Arve Kjell Uthaug

Alder:
  RSS

Om Arve Kjell

Blogg: www.kokelur.blogspot.no

Følgere

Kanskje Ropstad har eit poeng?

Publisert 3 dager siden

Kjell Ingolf Ropstad har gjort noko som sikkert kan synast merkeleg for mange. På den eine sida har han sagt at KrF skal vera eit miljøparti. Samstundes har han teke oppgjer med menneskesynet i delar av miljørørsla, fordi han meiner avstanden mellom dyr og menneske meir eller mindre blir viska ut.

Han har fått mykje kritikk for det siste. Men har dei som øser seg opp over KrF-leiaren, tenkt godt gjennom saka?

Ropstad har altså kritisert menneskesynet til delar av miljørørsla og hamna i klinsj med Miljøpartiet Dei Grøne (MDG). Det er ikkje noko nytt at politikarar kritiserer menneskesynet til politiske motstandarar. Kanskje er det oftast Frp som får denne kritikken. Etter mi meining er det viktig å diskutera menneskesyn i politikken. Ikkje som billig og brautande politisk stempling av politiske motstandarar. Men det finst store og viktige spørsmål i politikken der ulike val har rot i ulike menneskesyn. Sannsynlegvis vil det koma opp fleire slike spørsmål i åra framover. Derfor er det viktig å diskutera menneskesyn, og ingen parti kan heva seg over ein slik diskusjon.

Har KrF og MDG ulikt menneskesyn? KrF sitt menneskesyn skulle vera rimeleg godt kjent. Det er tufta på tanken om at mennesket er skapt i Guds bilete, menneskelivet er heilagt og ukrenkeleg frå mors mage av og fram til ein naturleg død, og di svakare mennesket er, di sterkare vern treng det. Alle levande skapningar har verdi, dyr har òg ein eigenverdi – men mennesket er likevel unikt og har ein grunnleggjande sett høgare verdi. Ein politikk tufta på ein slik tankegang set menneskeverdet i sentrum.

Har MDG det same menneskesynet? Det kan sikkert gode MDG-arar svara betre på. Men eg trur ikkje ein skal avfeia Ropstad altfor raskt når han kritiserer eit menneskesynet som krympar skiljet mellom dyr og menneske. Kronikken "Imot menneskeverdet" er skriven av talsperson Teodor Bruu i Grøn Ungdom (Klassekampen 11. juni 2019). Artikkelen målber eit menneskesyn eg meiner er på kollisjonskurs med eit kristent menneskesyn. Det er sjølvsagt ei ærleg sak, men samstundes er det ingen grunn til å feia denne usemja under teppet. Eg synest òg at kristne som er aktive i MDG har eit ansvar for å kjempa for eit kristent menneskesyn internt i partiet. For meg må kristne gjerne engasjera seg i kva parti dei vil, frå Raudt til Frp. Men eg forventar at dei tydeleg arbeider for eit kristent menneskesyn i partiet der dei engasjerer seg.

Teodor Bruu er altså talsperson for ungdomsorganisasjonen til MDG. Dersom menneskesynet han målber i kronikken i Klassekampen, er representativ for mange i partiet, synest eg Ropstad har eit viktig poeng i kritikken sin. Dersom derimot Bruu forfektar eit menneskesyn som ikkje er representativt for MDG, så er det fint om andre i partiet seier det klart og tydeleg.

Kva er det problematiske med tankane Bruu gjer seg til talsmann for?

For det første: Eitt av hovudpoenga til Bruu er at «menneskeverd» er eit ekskluderande omgrep. Han kastar inn følgjande brannfakkel: «Hva om selve menneskeverdsbegrepet er utdatert og bør forkastes?». Vidare skriv han «Begrepet antyder at det er en grunnleggende forskjell mellom individer som er mennesker og individer som ikke er mennesker. Dette er også den rådende linja i folkeopinionen. Jeg mener at den er grunnleggende gal og hviler på noen etiske og filosofiske resonnementer som ikke henger på greip».

Problemet er ikkje poengteringa av at dyr har eigenverdi, eller at ein arbeider for betre dyrevelferd og dyrevern. Det er det mange andre òg som støttar, og mange kan sikkert støtta fleire av konklusjonane til Bru som gjeld dyrevelferd. Sant å seia har menneske i generasjonane før oss òg ofte meint at ein skal oppføra seg skikkeleg mot dyr. Dette er ikkje ei ny oppdaging. Problemet er likevel tanken om å viska ut den «grunnleggende forskjell» mellom menneske og dyr. Gjer vi det, og skal ein ta konsekvensen av ei slik omvurdering, vil det få store konsekvensar for politikk, verdival og prioriteringar i framtida. Det er slett ikkje urimeleg at Ropstad grip fatt i dette. Politikarar – i alle parti – lever som kjent av å ha motstandarar.

For det andre: Korleis går det an å stå for eit kristent menneskesyn utan også å kjempa for vern av barnet i morsk liv? Det er eit spørsmål som kan stillast til dei fleste norske parti, slett ikkje berre til MDG. Men Bruu går, slik eg les han, langt i å utdefinera det ufødte livet frå fellesskapet av dei vi skal dra omsorg for. I artikkelen skriv han: «Jeg synes abort er etisk uproblematisk, fordi små embryoer og fostre ikke er individer.» Dyr derimot, er det annleis med, og i slutten av kronikken kritiserer han samfunnet for at vi verdset dyr som nytteobjekt og «ikke individer med egenverdi». Han slår til lyd for å snakka om individverd heller enn menneskeverd.

Dette er ikkje livsfjerne prinsipp, dette blir fort veldig konkret. Viss eg møter ei gravid kvinne som er ute og luftar hunden sin, møter eg to personar som har menneskeverd, og som eit humant samfunn bør gje det aller sterkaste vern. Og då tenkjer eg ikkje på hunden. Han har òg sin eigenverdi, men ikkje verdi som eit menneske. Han skal behandlast godt. Men bit han borna til naboen eller får han ein alvorleg sjukdom, kan det henda han ryk til. Han er trass alt ikkje eit menneske.

Som sagt, forfattaren av "Imot menneskeverdet" er kanskje ikkje representativ for MDG sitt menneskesyn. Men han er trass alt talsperson for ungdomsorganisasjonen til partiet. Kanskje er det klokt å ta ein skikkeleg samtale om menneskesynet, når ein er blitt ferdig med å kjefta på Ropstad?

Gå til innlegget

Vi som var til stades på seminaret opplevde både innlegget til Davidson og den langvarige diskusjonen etterpå som meiningsfull og i stor grad respektfull.

Frimodig kyrkje i Bjørgvin og Til Helhet arrangerte 15. oktober eit kveldsseminar om kjønn, seksualitet og identitet.  Mike Davidson er leiar av organisasjonen Core Issues Trust i Storbritannia, har sjølv ein homoseksuell bakgrunn og snakka om endring av seksuelle mønster og kjensler. Psykiater Øyvind Hasting hadde transseksualitet som tema. Seminaret var ope for alle og annonsert offentleg.

Medieomtalen både før og etter seminaret har i stor grad vore knytt til Mike Davidson og innlegget hans, og vi vil derfor konsentrera oss om denne delen av seminaret i det følgjande. Tittelen på innlegget var sett opp som «Endring eller sølibat – det er spørsmålet. Korleis hjelper vi dei som ønskjer å forlata homoseksuell praksis og kjensler?» Sjølve innlegget vart nok annleis enn det som var planlagt. Og vi korta ned på sjølve innlegget for å gje meir tid til spørsmål og innlegg frå salen. Forsamlinga var ei heilt anna enn den vi er vant med på samlingar i regi av Frimodig kyrkje i Bjørgvin – yngre, med eit tydeleg innslag av LHBT-personar, og kanskje var eit fleirtal av dei frammøtte sterkt kritiske til både seminaret og Davidson. Vi vil gje Davidson ros for viljen til å skapa dialog, få forsamlinga i tale og byggja bru til meiningsmotstandarane. Trass i skarpe frontar. Det var eit hovudpoeng for Davidson at vi nettopp bør snakka i lag, og ikkje sjå på kvarandre som fiendar.

Like mykje vil vi rosa dei mange kritikarane i forsamlinga. Ja, vi er usamde om rett og gale, og det var både kvasse og mindre kvasse innlegg i debatten. Men det er jo ikkje underleg når dette er store og viktige spørsmål som mange har tett innpå livet. Vi opplevde både innlegget til Davidson og den langvarige diskusjonen etterpå som meiningsfull og i stor grad respektfull. Her vil vi uttrykka vår store respekt og takk til alle dei som møtte opp og sa si ærlege meining.

Det stemmer at ei gruppe frå Raudt seinare avbraut innlegget til Hasting med flagg og banner før dei marsjerte ut av salen. Dette litt udemokratiske stuntet var forstyrrande, men det varte trass alt berre nokre få minuttar, og så gjekk seminaret vidare. Det store fleirtalet i forsamlinga følgde alminnelege demokratiske spelereglar og kan ikkje klandrast for handlingane til ei handfull demonstrantar.

Dessverre har arrangementet ført til sterkt negativt søkjelys mot NLA. To tilsette der har i etterkant sagt opp stillingane sine. Tilsetjingsforholdet er ei sak mellom dei det gjeld og NLA, og vi vil ikkje kommentera dette. Derimot må vi få lov å peika på måten seminaret blir omtala på. Ifølgje avisreferata ser dei to ut til å meina at homofili vart stempla som ein sjukdom på seminaret. Det er heilt feil. Og å bringa vidare ei slik feilaktig framstilling fører, slik vi ser det, til at konfliktspiralen blir dreidd endå ei omdreiing. Det trur vi ikkje var meininga.

Ein del av omtalen av arrangementet ber òg preg av at dei som uttalar seg, ikkje var der. Framstillinga i media er til dels òg ganske forvirrande. VG skriv at «Davidson selv sier han praktiserer konverteringsterapi» (www.vg.no, 15.10.19). Ifølgje Vårt Land, derimot, «påpeker (Davidson) at han ikke driver konverteringsterapi» (www.vl.no, 15.10.19). Khrono, som er avis for høgare utdanning for forsking, har ei fantasirike oppfatninga at dette var eit «seminar som vil omvende homofile studentar» (www.khrono.no, 15.10.19). Ein kjem ikkje alltid lengst med å skyta frå hofta mot ukjent mål. Det er kanskje betre å setja seg inn i kva seminaret faktisk handla om, og kva som var sagt, før ein kritiserer det. Så langt vi høyrde Davidson på seminaret, forsvara han at dei som for sin eigen del har seksuelle kjensler dei sjølve ikkje er komfortable med, skal få lov til å oppsøkja nokon å samtala med, og som støttar dei dersom dei sjølve ønskjer endring.

Kort sagt: Dette var ikkje eit arrangement i regi av NLA. Heller ikkje var det eit studentarrangement. Mike Davidson stempla slett ikkje homofili som sjukdom. Men han ville – med sitt tradisjonelle kristne syn på seksualitet – få lov til å vera ein samtalepartnarar for vaksne menneske som frivillig oppsøkjer han og ønskjer han som samtalepartnar. Her synest vi Steinar Opheim reiser gode spørsmål i innlegget «Seksuell enveiskjøring» (BT 17.10.19). På seminaret i Bergen gjekk Mike Davidson i dialog med ei forsamling som var dominert av menneske med heilt andre synspunkt enn det han sjølv hadde. Som arrangørar la vi til rette for dialogen gjennom å utvida tida til samtale og kritiske spørsmål. Kanskje ingen forandra meining. Men vi prøvde å ha ein dialog, og vi ser ikkje på folk som fiendar sjølv om dei er usamde med oss.


Arve Kjell Uthaug,

for arbeidsgruppa i Frimodig kyrkje Bjørgvin

Gå til innlegget

Kyrkja er lokal

Publisert 2 måneder siden

Og ho er verdsvid. Alle nivå mellom desse to er litt mindre viktige.

Den universelle kyrkja kryssar grensene mellom kyrkjesamfunn og nasjonar. Heldigvis er ikkje grensene slik dei ein gong var. Fellesskapet med ein pinseven og ein katolikk kan vera like sterkt og naturleg som med ein med-lutheranar.

Like viktig er den lokale kyrkjelyden. Utan dette fellesskapet blir kyrkja mest teori. I den lokale forsamlinga møter vi menneske ansikt til ansikt, lyttar til Guds ord i lag, deler brød og vin og slår av ein prat over ein kopp kaffi. Det er viktig å ikkje konstruera ein konflikt mellom det pulserande kristne fellesskapet og den store medlemsmassen i kyrkja. Tvert om. Ein levande, lokal kyrkjelyd og menneska der kan nå ut til både passive medlemar og ikkje-medlemar. Vi blir Kristus-etterfølgjarar i fellesskap med andre som trur, og det er større grunn til glede over eitt menneske som kjem til tru enn over ti prosents auke i deltakinga ved kyrkjevalet.

Derfor er det viktig at dei som blir valde til bispedømeråd og kyrkjemøte, har tru på den lokale kyrkjelyden. Våg å satsa på dei lokale fellesskapa, sjølve berebjelken i kyrkja! Dei lokale kyrkjelydane må få større ansvar, fleire oppgåver og meir tillit. Eit viktig steg er å la kyrkjelyden ta over ansvaret for å tilsetja prestar, og ikkje berre få uttala seg. Den endelege avgjerda bør liggja lokalt. Forvent òg større økonomisk innsats i form av gjevarteneste som kan gå direkte til styrking av det lokale arbeidet. Og legg gjerne kyrkjevalet til kyrkjene like etter gudstenesta eit par, tre søndagar i valåret. Det er vel ikkje urimeleg at dei som vil styra framtida for kyrkja, prioriterer å stikka innom ei gudsteneste i ei kyrkje nær seg?

Den norske kyrkja må satsa på vekst nedanfrå.

Arve Kjell Uthaug,

kandidat på Nominasjonskomiteens liste til kyrkjevalet i Bjørgvin

 

Gå til innlegget

Opprøret er ikkje det som det ein gong var

Publisert 3 måneder siden

Det er - til og med i 2019 - ein forskjell på opprør og det å gå i takt.

Er pønk-musikk opprør?

Det er i alle fall ikkje mykje opprør i å illustrera omslaget på plata «2019: Pønk i Norge» med ein demonisk Ropstad med regnboge ut av munnen og to smådjevlar på skuldra, slik det er omtala i Vårt Land. Ein illustrasjon kan tolkast på ulike måtar, men to tankar slår meg når eg ser plate-omslaget og les intervjuet med kunstnaren.

Ropstad ville som kjent ikkje gå i PRIDE-tog. Slik skil han seg ut frå nesten heile den politiske eliten i Norge, som anten uttrykker at dei er positive til PRIDE eller som sjølv går i marsjen. Og pønkarane ser til at alle skal gå i takt. Ropstad har jo «arkaiske holdningar som ikkje høyrer heime i 2019». Her skal ingen skilja seg for mykje ut frå den aksepterte, norske 2019-standarden.

Så er det dei to smådjevlane på skuldra. Her forklarar artikkelen at dette heng saman med at Ropstad i ein debatt slapp ut av seg at klarar du bera fram eitt barn, så klarar du to òg. Med andre ord, han ser det ikkje som ein rett å slå i hel ein av to ufødde tvillingar. Dette endar altså opp som to smådjevlar på skuldra. Slik kan òg dei svakaste i samfunnet framstillast.

Her er det berre å tilby plysjsofaen. Pønkarane vil neppe søla den dyre raudvinen.

Gå til innlegget

To syn, ei vindretning

Publisert 6 måneder siden

Viss viss kyrkja har «to syn», og biskopen aksepterer dei begge, kvifor skal då folk flest slå seg til tol med at nettopp dei får ein prest med det kjipe synet?

Avisene fortel at prest Børge Ryland seier frå seg prestevikar-stillinga på Osterøy. Det skjer etter at lokalavisa valde å gjera det til ei viktig sak i «velkomstintervjuet» at Ryland ikkje vil via to av same kjønn. Deretter balla det på seg med oppheta debatt i kommentarfelta, Osterøys første Pride-marsj, der den lokale kyrkjeverja inviterte seg sjølv til å halda appell, og store bølgjer lokalt. Biskopens støtte til presten sin sette heller ikkje stoppar for den hissige debatten. Så langt eg kjenner til, står dei fleste prestane i denne regionen, dvs. Nordhordland, for akkurat det same synet som Ryland. Men no var det han som var ny i jobben, som fekk eit lokalavis-intervju med vigsels-vinkling, og som dermed vart treft av bølgja.

Osterøy går glipp av ein god prest. Ein prest som på ingen måte er ute etter å gjera livet vanskeleg for nokon. Slik eg kjenner Børge, ville han møtt alle med både raus varme og rettleiing basert på evangeliet. Eg er sikker på at det er mange på øynæ som òg hadde gledd seg til å ta imot han, men slik blir det altså ikkje.

Etter mi meining er det éi gruppe som først og fremst bør gå i seg sjølv etter denne saka frå Osterøy. Biskopane i den norske kyrkja. Fleire av dei står visstnok på det tradisjonelle synet på ekteskapet. Men biskopane sto i 2017 samla om å legitimera ei ordning med «to syn», dvs. to motstridande lærer og praksisar for ekteskapet. Der den nye læra og praksisen er i strid med evangeliet og Bibelen.

Kva er det som då skjer?

Jau, biskopane – og fleirtalet i kyrkjemøtet – har trekt demninga til sides slik at bølgja strøymer vidare forbi. I ordna og forsvarlege former, sjølvsagt. Men dermed treff bølgja neste demning, som kanskje er den nytilsette presten som blir intervjua av lokalavisa. For viss viss kyrkja har «to syn», og biskopen aksepterer dei begge, kvifor skal då folk flest slå seg til tol med at nettopp dei får ein prest med det kjipe synet?

Eg etterlyser biskopar, om det så berre var éin, som går i seg sjølv, tenkjer langsiktig og vel det tydelege evangeliet i staden for kompromisset frå kyrkjemøtet.

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere