Per Steinar Runde

Alder: 72
  RSS

Om Per Steinar

Lækjar i Herøy 1977-2008. Utanom yrket interessert i m.a. sjakk, historie, samfunnsspørsmål og kulturdebatt.

Følgere

Regjeringa varsla 22. august at ho hadde starta arbeidet med ein handlingsplan mot diskriminering av og hat mot muslimar. Diskriminering kan rapporterast av dei som opplever det, medan hat er ei kjensle ein berre kan slutte seg til eksistensen av hos personar som brukar svært grove ord eller utfører ekstreme handlingar.

Data frå Levekårsundersøkinga (LKI) blant innvandrarar i 2016, med fire tusen svararar, viste litt større risiko for ikkje å bli innkalla til jobbintervju for personar med muslimske namn, men ikkje meir diskriminering av muslimar enn av kristne, andre truande eller sekulære på sjølve arbeidsplassen. I Integreringsbarometeret for 2018 gjev likevel 47% av dei spurde utrykk for meir eller mindre skepsis til muslimar. Men LKI viste at om lag like stor del av muslimske innvandrarar hadde liten eller under middels tillit til nordmenn,  så skepsisen ser ut til å vere gjensidig.

Det er flott at så få opplever diskriminering, men kva kan vere årsaka til så stor mistru begge vegar? HL-senteret kom i 2017 med ein rapport som peikar på ei mogleg årsak til at nordmenn mistrur muslimar. Heile 47% av dei spurde var samd i påstanden "muslimane sjølv har mykje av skulda for aukande muslimhets". At muslimar i aukande grad blir hetsa, er i seg sjølv ein udokumentert påstand. Men hovudpoenget er kven respondentane tenkte på som "muslimane". Det kan knapt vere det store fleirtalet av fredelege muslimar i Noreg, for dei har iallfall inga skuld. Men det kan vere dei par hundre gjengkriminelle i Oslo med bakgrunn frå muslimske land, dei fleire tusen pakistanarane som var med på drosjejukset i Oslo, dei mange hundre jihadistane som har stått bak titals terroråtak i Europa, dei tusentals framandkrigarane frå Europa som slutta seg til IS, dei sjia-islamistiske styresmaktene i Iran, den sunnimuslimske wahabismen i Saudi-Arabia eller majoriteten av muslimar i Midtausten som trakasserer andre truande, m.a. kristne. Med så lågt presisjonsnivå kan ein dessverre ikkje dra sikre konklusjonar. Ein kan iallfall ikkje på grunnlag av dette påstå at ein tredel av befolkninga i Noreg har "negative stereotypier" om eller "utpregede fordommer" mot muslimar, slik HL-senteret gjer. Men sjølv frå slike tankar og haldningar er det eit godt stykke til direkte hat.

Muslimar flest har heller ingen grunn til å mistru nordmenn, som har gitt dei tilgang til "Gosen" med alle rettar. Dei lever trygt og godt i Noreg, i motsetning til det både deira eigne trusbrør, for ikkje å snakke om kristne innbyggjarar eller asiatiske framandarbeidarar, gjer i muslimske land. Dette siste gjeld både koptarane i Egypt, som framleis tel mange millionar, og den no svinnande gruppa kristne som har eksistert i Syria og Irak sidan oldtida. Og stadig fleire ser at rasismen retta mot europearar blir stadig meir vanleg og valdeleg i Vest-Europa. Vi såg det i Oslo for knapt ein månad sidan i form av ei rekkje uprovoserte gjengoverfall på tilfeldige nordmenn. I fleire engelske byar har tusenvis av jenter blitt systematisk misbrukte seksuelt av vaksne menn, dei fleste innvandrarar frå Pakistan. Og både i Sverige og Frankrike har politiet tapt kontrollen over innvandrartette område i mange byar, slik at forbrytarane får herje fritt og krige om narkotikasalet.

Soloterroristar som er meir eller mindre skrudde mentalt, men held seg under radaren, er det uansett vanskeleg å verje seg mot, enten dei heiter Breivik, Manshaus eller Mohammad. Ein handlingsplan med brodd mot halve befolkninga kan knapt stanse liknande valdsmenn, men vil heller auke enn minke motviljen mot muslimar mellom folk flest. Det er ingen tent med.  

Gå til innlegget

Éi lov for Loke, ei anna for Tor

Publisert 9 måneder siden

Retningslinjene for Verdidebatt er gode, men blir praktisert urimeleg. Veldokumenterte innlegg må ofte vente i dagevis før dei blir tekne inn, medan synspunkt i tråd med redaksjonens fyk straks opp på heidersplassen sjølv om dei bryt med fleire av reglane for god debattskikk.

Dei retningslinjene eg særleg siktar til er nr 2, "Innlegget må være argumenterende og påstander må belegges", nr 4, "Innlegget må ikke fordreie eller karikere andres synspunkter" og nr 5, "Innlegget må være saklig og ikke spekulere i bakenforliggende motiver".

Eg reknar med at redaksjonen stiller minst same krav til det som blir publisert i sjølve avisa. Derfor er det ekstra ille når faste spaltistar fritt får bryte desse reglane. I dette innlegget viste eg korleis Usman Rana har 'synda' på det grovaste mot alle punkta nemnt ovanfor og likevel får halde fram som før. Det blir ikkje betre av at redaksjonen også publiserer spalta hans på Verdidebatt.

Ali Chishti ikkje berre spekulerer, men meiner tydelegvis å kjenne i detalj både motivet, kjenslene og planane til sine meiningsmotstandarar:

 "Al Noor-moskeen og Islamsk Råd Norge responderte meget sympatisk og fint på terrorangrepet. De kondolerte ovenfor familien til terroristen, for deres tap av sin datter – og mange muslimer viste støtte og medfølelse med broren til gjerningsmannen. Mange, inkludert kronprinsen, skrøt av måten moskeen og det muslimske samfunnets reagerte på denne alvorlige og skremmende hendelsen, som var ment å ende i massedrap.

Dette provoserte stiftelsen Human Rights Service (HRS) og mange muslimfiendtlige miljøer. Det ble tungt å erkjenne at muslimer som helhet responderte på terrorangrepet med nestekjærlighet og forsoning. Det passet ikke inn i narrativet de ønsker å framprovosere – en pågående kulturkrig der islam og muslimer er intolerante og den ultimate fienden."

Det mest gjennomgåande er likevel alle innlegga som bryt retningslinje nr 2, om å bruke argument og grunngje påstandane som blir sette fram. Dette gjeld særleg dei som tek for gitt at eige standpunkt er det einaste moralsk rette, utan å grunngje eller sannsynleggjere kvifor nettopp dét er best for alle partar på lengre sikt. Eg tenkjer her på dei fleste artiklane om IS-barna, migrantar som druknar i Middelhavet, flyktningar frå Midtausten og krava om asyl for dei fleste som kjem seg til Noreg. Når det gjeld innvandring, kan sjølv intelligente personar servere svada, nasjonal sjølvpisking og haltande parallellar utan å blygjest.  

Når redaksjonen ikkje reagerer på slikt, kan forklaringa vere at Vårt Land både på leiarplass, i kommentarar og gjennom reportasjar moraliserer på same måte. Derfor er det ikkje så rart at avisa misforstod eller tolka vrangvillig kva 'godheitstyranni' var for noko og kanskje enno ikkje har forstått det. Heller ikkje omtalen i avisa av meiningsmotstandarar er sakleg, enten det gjeld Trump, Hege Storhaug eller Pegida/AfD.

Heilt i tråd med denne linja påstår sjefredaktør Bore at "norsk offentlighet reagerer sterkere når en ung kvinne nekter å håndhilse på kronprinsen, enn når en ung kvinne drepes på grunn av sin hudfarge". Dette er ein uhyrleg insinuasjon, for ein diskusjon om kva omgangsformer som skal gjelde i Noreg inneber på ingen måte bagatellisering av eit brutalt og sjokkerande mord. Kva som eigentleg ligg under drapet på ei stesøster, kan vonleg rettspsykiatrane seie noko om. Men både i framtoning og familiehistorie har Manshaus ein viss likskap med Breivik. Det talar meir for psykisk avvik enn for rasisme/høgreekstremisme som årsak. 

Gå til innlegget

Flaut å vere norsk kyrkjeleiar!

Publisert 10 måneder siden

Eg er samd med generalsekretær i Norges Kristne Råd, som meiner det er flaut å vere norsk kyrkjeleiar. Men eg synest dei primært bør vere flaue fordi dei ofte uttalar seg med stor pondus om politiske spørsmål dei tydelegvis ikkje har peiling på.

Ein kan gje talrike eksempel på dette, men det mest nærliggande er sjølvsagt den aktuelle artikkelen, som eg vil kommentere. Den er verken verre eller betre i så måte enn dei fleste andre artiklar som redaksjonen vel å framheve.

Det første gjeld påstanden om at færre migrantar druknar i Middelhavet viss der er fleire 'redningsbåtar'. Både kryssing av Sahara og Middelhavet er relativt farleg, og dødsrisikoen gjekk opp etter at alle 'redningsbåtane' vart sette inn i trafikk: Frå 0,4 % i 2015, til om lag 1,5% i 2016  og 2,2% i første del av 2017, ifølgje tal frå FNs høgkommisær for flyktningar. Dette var også tema for ein artikkel, nyst publisert av NRK, der det står: 

«Etter et skipsforlis i Middelhavet i oktober 2013, der over 300 migranter druknet, satte Italia i gang operasjon Mare Nostrum. En operasjon som skulle hindre drukningsdød, og samtidig bekjempe menneskesmugling. Mange redningsskip lå klare rett utenfor kysten av Libya for å ta om  bord migranter. Året etter tok 170.000 migranter seg over fra Libya til  Italia. Dødstallene steg, i absolutte og relative tall, tross omfattende  redningsvirksomhet.»

Større vilje i Europa til å ta i mot migrantar, vil dessutan auke talet på dei som set seg i stor gjeld og risikerer livet for å kome hit. Kanskje like mange set livet til på reisa gjennom Sahara som på båtturen over Middelhavet, utan vi høyrer så mykje om dei. Å lokke folk i døden er verken humanistisk eller kristeleg, men dårskap av dei uvitande og direkte vondskap viss ein kjenner konsekvensane. 

Det er heller ingen grunn til å skamme seg over å vere norsk. Vi har gitt asyl og familieinnvandring til relativt fleire (i høve til folketalet) enn noko anna land i Europa, med unntak av Sverige. Berre eit lite mindretal av desse har flyktningstatus etter FNs flyktningkonvensjon. Ved å tillate ytterlegare innvandring, betrar vi ikkje levekåra i fattigare land, men vi risikerer derimot å øydeleggje vårt eige.

Engasjementet mot bompengar handlar i første rekkje om fordelingspolitikk, som har vore flaggsaka til venstresida i alle år. Ei avgift som i urimeleg grad råkar dagpendlarar og barnefamiliar, er kort og godt usosial. Ingen er så avhengige av bil som dei. Protest mot dette er ikkje meir uttrykk for egoisme enn protest mot andre usosiale og urettferdige ordningar.

Gå til innlegget

Integrering i Israel og i Noreg

Publisert 10 måneder siden

Nicolai Strøm-Olsen og Maria Amelie meiner Noreg kan lære integrering av Israel. Det kan godt vere, men askenasiske jødar frå Russland kan ikkje samanliknast med muslimar frå Afrika, Midtausten og Asia.

Dette er ein kort kommentar til artikkelen "Norge kan lære integrering av Israel". Det er vel og bra det som står der, og Noreg kan sikkert lære mykje av Israel, også om integrering. Men askenasiske jødar frå Russland har fleire fordelar ved innvandring til Israel som dei fleste ikkje-vestlege innvandrarar til Noreg ikkje har. Derfor kan ein heller ikkje vente same gode resultat, uansett integreringstiltak.

For det første er desse innvandrarane jødar, gjerne sekulære, men likevel med ei oppfatning om at dei kjem til sine eigne, eller i det minste til sine næraste slektningar. Slik blir dei også oppfatta av mottakarane; elles hadde dei ikkje fått kome.

Dessutan kjem dei frå eit land med eit godt utvikla skulevesen, som er obligatorisk og gratis. Slik sett kan dei samanliknast med bosniarane som kom til Noreg frå det tidlegare Jugoslavia. Dei har også greidd seg godt og har ei sysselsetjing nesten på nivå med nordmenn. Det same kan ein også seie om indiske innvandrarar til Noreg. 

Askenasiske jødar er kjend for å ha i gjennomsnitt den høgste I.Q. som er målt på gruppenivå, ein stad mellom 107 og 115. Det er difor ikkje rart at dei har lukkast i eit utdanningssamfunn som det israelske. Det same har vi her til lands sett når det gjeld adoptivbarn frå Sør-Korea eller innvandrarar frå Kina, begge austasiatiske land som er kjende for over middels gjennomsnittleg intelligenskvotient. Det i seg sjølv borgar ikkje for vellykka samfunn, for under kommunistisk planøkonomi svalt titals millionar i hel i Kina, og det same skjedde i mindre målestokk også i Nord-Korea.

 Dei russiske jødane kom også til ein kapitalistisk økonomi, der dei må symje eller drukne; ikkje til ein velferdsstat som garanterer for hus, løn og offentlege tenester same kva folk gjer, eller skal vi heller seie, "ikkje gjer". 

Dei fleste ikkje-vestlege innvandrarane til Noreg har hatt lite og svært mangelfull skulegang. Erfaringa deira frå arbeidslivet er heller ikkje tilpassa vårt, sidan 96 prosent av stillingane her til lands krev spesiell kompetanse. Dei fleste kjem også frå ein kultur der kvinnene i liten grad tek del i arbeidslivet utanfor heimen, medan vi jamvel har flytta mykje av omsorga for barn og eldre til offentlege institusjonar. 

Trass fortrinna til dei russiske jødane skriv Strøm-Olsen og Amelie at dei fleste måtte ta til takke med arbeid i lågtlønnsyrke i starten eller la seg omskulere. Slik er det også i Noreg. Men etterkomarane med norsk språk og skulegang greier seg langt betre, men litt for mange fell frå i skulen og endar i utanforskap, både i samfunns- og arbeidslivet.

Gå til innlegget

Einspora debatt

Publisert 10 måneder siden

Debattredaktøren samlar ofte artiklar om same tema under ein felles vignett. Ein av dei gjeld IS-barna, der det står sju godt samstemte artiklar. Ville det då ikkje vere bra med ein åttande med litt annleis synsvikel?

Eg stilte meg sjølv denne spørsmålet og la difor inn ein artikkel eg hadde skrive i ei lokalavis på Sunnmøre om "IS-mødrene og barna deira". Denne vart godkjent av moderator, men ikkje posta saman med dei andre. Det oppfatta eg som ein glipp, og la difor artikkelen inn på nytt, der eg forsikra meg om at rett emneord var oppført.

Men dette siste innlegget vart refusert, og heller ikkje no vart det første oppført under rett vignett. Det synest eg er underleg, og spør difor om Vårt Land ikkje ønskjer debatt om temaet. Det er lett å tenkje slik når nye innlegg i saka raskt forsvinn frå framsida, medan dei som målber same syn som avisa har fronta, får stå der i dagevis.

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Slik jeg ser det
av
Magne Nylenna
15 dager siden / 1448 visninger
Med vandreskoene på
av
Anita Reitan
25 dager siden / 1284 visninger
Morna, Facebook!
av
Heidi Terese Vangen
29 dager siden / 1278 visninger
Slappe konspirasjonsteoretikere
av
Øivind Bergh
1 dag siden / 762 visninger
Sekulariseringen av Rumi
av
Usman Rana
5 dager siden / 739 visninger
Stopp banningen, Vårt Land!
av
Terje Tønnessen
24 dager siden / 546 visninger

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere