Kjartan Ruset

Alder:
  RSS

Om Kjartan

Beskriv deg selv her
Pensjonert sokneprest

Følgere

Kvinna som Jesus ikkje kunne målbinde

Publisert 3 måneder siden

Hugsar du den unge kvinna vi såg på TV for ei tid sidan? Kronprinsen strekte fram handa si for å helse på henne, men ho tok ikkje handa hans, for i hennar religion er det usømeleg for ei kvinne å berøre ein mann slik. Så strengt var det også på Jesu tid. Ein mann, langt meir ein rabbi, måtte ikkje tale med ei framand kvinne på gata. Det var usømeleg. Det ser ut til i fyrste omgang at Jesus held seg til dette når han avviser den fortvila kvinna vi les om i dagens tekst. Men så snur han, og gjev kvinne attest for hennar store tru, og dottera vert frisk. Preike i Bykirka på Otta sundag 8. mars).

Vi les teksten for 2.sundag i faste, Matt 15, 21-28: «Så fór Jesus derifrå og tok vegen til landet kring Tyros og Sidon.  Då kom det ei kanaaneisk kvinne frå dette området og ropa: «Herre, du Davids son, miskunna deg over meg! Dotter mi er ille plaga av ei vond ånd.» Men han svara henne ikkje eit ord. Då gjekk læresveinane fram og bad han: «Bli ferdig med henne; ho går og ropar etter oss.» 24 Men han svara: «Eg er ikkje send til andre enn dei bortkomne sauene i Israels hus.» Då kom ho og fall ned for han og sa: «Herre, hjelp meg!» Han svara: «Det er ikkje rett å ta brødet frå borna og kasta det til hundane.»  «Det er sant, Herre», sa kvinna, «men hundane et då dei smulane som fell frå bordet til eigarane deira.» Då sa Jesus til henne: «Stor er trua di, kvinne. Det skal gå som du vil.» Og dottera vart frisk frå same stunda».   

Det går bra til slutt i denne forteljinga, men vi synest vel Jesus var litt brysk med kvinna som var så fortvila, fordi dotter hennar var sjuk. «Herre, du Davids son, miskunna deg over meg!» ropar ho i si naud.  «Men han svara henne ikkje eit ord». Og når ho ikkje gjev seg, men bed: «Herre, hjelp meg!» så avviser han henne på ein nokså brysk måte. Det er Israelsfolket han er send for å hjelpe, ikkje heidningane. Når Jesus samanliknar heidningane med hundar, og seier at ein skal ikkje ta brødet frå borna (altså Israelsfolket) og gje det til hundane (heidningane), så parerer ho kjapt: «Men hundane et då dei smulane som fell frå bordet». Ho var ei skarp dame, og eg trur at Jesus med ein gong tefta at ho var det, og at ho hadde ei sterk tru; han ville berre på sokratisk vis prøve trua hennar. Og så gjev han henne denne attesten: «Stor er trua di, kvinne!» Ingen i Israelsfolket fekk ein slik attest. Til sine eigne disiplar sa Jesus ved eit høve: «Kor lite tru de har»! Men denne heidningkvinna får Meisterens attest, ho har ei stor tru.

I dag, på Kvinnedagen 8.mars, synest eg det er naturleg å peike på Jesu radikale haldning til kvinnene. Det var mange kvinner i Jesu fylgje, fortel Lukas (Luk 8). Dei hjalp Jesus og disiplane med det praktiske. Dei fekk ikkje status som disiplar, og det var av omsyn til dei strenge reglane som var den gongen. Men kvinnene var i Jesu fylgje. Dei høyrde på hans undervisning, og ei kvinne, Maria i Betania, vert framheva som eit føredøme. Ho sette seg ved rabbi Jesus sine føter og tok imot undervisning. Ho inntok altså disippelens rolle, og Jesus framhevar henne som føredøme. Det var nok noko folk reagerte på den gongen. I det heile at Jesus, som ugift mann tok inn hos to einslege søstre og let seg oppvarte. Det var radikalt. Det braut med det som vart sett på som sømeleg.

Inspirert av Jesu føredøme hadde også Paulus mange kvinner som medarbeidarar.  Kvinnene var i det heile rekna med i det religiøse fellesskapet i dei fyrste kristne forsamlingar, likestilt med mannen, i motsetnad til syngoge-forsamlingane, der kvinner og menn var skilde.  Difor formulerer Paulus likestillinga sitt «Magna charta»: «Her er ikkje jøde eller grekar, her er ikkje slave eller fri, her er ikkje mann og kvinne. De er alle éin i Kristus Jesus». Jesus løfta kvinna opp og likestilte henne med mannen, sosialt og religiøst.

Kvifor var det ingen kvinner i Jesu innerste krets, altså blant dei tolv? Det ligg nær å tenkje at Jesu atterhald her var grunna i det same som Paulus målber når han regulerer kvinners deltaking i forsamlinga: det måtte skje innanfor grensa for det sømelege. Difor gav han ikkje kvinnene lov til å preike i forsamlinga og vere lærarar. Men grunngjevinga for Paulus er ikkje prinsipiell, men pragmatisk: det ville bli oppfatta som usømeleg å gje kvinner ei slik rolle. Difor er reglane for kvinner den gongen ikkje bindande for oss i dag.

Denne kanaanéiske kvinna fekk hjelpa ho bad om. Hjelper det å be? Eg trur det. Menneske ber til Gud overalt i verda og til alle tider. Eg har bedt til Gud bevisst sidan eg var 13 år. Eg bad før den tid og, kveldsbøn for det meste. Men då eg var tretten år, bad eg ein gong til Gud då eg var fortvila. Det var ei barnleg sorg, men djup og ekte nok, så stor at eg gret, hugsar eg. Og så opplevde eg det utrulege at eg fekk svar på mi barnlege bøn. Eg har høyrt mange vitne at det var slik dei byrja på trusvegen, med ei barnleg bønn som dei opplevde å få svar på. Gjennom livet har eg fleire gonger opplevd bønesvar. Det er på mange måtar ei normal-erfaring for menneske som trur på Gud.

No hender det og at ein ikkje får det ein ber om. Eg tenkjer på alle som valfartar til Lourdes i Frankrike, til grotta der Jomfru Maria skulle ha viste seg i 1858, og vatnet som kjem ut av grotta og som skal ja lækjande verknad. Millionar av menneske valfartar til Lourdes kvart år, mange av dei sjuke, som ber om lækjedom. Berre forsvinnande få opplever miraklet. Den katolske kyrkja meiner å kunne dokumentere 69 mirakel som skal ha skjedd i Lourdes. Det er brøkdelen av ein promille av alle som søkjer lækjedom der.

Det kan gjere eit menneske fortvila når himmelen synest stengd og Gud ikkje svarar. Stundom misser menneske trua på Gud, fordi dei ikkje fekk svar. Eg har ikkje noko løysing på det dilemmaet. Når menneske har det slik, når Gud har blitt borte for dei, og dei ikkje greier å tru lenger, så har vi ikkje noko anna å tilby enn det å stå med dei i deira krise, vere deira medmenneske så godt vi kan.  

For min eigen del vil eg seie at det er noko som er viktigare enn det å få bønesvar, og det er det eg vil kalle den daglege velsigning. Når disiplane sa til Jesus: «Lær oss å be!» , så svara han: «Når de bed, skal de ikkje ramsa opp ord . . . Far dykkar veit kva de treng, før de bed han om det».  Og så lærte han dei «Fader Vår». Den bøna rommar alt. Der ber vi om «dagleg brød», som i grunnen omfatar alt det vi treng for å leve. For meg rommar den bøna det eg kallar «dei daglege velsigningar». Eg kjenner meg velsigna kvar ein dag når eg har mat og drikke, klede og sko, hus, familie og venner, ja, det er mykje eg kan rekne opp her. Eg er sikker på at også ditt liv omfatar ei lang liste av velsigningar, altså av gode ting som gjer livet leveleg. Vi må vel alle seie med salmisten: «Lova Herren, mi sjel, og gløyme ikkje alle hans velsigningar!». 

Den største velsigning er frelsa, at vi kan få rekne oss som Guds barn av nåde for Jesu skuld. Eller som songdiktaren seier det: «Av alle Guds undere blir meg/ hans kjærlighets under dog størst».  Lat oss prøve å falle til ro der, og derifrå gå ut i vår kvardag og tene Gud og nesten.

 

               

Gå til innlegget

Kvinneverd i ny-patriarkalismens tid

Publisert 3 måneder siden

Trass i #mee-too-kampanje og feminisme på frammarsj i alle land, kunne ny-patriarkalismen notere seg for ein stor siger då Donald Trump tok sete i Det kvite hus, med amerikanske kvinners velsigning, dei fleste av dei på den kristne, evangelikale fløy.

Mannsforbundet (Inggjald Nissen) gjer seg som aldri før gjeldande innan næringsliv, media, politikk og religion. Mannsforbundet er i sitt innerste vesen agressivt og fascistisk, med sin einøygde ideologi: makt er rett. Det er ein stor tragedie at mannsforbundet i sterk grad vert understøtta av ein reaksjonær, ubibelsk teologi.

Kor vidt kvinneperspektivet vert lagt inn i preikene i Den norske kyrkja på sundag, gjenstår å sjå. Men teksten på 8.mars, Kvinnedagen, bør kunne innby til nettopp  det. Jesus står på grensa til det heidenske Kanaan, og møter ei kvinne i stor naud. Ryktet har gått føre healaren frå Nasaret, og kvinna bed fortvila om hjelp for si sjuke dotter. Om det er nokon stad Jesus inntek ei sokratisk rolle, så må det vere her. Han teier. Kvinna gjev seg ikkje, ho fell på kne og ropar: «Herre, hjelp meg!» Jesus svarar henne bryskt: «Det er ikkje rett å ta brødet frå borna (jødane) og gje det til hundane (heidningane)!» Kvinna parerer elegant: «Det er sant, Herre! Men hundane et då dei smulane som fell frå bordet til eigarane deira!». Den sokratiske Jesus har nådd sitt mål med si pedagogisk motiverte vegring:  «Stor er trua di, kvinne! Det skal gå deg som du vil

 Jesus viser seg, her som alltid, som maktpersonen som gjev avkall på si makt og løfter den maktlause opp.

Jesu radikale haldning til kvinna, ideologisk og praktisk, er underkommunisert både i teologien og i den kristne forkynninga, inntil feminist-teologien endeleg har fått løfta Bibelens kvinneperspektiv fram. I vekkjingstider, som under den wesleyanske vekkjinga i England og den haugianske i Noreg, kjem den radikale Jesus meir i framgrunnen, og kvinner får undervise og preike. H.N. Hauge sende kvinnelege forkynnarar ut i stort tal. I vår tid ser vi det best i den tredje verda, der den kristne forkynninga meir enn noko bidrar til kvinners frigjering og likestilling.

Dei fire evangelia blomstrar med kvinnefigurar i alle variantar. Det finst knapt litteratur i antikken med så sterkt kvinnefokus som forteljingane om Jesu liv og verksemd, hans eigne likningar inkludert. Det har si sjølvsagde forklaring i Jesu eigen praksis, som inkluderer kvinnene på ein måte som braut med konvensjonane i samtida. At forfattarane av dei fire evangelia har gjeve kvinnene den framskotne plassen dei har, er eit vitnemål om at dei fyrste kristne forsamlingane hadde forstått og teke innover seg at Meisteren sjølv hadde gjeve kvinnene ny og likestilt status, både religiøst og sosialt.

Det var mange kvinner i Jesu fylgje (Luk 8). Maria i Betania framstår som eit kvinneideal i evangelia. Ho sit ved Jesu føter og mottek undervisning, ei rolle som var utenkt for kvinner den gongen. Kvifor var det ingen kvinner i Jesu innerste krets, altså blant dei tolv? Det ligg nær å tenkje at Jesu atterhald her var grunna i det same som Paulus målber når han regulerer kvinners deltaking i forsamlinga: det måtte skje innanfor grensa for det sømelege.

Kor sterkt «det som sømer seg» er grunnfesta i oss menneske, fekk vi eit døme på hertillands i den muslimske kvinna som ikkje ville handhelse på kronprinsen. Situasjonen i kretsen omkring Jesus, og i dei fyrste kristne forsamlingar, var eksplosiv: Jesu evangelium gjorde kvinnene religiøst og sosialt likestilte med mannen, jmfr det paulinske «Magna Charta»: «Her er ikkje jøde eller grekar, her er ikkje slave eller fri, her er ikkje mann og kvinne. De er alle éin i Kristus Jesus». Den nyvunne fridomen var vanskeleg å takle, både for kvinnene sjølve, og for eit sosialt fellesskap som var gjennomsyra patriarkalsk, nettopp fordi  det sømelege var truga. Korleis Jesus sjølv gjekk ut over grensene for det som sømde seg, illustrerer møtet med den skandaliserte kvinna ved Sykars brønn. Disiplane vert i villreide: «Dei undra seg over at han tala med ei kvinne». Det gjekk ikkje an for ein mann, langt mindre ein rabbi, å tale med ei framand kvinne på gata. Disiplane var truleg sjokkerte: «Men ingen av dei spurde kva han ville eller kvifor han snakka med henne». Dei var beint fram forlegne på Jesu vegne.

Difor må ein tenke at sjølv Jesus såg det umogeleg å gje kvinnene offisiell disippel-status. Det ville ikkje bli forstått i samtida, endåtil ikkje av kvinnene sjølve, langt mindre av mennene. Men at noko var på gang i dei kristne forsamlingar, er den tittelen oldkyrkja gav kvinna frå Sykar, eit tydeleg døme på: «Likeverdig med apostlane». Legenden fortel at ho verka som evangelist rundt om i Romarriket, og leid martyrdøden i Kartago. I teksten i Johannes-evangeliet står kvinna frimodig og utan skam fram i byen, og vitnar om profeten ho har møtt. Hennar kvinneverd var gjenreist. I legenden får ho også eit namn: «Fotini» - «Lysberaren»/»Den opplyste».

Den kanaanéiske kvinna var som kvinna frå Sykar dobbelt marginalisert: ho var heidning, og ho var kvinne. For ein mann, og endå meir for ein rabbi, var det i utgangspunktet usømeleg og gje seg i samtale med ei kvinne som ikkje høyrde til familien. Ein heidning skulle ein ikkje nærme seg eller omgåast, ho eller han var urein. Ved å innlate seg i dialog med denne kvinna, bryt Jesus med konvensjonen. Med sin ironi inviterer han kvinna til verbal duell, og ho let seg ikkje vippe av pinnen. Ho kan triumfere til slutt: den jødiske rabbien gjev henne ein trus-attest som ingen andre i gudsfolket fekk. (Den andre som Jesus i fylgje evangelia rosar for hans tru, er den romerske offiseren, ein barsk, heidensk soldat. Og i den kjende likninga er det ein samaritan, jødens erkefiende, som er det moralske førebilete, på bekostning av presten og levitten, dei fromme tempeltenarar).

Kvinneverdet er truga til alle tider i historia, ikkje minst i vår tid, der ny-patriarkalismen frekt løfter sitt stygge hovud. Kvinneverdet må gjenreisast for kvar tid og kvar generasjon. Med dei sterke og mørke høgrekrefter på frammarsj i vår tid, også innan dei kristne sine rekkjer, er det meir naudsynleg enn nokon gong å løfte fram den radikale Jesus, og evangelia sitt insisterande fokus på kvinna og kvinnas verd.

Gå til innlegget

For norske misjonærar i det før-kommunistiske Kina, var corona-virusets Wuhan ein viktig by. Han var porten inn til det område i det sørlege, indre Kina der dei etablerte arbeidet sitt frå 1890-åra og utover.

Dei reiste opp mektige Yangtze frå Shanghai, ei båtreise som kunne ta fjorten dagar opp til Hankow, der sideelva Han munna ut i Yangtze. Så gjekk ferda vidare opp Han-floden til Laohokow, der Kinamisjonen ( no NLM) etter kvart fekk sitt hovudsenter.

            Hankow var ein av tre byar som utgjer dagens Wuhan. Bynamnet «Wuhan» er ein konstruksjon, samansett av namnet på dei tre opphavlege byane Wuchang, Hankow og Hanyang. Hankow og Hanyang låg på kvar si side av Han-munningen, og midt imot, på den søraustlege breidda av Yangtze låg Wuchang, den eldste av dei tre byane. Dei tre byane, samanslåtte til dagens Wuhan (med 12 millionar inn-byggarar), utgjer eit politisk og økonomisk tyngdepunkt i det sørlege Kina, i dag som den gongen. Og staden var ikkje berre ein port til dei norske misjonærane sitt misjonsfelt. Han skulle bli åstaden for dei mest dramatiske hendingane i deira misjonærliv, under dei politiske omveltningane som skjedde i Kina frå hausten 1911. Det er ei interessant historie, som kan takast fram no når verdas auge er retta mot denne byen. Dagboka til misjonær P. S. Eikrem (1876-1956) gjev eit levande innblikk i hendingane i Wuhan den gongen.

Som Wuhan i dag er corona-epidemiens episenter, var Hankow, Hanyang og Wuchang frå oktober 1911 hovudarena for den borgarlege revolusjonen i Kina. I dei dramatiske månadane frå 10. oktober 1911, til republikken vart proklamert på nyåret i  1912, og endeleg etablert eit par månader seinare, vart Kinas historie radikalt forandra. Etter to tusen år under ulike keisarlege dynasti, var keisartida no over. Og i denne lagnadstimen for Kina kom også norske misjonærar, saman med andre misjonærar frå  Amerika og Europa, til å spele ei rolle, ikkje politisk, men humanitært. I borgarkrigen som utvikla seg i  desse månadane utførde misjonærane eit stort arbeid for å hjelpe såra soldatar og avhjelpe nauda for dei sivile. Og det var i området kring dagens Wuhan dramaet utspela seg.

Knapt nokon revolusjon har vore lenger varsla enn 1911-revolusjonen i Kina. Slik ein vulkan  lenge i førevegen seier frå om eit føreståande utbrot, hadde truslar og aksjonar mot keisarstyret høyrt til dagens orden i årevis i det veldige riket.

I oktober 1905 kjem Eikrem  i dagboka si inn på rykter som går, at det skal finnast ein organisasjon som skulle vere verre enn den i 1901 («boksar-opprøret»). Eikrem stiller seg litt tvilande til dette, men så legg han til: ”Men at her kan bli lokale opprør for å bringe regjeringen i vanskeligheter, det er meget mulig. Folk taler nokså åpent om å kvitte seg med Manchou-dynastiet”. Det skulle gå seks år før denne spådomen gjekk i oppfylling. Og misjonæren sjølv skulle hamne midt i hendingane på ein måte som han slett ikkje hadde tenkt.

            Den 23.oktober 1911 skriv han i dagboka, der han sit på misjonsstasjonen sin i Dengzhou, langt inne i det indre, sørlege Kina: ”Mangt har hendt i den tid jeg var borte. Ikke nettopp her, men i landet. - - - Det ser ut til at det brygger opp til opprør, for ikke å si revolusjon”.

            Misjonæren er attende  i Dengzhou etter eit lengre opphald i Laohokow, Kinamisjonsforbundets hovudsenter, der han har halde kurs for evangelistane. Dagboka held fram: ”På veien hertil møtte jeg mange soldater. De skulle til Laohokow. Det var vel ikke alle som gikk i de beste hensikter. Selvsagt taler de om opprøret også her. De forteller at 11 provinser har gått med de revolusjonære.”

            Det var den 10.oktober det hadde starta for alvor, i Wuchang (ein del av dagens Wuhan). Offiserar, embetsmenn og studentar hadde i lengre tid budd seg på å styrte keisaren og gjere Kina til republikk med parlamentarisk styre. Sun Yat Sen var frontfiguren. Han tok mål av seg til å bli republikkens fyrste president. Men han hadde på langt nær kontroll med dei revolusjonære. Folk var svært misnøgde med dei sentrale styresmakter sin politikk for jarnbane-utbygging der sør, og planla aksjonar. Ved eit uhell gjekk ei sprengladning av den 10.oktober, og då keisarens soldatar aksjonerte mot dei opposisjonelle, var revolusjonen i gang. Mange soldatar og offiserar slutta seg til opprøret. Berre eit par veker etterpå kan altså misjonæren notere i dagboka si at 11 av Kinas 22 provinsar var vunne for revolusjonen.

Det er den 10.oktober som er den offisielle minnedagen for  den borgarlege revolusjonen i Kina. Dagen vert markert stort både i Folkerebublikken og på Taiwan i 2011. Den 1.januar 1912 vart republikken offisielt  oppretta, og keisaren avsett, etter over 2000 år med ulike keisarlege dynasti. Sun Yat Sen vart  president, med Li Yuan Hung som visepresident. Medan Sun Yat Sen oppheldt seg utanlands for å skaffe stormaktene sin støtte for republikken, fungerte Li som president, med Wuchang/Wuhan som sete for regjeringa.

            Med opprøret i 1901 i friskt minne, då mange utanlandske misjonærar og deira familiemedlemmer vart drepne, spreidde det seg ein del uro blant misjonærane. Misjonærar frå Amerika og andre land  evakuerer til kysten eller til Hankow/Wuhan, og dei norske misjonærane fylgjer etter til Hankow i januar 1912. Det kjennest dramatisk å forlate forsamlingane i ei slik uroleg tid. Men dei reknar med å kunne vende attende utpå våren. I dagboka gjer Eikrem sine refleksjonar:

            ”Men framtiden er usikker. En såpass omveltning som  avsettelsen av keiserhuset og republikkens innførelse, det kan ikke godt tenkes å forløpe i fred og ro. Men det er dog Herren som har trådene i sin hånd. La oss tro at han har tenkt på en bedre og lysere framtid for dette store og prektige folk.

            Og dog minner dette oppbrudd meg om hvor svak grunnen er som vi bygger arbeidet vårt på. Vi er og blir fremmede, som kommer og går etter omstendighetene. - - Og arbeidet holdes opp av utenlandsk kapital. Selvsagt er dette nødvendig, men det må bare ikke bli mer enn en overgang. Og jo kortere, jo bedre».     

            At Hankow/Wuhan  kunne vere ei trygg hamn, skuldast den ordning som stormaktene hadde påtvunge Kina: utanlandske såkalla ”konsesjonar”, eitt område i byen for kvar stormakt, med konsulær status og militært vakthald, der utanlandske forretnings-folk, næringsdrivande, diplomatar og andre  kunne opphalde seg trygt utan innblanding fra dei lokale styresmakter. Dit søkte misjonærane no.

            Millionbyen Hankow er eit trist syn. Alt ligg i ruinar. Det skjedde berre nokre dagar før misjonærane kom: den keisartru generalen Yuan Shi Kai hadde slått tilbake mot dei revolusjonære og jaga dei over Yangtze. Han nøydde seg med det, og drog nordover igjen. ”Manchou-dynastiet stoler på ham”, skriv Eikrem. No var hjelpearbeidet etter krigshandlingane i full gang. Engelske soldatar patruljerer i gatene, og krigsskip ligg ute på elva.

            ”Ja, vi kom opp i det”, skriv misjonæren i fyrstninga av februar. ”De moblilisérer alle misjonærer til hjelpearbeidet.  - - Det er utrolig hva midler her kommer inn, og tusen på tusen blir hjulpet. Det er Amerika som er de fremste. Vi er nå mange hundre misjonærer i hjelpearbeidet, og daglig ser vi en elendighet som ikke lar seg beskrive. Vi må ta oss av lemlestede, levende og døde.” Eikrem sjølv hadde noko fagopplæring i fyrstehjelp og enkel medisinsk behandling, og brukte denne kunnskapen mykje i si misjonær-gjerning, og spesielt her midt i borgarkrigen. Så kjem det ei spesiell episode:

            ”På gaten for et par dager siden traff jeg en Ludvig Saxe. Han er på en verdensreise for ”Tidens Tegn” og flere andre ukeblader. Nå var han i Shang-hai og fikk telegrafisk ordre om å reise til Wu-chiang og få et intervju med presidenten for republikken, Li-Yuan-Hung. Han spurte om jeg ville være med ham som tolk. Vi var dit i dag. Det var meget interessant. Li er en jovial mann, vennlig og forekommende. Han forærte oss hvert sitt fotografi av seg. Jeg fikk dog ikke bruk for å oversette, han talte såpass engelsk at det gikk an.”

            Eikrem kallar Li ”presidenten”. Forklaringa kan vere den at det var slik kinesarane sjølve oppfatta Li Yuan Hung i denne fasen, då Sun Yat Sen oppheldt seg utanlands. Li hadde det utøvande ansvaret på heimebane.

            Ludvik Saxe sjølv skildrar denne hendinga utførleg og fargerikt i si bok  ”Streiftog i den vide verden. Journalistiske øyeblikksbilder” (Oslo 1949). Han omtalar Eikrem berre som ”en misjonær”, men gjev eit levande bilde av visepresidenten og tilhøva i revolusjonsbyen. Så reiser journalisten vidare, og misjonæren har fulle dagar  i hjelpearbeidet.

Fyrst den 10.mars får han ein pust i bakken og kan skrive i dagboka, og det er tid for eit nytt møte med Li Yuan Hung: ”I dag var jeg over til Wu-chiang for å tale med presidenten. Det gjaldt dels forholdene oppe på misjonsfeltet, dels for en privatmann. Han var kommet i vanskeligheter med den nye mandarinen. - - - Vi satt sammen for lukket dør (i motsetnad til det fyrste møtet, då heile staben var til stades), og talte om litt av hvert. Til slutt viste han meg sin private leilighet, til og med soveværelset. Var han en kristen?(som Sun Yat Sen) Jeg vet ikke. Er pietisme adgangstegn  til himmelen, så er det nok tvilsomt om han holder mål; men han gav inntrykk av å være en rettsindig, velmenende mann. At han var ferdig med avgudsdyrkelse  kan det ikke tviles på. Jeg ønsket ham alt godt da vi skiltes, og jeg mente det av hele mitt hjerte”.

Det tok fleire år før nyordninga i Kina var fullt etablert. For bondesonen frå Sunnmøre og dei andre misjonærane vart dei politiske hendingane eit avbrot i misjonsarbeidet, inntil neste revolusjon, den kommunistiske, som vart fullført i 1949. Dei heldt seg unna det politiske, men støtta likevel den borgarlege revolusjonen. Eikrem heldt fram si misjonærgjerning til 1914, då sjukdom sette ein stoppar for vidare arbeid ute.

Kanskje er det minnet om misjonærane sin hjelpeinnsats i Hankow/Wuhan, og deira støtte til revolusjonen i 1911-12, som gjorde at barn og barnebarn av misjonærane vart mottekne med velvilje og honnør på både politikar-  og embets-nivå under jubiléumsturen på det gamle misjonsfeltet i 2004. Misjonærane sette i alle høve eit varig og positivt  merke på Wuhans historie.

            

Gå til innlegget

Religionspluralisme før og no

Publisert rundt 1 år siden

Det vekkjer reaksjonar når Norsk Luthersk Misjonssamband overlet Seiersten bedehus til muslimar. NLM gjev eit sakleg forsvar for si avgjerd (VL 30.april). Om dei vil, kan dei finne dekning i Bibelen, som målber både toleranse og religions-pluralisme.

Bibelen vart til i ei verd med mange religionar. Profetar og apostlar forma sin bodskap i møte med gudstru i mange utgåver. Dei uttrykte både religionskritikk og toleranse på same tid. I Athen vandra Paulus omkring i dei mange tempel, og knytte sin bodskap både til eit alter han fann der – «til ein ukjent gud» - og til ein av dei greske diktarar, i respekt for den framande tru. Profeten Mika utvidar Jesaja sin profeti om Fredsriket med eit tillegg som uttrykkjer både toleranse og erkjenning av det religiøse mangfald som en realitet i Guds verd: «Kvart folkeslag vandrar i sin eigen guds namn, men vi skal vandra i Herren vår Guds namn evig og alltid». Meisteren framhevar ein syrisk embetsmann, ein romersk offisér og ei kanaanéisk kvinne som føredøme i tru, medan han refsar sitt eige folk og sine eigne disiplar for deira manglande tru, med brodd mot selotisme og fariséisme i alle former.

Men det kan vere vanskeleg i ein einskaps-kultur som vår, der ein pietistisk farga lutherdom har vore vårt åndelege og kulturelle felleseige i to hundre år, å sjå denne sida ved Bibelens bodskap, og samstundes ta inn over seg realitetane i ei verd der grenser mellom folk, kulturar og religionar ikkje fungerer som før. Det norske folk er inne i ei formidabel omskolering, frå einskapskultur til det pluralistiske samfunnet. Det er krevjande, og mykje arbeid gjenstår for oss alle.

Eikrem var ein av pionérane i Kinamisjonen (no NLM) i åra 1902-1914. Han bygde ei kyrkje som enno står, men på ein såkalla «utstasjon» måtte han leige hus. Huseigaren var muslim. Dei fekk ein grei avtale, og den litt eldre muslimen klappar den unge misjonæren på skuldra og seier: «Vi Bokens folk må holde sammen!» (sitert etter Eikrems dagbok).

Om dette ikkje var motivasjonen for NLM i saka med Seiersten bedehus, er det klart at på mange område har kristne og muslimar samanfallande verdiar, som t.d. truskap i familien og måtehald med alkohol. Difor ser vi og stadig muslimar i KrFs rekkjer. Vi bør lære av den mangeårige misjonæren i Pakistan, Arne Rudvin, som erkjente den høgverdige religiøse sida ved islam, og med det formana oss kristne til å skjerpe vår åndelege beredskap. Ein kristendom som berre er ideologi og religiøsitet utan ånd, kan fort tape i konkurransen med fromme og dedikerte muslimar.

Det er forunderleg å vere vitne til dei svorne liberalistar på den politiske høgresida, ofte i allianse med det misjonerande kristne høgre, kor dei ropar opp om sosial kontroll og statleg lovgjeving for å stanse islams påverknad. Som om det ikkje er styrke nok i vår eigen religion til å by likeverdig konkurrere på den frie marknad, som dei elles forsvarar med nebb og klør. Det er eit teikn på vår tids åndelege fattigdom.

Gå til innlegget

Støre har støtte i Bibelen

Publisert over 1 år siden

Kjell Ingolf Ropstad går hardt i rette med Jonas Gahr Støre og AP sin familiepolitikk, i si ytring på NRK.no 4. des. Ropstad og KrF har ein del poeng. AP treng utan tvil mjuke opp sin familiepolitikk. Men faktum er at det kvinneidealet som mest utførleg er skissert i Bibelen, er kvinna i arbeidslinja, eller yrkeskvinna, som Arbeidarpartiet så sterkt løftar fram. I Salomos ordtøke kapittel 31 er ho levande skildra – ein tekst som gjennom hundradåra har vore kraftig underkommunisert i ein mannsdominert tolkings- og preiketradisjon.

Salomos ordtøke endar med teksten om «Den gode kona»: «Pris henne for frukta av arbeidet hennar, gjerningane skal gje henne ros i byens portar», heiter det til slutt. Kva er det denne kvinna arbeider med ? Stell og pass av barn er ikkje nemnt. Husarbeidet tek tenestjentene seg av. Kvinna sjølv har andre ting å drive med:

 « Ho skaffar seg ull og lin, hendene arbeider med liv og lyst. - - -Ho lagar linklede som ho sel, og sender belte til kjøpmannen.- - -Ho merkar at forretningane går godt, lampa hennar sloknar ikkje om natta.» Og ho har fleire jarn i elden: «Ho ser seg ut eit jordstykke og kjøper det; for det ho har tent, plantar ho ei vinmark».

Med ein tenarstab under seg er det i realiteten ei lita bedrift ho styrer. Mann og kone har fordelt arbeidet greitt. Ho styrer bedrifta, han tek seg av politikken: «Mannen hennar er akta i byporten, der han sit med dei eldste i landet ». Men ho har sikkert litt å seie om politikken og, ho teier i alle fall ikkje: «Ho opnar munnen med visdom, kjærleg rettleiing har ho på tunga».

Som sagt – borna er knapt nemnt. Dei står likevel til slutt fram og prisar henne sæl. Men korleis kunne ho som mor makte alt dette arbeidet, og dertil vere ei god mor? Fordi ho kunne plassere borna i barnehagen, dvs hos tenarskap som hadde det daglege ansvaret for borna. Ho kunne til og med ha ei amme som tok seg av minstebarnet. Ramma for dette scenariet er naturlegvis feudal-samfunnet, med sitt herre/tenar-regime (i dag arbeidsgjevar/ arbeidstakar), men kvinne-idealet er ikkje dess mindre tydeleg. «Den gode kona» utfaldar seg i vareproduksjon, forretning, eigedomskjøp og jordbruk.

Støre og Arbeidarpartiet kan frimodig løfte fram kvinna i arbeidslinja, med Bibelen i ryggen. Men dei bør også lytte til KrFs gode forslag, ikkje minst om valfridom for foreldre. Idealet i Salomos ordtøke kap 31 passar slett ikkje for alle kvinner. Men Ropstad kunne godt ha teke med seg dette bibelske kvinne-idealet og alliert seg med Støre og alle ute- og heimearbeidande kvinner. Det kunne kan hende ha gitt betre utteljing både for kvinnene, for familien og for nasjonen, enn det ei høgreregjering får til.
 

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Ja vi elsker alle i dette landet
av
Jarle Mong
4 dager siden / 2671 visninger
Mel gir stabilitet
av
Ingrid Vik
27 dager siden / 1880 visninger
Den norske kirke og pornografi
av
Marthe Kristine Østerud Primstad
rundt 1 måned siden / 1027 visninger
Hvem skal bli født?
av
Paul Leer-Salvesen
7 dager siden / 975 visninger
Mor eller menneske?
av
Liv Osnes Dalbakken
29 dager siden / 686 visninger
Visjon Norge og kritikk
av
Pål Georg Nyhagen
12 dager siden / 611 visninger

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere