansk spiritualitet, i dødsfare. Framtida er ikkje avgjort på førehand: Taylor deler mykje av Rieff si historiske analyse men finn større von i potensialet for fornying. Likevel, dersom trua ikkje kjem til hektene, kan den historiske obduksjonen koma til å konkludera at homoekteskap ikkje var ei årsak men eit symptom, teiknet som viste den terminale tilstanden åt pasienten.

Gå til innlegget

Eg har eit Bra!-framlegg.

Flott at Bra-knappen er kome attende på innlegg. Men svært fåe er klåre over at ein kan trykkja på Bra!-knappen ikkje berre innlegg men òg på kommentarar. Dette fordi ein er nøydd å gå inn på profilsida til vedkomande, og deretter aktivera vedkomande si kommentar-liste,  før ein kan få tilgang til Bra!-knappen.

Kva med å gjera Bra!-knappen tilgjengeleg kommentartråden for innlegget og ikkje berre på profilsida?

Gå til innlegget

1025 år sidan Kiev-Rus vart kristna

Publisert nesten 7 år siden

Medan Noreg hadde fokus på («nøytral») feiring av Heilag-Olav, feira Ukraina, Russland og Kviterussland den skandinavisk tilknytte fyrsten Heilage Vladimir den store, som kristna Kiev-Rus. Som i Noreg, er ein slik arv krevjande å handtera.     

Eg er ofte ved Krim-halvøya. I den vesle byen me dreg til, ligg det ei lita men vakker, russisk ortodoks kyrkje rett ved der me bur. I den kyrkja var kona mi døypt — midt under Sovjetunionen, takk vera bestefar sin, som insisterte – son av ein diakon som han var. Kyrkja er – som mange kyrkjer i Ukraina — kvite med blåmåla «fintiflusjkij» (krusedullar og kantar).

Den vesle kyrkja er no oppattpussa. For medan kona mi vart døypt der som lita, gjekk det berre kring 10 år før politikken under kamerat Nikita Sergeevitj Hrosj’åv — som var meir antikristen enn kamerat Stalin — sytte for at kyrkja vart omgjord til gymnastikksal.

Sist helg, var det noko ekstra i den vesle kyrkja — og i alle kyrkjene i Russland, Ukraina og Kviterussland. Då tona kyrkjeklokkene til minne om at det er 1025 år kristninga av Kiev-Rus (Kiev-Russland).

Denne hendinga vart og solid markert i media i dei tri statane, men truleg mest i Ukraina, der hovudminnehøgtida gjekk føre seg – i Kiev. Og medan Jonas Gahr Støre for eit par år sidan nytta «det er Ibsen-år i år [igjen]» for å bryta isen med kollegane sine, so viser netstaden hans at det 1025-årsjubileet som har vore gjengangaren når Ukrainas president Viktår Janokåvitj i 2013 har hatt møtt leiarane for grannelanda.

Og på same måte som Noregs statsminister har vektlagd at med Heilag-Olav sette igang «utvikligen av det nye Norge, med kristen tenkning omkring menneskeverd, jus og politik», so vektla Ukrainas statsleiar på liknande vis at kristninga av Kiev-Rus var «a momentous historical act that led Kievan Rus’ to the new civilizational level [ … ] many European peoples demonstrate European Christian identity and allow saying that Ukrainians are the part of it».

  • SPØRSMÅL: I Noreg, der det heiter seg at «Russland er et annet sted», kitlar det gjerne litt i nasen når den ukrainske presidenten vektlegg at heilage Vladimir, som altso sytte for at Kiev-Rus fekk si organisatoriske og teologiske tilknyting til den austromerske kyrkja og den austromerske kulturen, han var den som var med på å leggja landa inn i den europeiske kultursfæren?

Kiev-Rus er i dag tri land – rundt rekna (Russland, Ukraina, Kviterussland), og tilhøva dei imellom byd på utmaningar. Ikkje minst gjeld det Ukraina – som gjennomgår ein «ukrainiseringsprossess», der t.d. russisk språk vert sett til side for eit språk — ukrainsk — som over store deler av landet ikkje er innbyggjarane sitt morsmål.

So når presidenten av Ukraina talar om kristninga, so er det ikkje einskapsstaten han vektlegg – dei tri landa er ikkje lenger innanfor same verdslege grenser. I staden vektlegg han det sivilisatoriske — tilknytinga til Europa og so vidare.

Samstundes er Ukraina òg det av dei tri landa som – nest etter Kviterussland — er mest religiøst splitta (eller «pluralistisk», dersom du har lyst å sjå det slik). Eitt er dei pavetru austkyrkjekatolikkane – det er no greitt, på ein måte. Verre er det at dei austkyrkje-ortodokse stridest – i hovudsak om kva slag (formell) tilknyting ein skal ha til patriarken i Moskva. Difor er det gjerne umaningar når det gjeld å «bruka» heilage Vladimir religiøst. Den religiøse splittinga er meir «politisk» enn religiøs. Og i litt ullne ord tala presidenten òg imot politisk misbruk av kyrkjene.

Samstundes var det at dette gjekk føre seg i Kiev ei fjør i hatten for Ukraina. For det var jo der det byrja. Og for patriarken av Moskva, som vitja Kiev saman med gresk-ortodokse leiarar frå heile verda, var nok jubileet av same grunn eit kjærkome høve til å freista å styrkja aliansane med Kiev — for det føremålet let han nok med glede Kiev få skina.

Gå til innlegget

Strømmen med nytt syn på Fjordman?

Publisert rundt 7 år siden

No etterlyser Strømmen svar på kva Fjordman meinte med «fysisk fjerning». So korleis forsvarar Strømmen — i dag — at han tidlegare sa at Fjordman sjeldan oppmodar «til direkte valdelege åtak»?

Øyvind Strømmen uttalar seg på NRK Ytring i dag på vegner av dei som «faktisk har lest» Fjordman.

Spørsmål: Då må me kan henda slutta at Strømmen har lese stadig meir og meir av Fjordman, eller? Iallfall gjev Strømmen i dag uttrykk for eit syn på Fjordman som vel ikkje heilt fell heilt saman med korleis Strømmen tidlegare har omtala Fjordman?

For medan Strømmen i dag er sers oppteken av spørsmålet om kva Fjordman meiner med å «fysisk» fjerna muslimar frå Euroa, var han i 2011 mindre oppteken av dette.

Iallfall, medan Strømmen no gjer til sine eigne, Øystein Hetlands spørsmål om «fysisk fjerning» (Dagbladet, 24. november 2011), skreiv Strømmen i Syn og Segn nr 3 2011 om Fjordman at han, sitat: «har ikkje konkret oppmoda til vald». Og endå før det, den 23. juli, var Strømmen ute i Aftenposten og sa: «Dei fleste i desse miljøa – antakeleg inkludert Fjordman – er knappast valdsmenn, og dei oppmodar sjeldan til direkte valdelege åtak.»

Som sagt har tonen til Strømmen andsynes Nøstvold Jensen vorte jamt skarpare. Men noko av problemet for meg med måten Strømmen uttalar seg på, er denne eksperttonen hans. Til dømes var Strømmen alt i 2007 ute og sa at Fjordman er fascist. Men heller ikkje i 2007 fortalde Strømmen KVIFOR Fjordman er fascist.

Etter 22. juli har eg høyrd av Strømmen at Fjordman er fascist fordi det han seier høver med ein eller annan statsvitskapleg definisjon på fascisme. Men kven har nytte av ein slik definisjon, som berre heng og dinglar i lause lufta? Kva med å invitera lesarene med til å definera sjølve i staden for vera ekspert?

For meg har Strømmen kome litt i vegen for Fjordman. Eller korleis forsvarar Strømmen — i  dag — at han tidlegare sa at Fjordman sjeldan oppmodar «til direkte valdelege åtak». Er det slik at ein av dei sjeldne gongene var då han tala om «fysisk fjerning»? Og kva tid er det eg bør slutta meg til det Strømmen har sagt — er det no i dag? Kvifor skal eg ikkje bry meg om det han har sagt før?

Eg etterlyser, på line med Strømmen, at Fjordman kastar ljos på kva han meinte med «fysisk fjerning». So for å setja det på ein mindre omstridd spiss: Det spelar vel inga rolle om det er «sjeldan» dersom vedkomande denne sjeldne gongen oppmoda til å senda folk i gasskammeret?

Strømmen har i sine ekspertinnlegg vore med å spreia den myten at so få kjende til Fjordman før 22. juli. Men bakgrunnen for den ovannemnde artikkelen frå 2007 var faktisk  Hallgrim Berg si bok «Amerikabrevet: Europa i fare», der Berg hadde synt til ei utsegn av Fjordman. Ifylgje det Strømmen skreiv, hadde boka «vorte trykt i tre opplag».

Her er det noko med pedagogikken som sviktar: Det lure, når den kunnige skal opplysa den ukunnige, er å byggja på, og visa til, til det studenten veit noko om frå før. «Mange vil kjenna Fjordman frå Halgrim Berg», kunne han til dømes ha sagt.

Men det høver gjerne betre med ekspertrolla å ta ein meir «no skal de få høyra noko de ikkje visste»-tone?

Eller er det det at nordmenn vert litt meir uskuldige dersom dei fær vita at dei ikkje visste om Fjordman? Jamfør Hadia Tajik i hennar Fritt Ord-forsvar denne veka: «Hva gjør han her, Fjordman, plutselig midt i blant oss?» 

Strømmen er ein fyr eg lyttar til. Han er meir nyansert enn mange andre ekstremistekspertar, som t.d. når han nektar å omtala Sverige Demokratarna som fascistar. Men når, eller dersom, han skifter syn — ja jamvel om han held fast på syna sine, hadde tent på å invitera lesarane til å tenkja høgt i lag med seg. 

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Slik jeg ser det
av
Magne Nylenna
21 dager siden / 1485 visninger
Med vandreskoene på
av
Anita Reitan
rundt 1 måned siden / 1230 visninger
Sekulariseringen av Rumi
av
Usman Rana
12 dager siden / 1071 visninger
Slappe konspirasjonsteoretikere
av
Øivind Bergh
8 dager siden / 966 visninger
Stopp banningen, Vårt Land!
av
Terje Tønnessen
rundt 1 måned siden / 634 visninger
Alle eller ingen?
av
Knut Alfsvåg
17 dager siden / 435 visninger

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere