Grete Ullestad

Alder: 61
  RSS

Om Grete

Jeg har universitetsutdannelse i språk og litteratur. For tiden jobber jeg innenfor skoleverket. Min hovedinteresse i forbindelse med dette debattforum er den kristne religion og dens historiske bakgrunn, med særlig henblikk på kirkens teologi og konfesjon, som jeg har en kritisk holdning til.

Følgere

Jeg  har  i  to  tidligere  kommentarer  tatt  til  orde  mot  bruken  av  korset  i  det  norske  flagget.  Til  og  med  en  forsker  og  skribent  som  jeg  synes  burde  bedømme  dette  i  idéhistoriske  perspektiver  (slik  vi  er  nødt  til  å  vurdere  det),  har  den  senere  tid  uttrykt  sin  begeistring  for   vårt  nasjonale  korsflagg.  Vi  bør  snarest  innse  at  korset  som  nasjonalsymbol  har  utspilt  sin  rolle. 

Det  burde  være  en  enkel  og  selvfølgelig  oppgave  å  fornye  nasjonalsymbolets  innhold  med  tanker  og  forestillinger  som  definitivt  overfører  korsets  voldsmettede  historie  til  kronikører  og  religionsforskere.  Statskirkens  (herskere  og  kirkefyrster)  bruk  av  militært  pregede  symboler  tilhører  en  autoritær  tidsalder.  Det  gir  håp  for  fremtiden  at  den  yngre  generasjon  synes  mer  våken  og  kreativ,  slik  tre  unge  mannlige  kunstnere  i  sommer  demonstrerte  sin  protest  mot  korsflagget  gjennom  en  installasjonskunst  i  Kristiansand.       

Den  kristne  romerske  keiser  og  despot  Konstantin  så  (i  følge  tradisjonen)  under  et  av  sine  hærtokter  på  300-tallet  et  kors  forme  seg  på  himmelen,  mens  han  hørte  ordene:  I  dette  tegn  skal  du  seire.  Hans  hoffbiskop  og  biograf,  kirkefader  Eusebius,  uttalte  at  keiserens  seier  "beordret  et  langt  spyd  i  form  av  et  kors  til  å  plasseres  i  hånden  på  en  statue,  i  den  mest  trafikkerte  delen  av  Roma". 

Korset  og  sverdet   ble  kirkens  og  kristendommens  viktigste  symboler,  med  terror,  tortur  og  død  til  følge  for  millioner  av  "vantro",  "hedninger"  og  religiøst-teologisk  ulydige.  Kampen  mot  de  "vantro"  ble  siden  alltid  ført  i  den  kristne  gudens  navn,  med  korsets  symbol  på  sine  bannere,  drakter,  emblemer  og  medaljer. 

"Ingen  kirke,  ingen  offentlig  religion  i  historiens  løp  har  dekorert  så  mange  krigere  med  sitt  symbol:  den  romerske  galge  -  korset.  Det  ligger  meget  nær  å  anta  at  det  er  en  intim  sammenheng  mellom  disse  fakta  på  den  ene  side,  og  det  gudsbilde,  det  menneskesyn  og  den  historieoppfatning  på  den  annen  side  som  preger  vår  overleverte  folkereligion.  Det  krever  sin  forklaring  at  det  er  folk  som  er  dypt  preget  av  den  kristne  religionen  som  i  de  siste  tusen  år  har  de  fleste  av  verdenshistoriens  kriger  på  samvittigheten  og  som  i  dag  driver  produksjonen  av  draps-  og  ødeleggelsesmidler  høyest  i  været."   (Andreas  Edwien:  Er  kirken  en  fare  for  verdensfreden?,  Human-Etisk  Forbund  1977/1986)     

Krigskorset  med  sverd   ble  i  vårt  statskirkeland  utdelt  8.  mai  i  år  til  norske  spesialsoldater,  med  tjeneste  i  Afghanistan  (et  muslimsk land). 

Jerusalem  fikk  i  løpet  av  1000-tallet  større  og  større  betydning  i  Vesteuropa.  Jerusalem  ble  oppfattet  som  Den  hellige  stad,  verdens  sentrum.  Der  hadde  korset  blitt  reist.  Mange  pilegrimer  hadde  besøkt  Jerusalem.  Biskoper,  prester,  konger  og  stormenn  konkurrerte  om  å  bringe  hellige  relikvier  hjem  til  deres  egne  kirker.  De  fleste  kirker  ble  utsyrt  med  kristenhetens  viktigste  relikvie,  et  stykke  av  Det  Hellige  Kors. 

Tidligere  hadde  kirken  alltid  hatt  et  dobbelttydig  forhold  til  krig,  skjønt  tanken  om  "hellig  krig"  er  gammel  i  kristendommen.  Krig  var  nødvendig  for  å  bekjempe  "det  onde",  men  kristne  soldater  som  deltok  i  krig  (også  såkalt  "rettferdig  krig")  pådro  seg  synd  som  de  måtte  gjøre  bot  for.  Botens  størrelse  var  avhengig  av  hvor  mange  fiender  soldaten/krigeren  hadde  myrdet  (for  bueskyttere  gjaldt  en  standardbot). 

Med  korstogene  skjer  et  radikalt  skifte  i  synet  på  krig.  Nå  ble  det  en  botshandling  i  seg  selv  å  gå  til  krig,  vel  og  merke  hvis  det  var  en  krig  mot  de  "vantro".  Ved  å  slå  muslimer  i hjel  kunne  de  kristne  nå  sone  sine  synder  og  gjøre  seg  fortjent  til  Paradis.  Gud  hadde  skapt  en  ny  frelsesvei,  skrev  en  av  samtidens  teologer.  Stormenn  kunne  kjempe  og  slå  ihjel  med  god  samvittighet. 

Korsfarerne  kom  fra  alle  samfunnslag  og  fra  alle  Europas  hjørner.  Mange  skandinaver  seilte  gjennom  hele  Gibraltar  og  Middelhavet,  og  noen  kom  helt  fra  Island.  Sigurd  Jorsalfar  er  den  mest  kjente  norske  korsfarer.  I  fødselskirken  i  Betlehem  er  den  norske  krigerkongen  Hellig-Olav  malt  som  en  velkledd  korsridder  med  krone,  glorie  og  bysantisk  kongemantel.  I  hendene  holder  han  korsspire  og   skjold.  Ved  hans  føtter  er  det  malt  en  knelende  pilegrim.       

"Reis  deg,  Gud,  og  døm  din  sak".  Disse  advarende  ord  prydet  Inkvisisjonens  banner  gjennom  århundrer,  sammen  med  det  grønne  kors olivengren  og  sverd.  Den  spanske  Inkvisisjonen  oppmuntret  til  angiveri.  Den  er  blitt  omtalt  som  "et  øye  som  aldri  sov".  Spesielt  dyktige  angivere  fikk  "utmerkelser"  i  form  av  en  dolk  og  en  oljegren  i  kors.  En  konvertert  jøde  kunne  bli  brakt  til  forhør  og  tortur  for  Inkvisisjonsdomstolen  bare  ved  å  gi  barna  sine  gammeltestamentlige  navn,  eller  vaske  hendene  før  man  ba.  De  ble  angitt  for  å  være  "falske  kristne".  Å  gjennomføre  jødiske  seremonier  var  straffbart.  Først  i  1858  fikk  jøder  igjen  adgang  til  Spania.  Det  første  (jødiske)  åpenlyse  bryllup   i  Spania  siden  1492  ble  avholdt  i  1931. 

(Inkvisisjonen  utarbeidet  også  lange  lister  over  forbudte  bøker  som  skulle  brennes,  dvs.  skrifter  som  var  farlig  for  kirken  eller  kongemakten.) 

På  torturbenken  ble  ofrene  utsatt  for  alt  fra  vanntortur  til  radbrekking  for  å  få  dem  til  å  tilstå  og  angi  andre  "syndere".  I  kanslerpalasset  i  Granada  (Spania)  er  torturkammeret  bevart.  Her  kan  man  bl.a.  se  det  såkalte  globekkenet  der  jernstenger  ble  oppvarmet  med  glør.  Fordi  kirken  i  følge  tradisjonen  ikke  kunne  utgyte  blod,  ble  de  dødsdømte  brent  (man  henviste  gjerne  til  Joh. ev.).  Kjetterbålet  var  i  følge  Inkvisisjonen  bestemt  av  Kristus  selv.  Den  mest  beryktede  storinkvisitor  var  dominikanermunken  TORQUEMADA. 

Noen  av  de  mest  pinefulle  former  for  tortur  er  skildret  i  kalkmalerier.  I  Linderød  kirke  i  Skåne  kan  man  se  hvordan  tarmene  til  en  kristen  martyr  langsomt  blir  trukket  ut  av  bukhulen  hans.  Kirkegjengerne  skulle  advares  om  hvor  galt  det  kunne  gå  når  de  brøt  "Guds  lov".  Pisking,  gapestokk  og  henrettelser  samlet  tusener  av  skuelystne  ved  byens  galgebakke  og  på  byens  torg.  Sosial  ydmykelse  var  en  del  av  straffen.  Mot  slutten  av  middelalderen  ble  tortur  mer  skjult  i  godt  gjemte  torturkjellere. Torturmetodenes  grusomheter  toppet  seg  etter  Reformasjonen.  Muligheten  for  å  gi  straffer  i  form  av  bot  og  faste  falt  bort. 

Kirke  og  kongemakt  inngikk  i  Reformasjonens  tid  sin  "symbiotiske"  allianse  -  kongen  ble  betraktet  som  innsatt  av  Gud  (den  som  forbrøt  seg  mot  kongen,  forbrøt  seg  mot  Gud).  I  vår  kirkes  viktigste  konfesjonelle  bekjennelse  I  DAG  blir  "muhammedanerne"  eksplisitt  fordømt  (Augustana  art.  1). 

I  art.  XXVIII  Om  kirkemakten  står  følgende: 

"Øvrigheten  verger  ikke  sjelene,  men  legemene  og  de  legemlige  ting  mot  åpenbar  urett  og  holder  menneskene  i  tømme  med  sverd  og  legemlige  straffer.  Evangeliet  verger  sjelene  mot  ugudelige  meninger,  mot  djevelen  og  den  evige  død...Den  kirkelige  og  den  borgerlige  makt  må  altså  ikke  blandes  sammen...På  denne  måte  skiller  våre  mellom  hver  av  de  to  makters  plikter  og  befaler  å  holde  begge  i  ære  og  anerkjenne  at  begge  er  en  gave  og  en  velgjerning  fra  Gud". 

Martin  Luthers  lære  om  "de  to  regimenter",  sverdet  (den  verdslige  øvrighet)  og  korset   (den  åndelige  øvrighet),  er  mildt  sagt  dobbelttydig.  Vår  protestantiske  og  luthersk-evangeliske  kirkehistorie  de  siste  500  år  viser  da  også  at  disse  to  "regimenter"  har  vært  og  er  intimt  forbundet.  I  det  protestantiske   Danmark-Norge  på  1600-tallet  ble  Moseloven  innført  som  grunnlag  for  all  lovgivning.  Avhugging  av  lemmer  ble  en  vanlig  straff  (eks.  hånd,  finger,  nese,  øre).  Blasfemi  kunne  medføre  at  tungen  ble  revet  ut.  Bøddelens  torturkamre  var  fullt  av  barbariske  instrumenter  som  skulle  forlenge  pinslene. 

Med  OPPLYSNINGSTIDEN  ble  rettspleien  gradvis  mildnet  og  omsider  forbudt.  

KORSTOGENE

"Gud  vil  det",  jublet  folkemengden  da  pave  Urban  2  i  1095  proklamerte  det  første  korstog.  Man  regner  med  at  opp  mot  350 000  europeere  dro  til  Midtøsten  for  å  delta  i  korstogene,  hvor  målet  var  å  erobre,  forsvare  eller  gjenerobre  Jerusalem.  Korsfarerne  terroriserte  ikke  bare  muslimer  og  jøder,  men  også  de  kjetterske  katarene  i  den  sør-franske  byen  Carcassone.  Like  mange  korsfarere  dro  i  krig  mot  de  "vantro"  i  Øst-Europa,  Baltikum,  Finland,  Sør-Frankrike  og  Spania  langt  inn  på  1400-tallet.  Korstogene  ble  ofte  ledet  av  Europas  mektigste  fyrster,  og  paven  lovet  full  tilgivelse  for  korsfarernes/krigernes  synder. 

Gjennom  åtte  korstog  til  Palestina  (1096  -  1270)  var  de  europeiske  korsfarerne  utsatt  for  en  rekke  farer,  ikke  minst  for  å  bli  såret  og  drept  i  kamp.  Så  godt  som  hver  tredje  av  de  mer  velstående  korsfarerne  overlevde  ikke  korstogene  (antall  falne  og  sårede  menige  soldater  var  trolig  langt  høyere,  ettersom  de  ikke  hadde  særlig  gode  rustninger  -  om  de  hadde  noen  beskyttelse  overhodet).  Det  oppstod  derfor  en  rekke  ridderordener  som  hadde  til  formål  å  pleie  syke  og  sårede  pilegrimer  og  korsfarere.    

I  1172  sendte  paven  ut  en  befaling  om  "hellig  krig"  mot  de  gjenstridige  folkene  i  Baltikum.  Korstogene  her  pågikk  i  hele  200  år!  Disse  nordiske  korsridderne  -  sverdridderordenen  -  fikk  løfte  om  samme  privilegier  som  korsridderne  i  Det  hellige  land:  himmelens  tilgivelse  for  alle  synder.  Men  det  viste  seg  at  krigermunkene  ikke  var  så  fromme  og  veldisiplinerte  -  de  gudfryktige  krigerne  forvandlet  seg  snart  til  en  bande  som  plyndret,  drepte  og  voldtok.  Dagens  Estland  og  Litauen  ble  erobret  av  sverdridderordenen  i  1207  og  kom  raskt  under  den  romerske  kirkes  kontroll.  Først  etter  200  år  lot  de  siste  litauiske  "hedninger"  seg  døpe.   

Noen  av  de  tyske  korsfarere  utførte  fryktelige  massakrer  på  jødiske  menigheter  og  samfunn  i  Rhinområdet  i  mai  måned  i  1096.  De  hadde  oppdaget  at  de  ikke  trengte  å  dra  helt  til  Jerusalem  for  å  kjempe  mot  "Guds  fiender",  når  de  som  hadde  korsfestet  Kristus  bodde  midt  blant  de  kristne.  Jøder  som  ikke  ble  drept  flyktet  til  Sør-Frankrike  og  Nord-Spania.  De  grusomme  detaljer  i  de  kristne  korsfarernes  ville  ferd  gjennom  Europa,  via  Konstantinopel  og  frem  til  erobringen  av  Jerusalem  skal  jeg  spare  leserne  for.  De  kristne  korsfarerne  har  selv  fremstilt  erobringen  som  en  total  renelse   av  byen  i  blod. 

"Det  første  korstogets  erobring  av  Den  Hellige  Stad  var  usedvanlig  blodig  og  motbydelig.  De  kristne  korsfarerne  oppfattet  sine  handlinger  som  et  bibelsk  drama,  hvor  de  oppførte  et  dommedagsslag  slik  det  er  beskrevet  i  NT's  siste  bok:  Johannes  Åpenbaring.  Der  står  det  beskrevet  hvordan  Guds  vrede  skal  knuse  de  vantro  i  det  siste  slag,  så  blodet  når  til  hestenes  bisler  i  en  avstand  av  100  stadier  fra  byen.  Korsfarerne  forsto  erobringen  som  Guds  hevn  og  seg  selv  som  Guds  redskaper... Samtidens  muslimske  verden  var  sjokkert  over  grusomhetene,  og  med  god  grunn".   (Kurt  Villads  Jensen:  Korstogene,  Politiken  2005). 

Det  første  korstog  førte  til  opprettelsen  av  det  latinske  kongedømme  og  fyrstedømmene  i  Palestina,  som  tross  indre  strid  besto  i  to  hundre  år.  Hvorvidt  de  kristne  korsfarerstatene  i  Palestina  utviklet  seg  til  apartheidsamfunn  er  det  delte  meninger  om  blant  forskere  og  historikere.  Noen  korsfarere  tilpasset  seg  i  noen  grad  de  lokale  skikker,  mens  andre  var  når  som  helst  parat  til  å  kjempe  MOT  de  samme  muslimer  som  de  ellers  kunne  omgås  på  like  fot.  Sikkert  er  det  at  de  erobrede  korsfarerstatene  i  Palestina  ble  sentrum  for  ideologiske  kamper,  hvor  teologer  og  historikere  beskrev  islam  og  hedenskapet  som  et  vrengebilde  av  kristendommen  OG  som  en  stadig  fare  det  var  nødvendig  å  bekjempe  med  våpen.  Langt  viktigere  var  det  kanskje  at  selve  ideen  om  korstog  bredte  seg  ut  over  hele  Europa  og  fikk  en  enorm  innflytelse.  Korstogene  skapte  en  felles  identitet  som  europeere,  og  korstogsideen  levde  videre  i  Europa  og  ble  grunnlaget  for  krig  og  ekspansjon  helt  opp  til  moderne  tid. 

Katolske  munkeordener  hadde  bygget  titusenvis  av  klostre  i  hele  den  kristne  verden.  De  nye  klostrene  var  ikke  beregnet  på  fredelig  meditasjon,  men  på  krig.  Munkene  ble  ansett  for  å  være  krigere  som  kjempet  mot  djevelen  og  hans  håndlangere.  De  største  klostrene  ble  rike  og  mektige  som  nasjoner,  og  abbedene  ble  mektige  som  konger  og  keisere.  Dominikanerne  ble  på  1200-tallet  av  paven  satt  til  å  lede  Inkvisisjonen. 

TEMPELRIDDERNE  var  en  katolsk  orden  som  ble  grunnlagt  i  1118.  Ni  franske  adelsmenn  søkte  audiens  hos  den  kristne  kongen  Baudoin I  av  Jerusalem.  Disse  ni  ridderne  uttalte  at  deres  mål  var  å  beskytte  landeveiene,  med  særlig  tanke  på  tilreisende  pilegrimer.  De  bygget  opp  sitt  hovekvarter  på  tempelhøyden  (der  Klippemoskeen  ligger  i  dag).  Hvorvidt  de  rekrutterte  flere  tilhengere  og  hva  de  foretok  seg  de  første  ni  årene  i  Det  hellige  land  er  lite  kjent. 

En  av  dem  som  bidro  til  ordenens  stiftelse  i  Europa  var  den  hellige  munk,  Bernhard  av  Clairvaux.  I  en  traktat  som  bærer  hans  navn  blir  tempelridderne  holdt  frem  som  representanter  for  "kristne  verdier".  Han  uttaler  følgende:  "En  tempelridder  frykter  verken  demoner  eller  mennesker.  Han  er  heller  ikke  redd  for  døden".  Bernhard  av  Clairvaux's  skrift  "Lovprisning  av  det  nye  ridderskap"  ble  et  av  middelalderens  mest  utbredte  skrifter  om  krig  i  troens  tjeneste.  Et  av  hans  viktigste  tema  er  MARTYRIET.  De  kristne  riddere  tjener  Kristus  med  sitt  sverd.  De  er  ikke  manndrapere  eller  mordere,  for  de  kriger,  slåss  og  faller  i  strid  mot  den  onde  selv  -  djevelen

TEMPELRIDDERNE  var  Guds,  pavens  og  kirkens  egne  krigere  i  Det  hellige  land.  Da  de  vendte  tilbake  til  Europa  ble  ordenen  på  et  kirkemøte  i  Troyes  i  1128  offisielt  anerkjent  og  opptatt  i  kirkens  tjeneste  som  en  religiøs  orden.  Ordenens  stormester  var  Hugues  de  Payens.  Disse  ridderene  skilte  seg  skarpt  fra  kongens  riddere,  ved  at  de  bar  hvite  ordensdrakter  med  rødt  kors  og  et  sverd  i  hånden.  Det  røde  kors  på  hvitt  symboliserte  martyriet.  Ordenens  regelverk  ble  utformet  av  Bernhard  de  Clairvaux.  Den  kombinerte  et  strengt  klosterliv  med  militær  aktivitet.  I  1136  kunngjorde  paven  at  tempelridderne  ikke  sto  til  ansvar  for  noen  annen  verdslig  eller  geistlig  makt  enn  paven  selv. 

Med  korsmerket  på  kappen  ledsaget  tempelridderne  kong  Ludvig  8.  på  det  andre  korstog.  Deres  berømmelse  og  rikdom  økte  det  følgende  århundret.  De  gjorde  seg  ikke  bemerket  bare  på  slagmarken,  men  også  i  finansverdenen.  De  lånte  ut  penger,  transporterte  og  forvaltet  skatter  og  kapital.  Korstogene  var  en  innbringende  inntektskilde.  Tempelridderne  mottok  eiendommer  og  donasjoner  av  konger  og  fyrster  i  hele  Europa.  Ordenens  slott  i  Paris  ble  et  viktig  finanssentrum.  I  sin  storhetstid  eide  ordenen  minst  870  kirker  og  borger,  fra  England  i  vest  til  Det  hellige  land  i  øst. 

TEMPELRIDDERNE  var  den  kristne  verdens  hellige  krigere,  kristendommens  elitetropper.  Det  er  blitt  sagt  at  disse  munkene  skapte  den  første  europahæren  og  det  første  tverrstatlige  militærsamarbeidet  i  Europa.  Ca.  1000  riddere  fra  tempelherrenes  orden  og  johannitterordenen  deltok  i  et  av  de  blodigste  og  mest  avgjørende  slag  i  korstogstiden,  slaget  ved  Hattin  vest  for  Genesaretsjøen.  Den  kristne  hæren  led  nederlag  og  Jerusalem  falt  kort  tid  etter  i  muslimenes  hender. 

Tapet  av  Det  hellige  land  svekket  ordenens  posisjon  og  anseelse.  Renkespillet  mellom  den  gjeldstyngede  franske  konge  og  den  svake  paven  av  Avignon  bidro  til  ordenens  undergang.  Ordenens  ledere  ble  stilt  for  Inkvisisjonens  domstol,  torturert  og  henrettet.  Flere  hundre   av  ordenens  riddere  endte  på  bålet.  I  1932  ble  tempelridderordenen  offisielt  oppløst. 

Krigermunkenes  runde  kirker  (ofte  med  skyteskår)  kan  man  i  dag  besøke  både  i  Frankrike,  i  Segovia  i  Spania  og  på  Bornholm  i  Danmark.  På  en  av  de  hellige  krigeres  gravsteiner  er  inngravert  et  sverd  sammen  med  et  korsmerket  skjold. 

Andre  militante  munkeordener  var  Johannitterordenen  og  Den  Tyske  Orden  (også  kalt  Den  teutoniske  orden).  Denne  siste  fikk  et  dystert  rykte  for  brutalitet.  Den  sprang  ut  av  et  feltsykehus  opprettet  av  tyske  handelsmenn  under  beleiringen  av  den  palestinske  byen  Acre  i  1190.  Ordensmesteren  var  en  bekjent  av  keiser  Fredrik  2.  Ordenens  kjennetegn  var  et  svart  kors  på  hvit  bunn

Johannitterordenen  (også  kalt  Hospitalordenen)  ble  stiftet  i  1099  i  Jerusalem.  Deres  hovedoppgave  var  i  utgangspunktet  veldedighet  og  pleie  av  syke  og  sårede  pilegrimer.  Men  også  denne  ordenen  hadde  riddere  som  med  våpen  i  hånd  forsvarte  de  reisende  mot  de  "vantro"  muslimene.  Da  tempelridderordenen  ble  oppløst  ble  store  deler  av  dens  eiendommer  overdratt  til  johannittene. I  Europa  fikk  de  stor  støtte  fra  konger  og  lokale  adelsmenn.  Ridderne  fra  johannitterordenen  utviklet  seg  til  de  best  trente  og  utrustede  krigerne  middelalderen  kunne  by  på.  De  ble  militarisert  i  1160-årene,  men  hadde  allerede  i  mange  tiår  fått  landområder  og  borger  å  forsvare  i  de  kristne  kongeriket  Jerusalem.  Johannittene  bar  svart  kappe  forsynt  med  et  hvitt  kors  med  like  lange  armer  -  malteserkorset. 

(Til  Danmark  kom  johannittene  i  1160-årene,  og  her  måtte  hver  eneste  husstand  bevilge  dem  en  skatt  på  en  penning.  Den  danske  kongen  Valdemar  I  den  Store  var  dypt  engasjert  i  korstogene).   

Overalt  hvor  ridderne  viste  seg  i  sine  korsprydete  våpendrakter  vakte  de  frykt.  Fra  mektige  festninger  kontrollerte  ridderne  (johannittene)  Det  hellige  land  i  hundre  år,  helt  til  muslimene  fordrev  dem  til  Rhodos  og  Malta.  Noen  grener  av  johannittene  eksisterer  den  dag  i  dag. 

Nevnes  må  også  den  spanske  Santiago-ordenen,  som  startet  kampen  mot  muslimene  på  800-tallet.  Denne  ordenen  hadde  som  banner  et  rødt  sverdkors  (et  kors  med  liljer  og  spiss  fot).  I  1499  avgjorde  paven  at  kong  Ferdinand  II  av  Avignon  skulle  være  ordenens  stormester.  I  dag  er  Santiago-ordenen  et  katolsk  brorskap  som  står  under  beskyttelse  av  Spanias  konge.  Adelig  herkomst  er  avgjørende  for  opptakelse  i  ordenen. 

Tempelriddernes  hemmelige  ritualer  bidro  til  både  å  mystifisere  OG  mistenkeliggjøre  dem.  Deres  æreskodeks  og  religiøse  fanatisme  gjorde  dem  både  fryktet  og  beundret.  Mange  rykter  har  florert  om  ordenens  aktiviteter,  bl.a.  at  de  voktet  over  skjulte  skatter,  som  "paktens  ark"  og  "den  hellige  gral"... I  følge  en  legende  gikk  noen  av  tempelridderne  under  jorden  etter  forfølgelsene  i  Frankrike  og  dannet  FRIMURERLOSJER.  Noen  tror  at  disse  losjene  i dag  skjuler  ordenens  skatter. 

En  annen  forklaring  på  FRIMURERIETS  oppkomst  er  håndverkslaugene  i  middelalderen.  Håndverkere  og  kjøpmenn  hadde  sluttet  seg  sammen  i  egne  laug  og/eller  gilder,  alle  med  sine  ritualer  og  symboler.  De  sørget  for  medlemmene  både  i   livet  og  i  det  hinsidige.  Disse  laugene  fungerte  som  et  sosialt  sikkerhetsnett  i  de  nye  kjøpsteder  som  vokste  frem  i  middelalderen.  Kirken  og  laugene  samarbeidet  tett.  Laugene  satte  opp  altere  i  byens  kirker  der  det  ble  lest  bønner  over  sjelene  til  avdøde  brødre.  Laugene  tok  ofte  navn  etter  en  kristen  helgen.  Disse  sammenslutningene  ("brorskap")  hadde  tidlig  inkludert  ulike  samfunnslag  og  yrker.  Da  de  utviklet  seg  til  mer  lukkete   klubber,  oppstod  FRIMURERLOSJENE.  Mange  av  laugenes  hemmelighetsfulle  ritualer  går  igjen  i  frimurerlosjene.  De  første  frimurerlosjene  oppstod  angivelig  i  England  på  1600-tallet.  De  bygget  på  laugenes  troskap  overfor  edsbrødrene  og  overfor  Gud.  Som  symbol  tok  de  steinhoggerens  redskaper:  vinkelen  og  passeren.    

Det  religiøst-kristne  militaristiske  vanvidd  har  bølget  frem  og  tilbake  gjennom  hele  1700  år!  Det  er  derfor  få  eller  ingen  kristen-troende  som  kan  påberope  seg  en  såkalt  human  "ekte  kristendom".  Også  protestantismen  genererte  sine  utgrupper,  som  med  sverdet  gikk  løs  på  sine  katolske  "trosbrødre".  Den  nordtyske  byen,  Münster,  ble  valplass  for  plyndring,  skjending  og  uhyggelige  massakrer  i  striden  mellom  protestanter  og  katolikker  på  1500-tallet.  50  år  etter  striden  kunne  borgerne  i  Münster  se  de  dødes  knokler  i  burene  som  var  blitt  hengt  opp  på  kirketårnet.  Religionskrigene  -  og  Barthemoleusnatten  -  er  bare  ytterligere  eksempler  på  den  bedrøvelige  fanatisme  og galskap  de  kristne  europeiske  kirker  utfoldet  gjennom  ufattelige  århundrer.  Den  reformerte  Jean  Calvins  terrorregime  i  Geneve  (Sveits)  er  et  kapittel  for  seg.     

Middelalderen  fortjener  i  høy  grad  betegnelsen  "de  mørke  århundrer".  Troen  på  Satan  og  hans  demoners  makt  ble  forsterket  og  utbrodert  i  middelalderen.  En  lærd  kristen  på  1500-tallet  hevdet  at  det  bodde  7405926  demoner  i  helvete.  De  var  fordelt  på  1111  legioner,  hver  med  6666  medlemmer  (en  omvendt  beregning  av  engle-hierarkiet  i  himmelen).  Satan  var  hersker  over  et  glohett  torturkammer  med  mange  avdelinger. 

I  en  rekke  avbildninger  av  helvete  fra  middelalderen  er  jødene  spesielt  fremhevet,  gjennom  den  spisse  hatten  -  eller  jøderingen  - som  de  ble  pålagt  av  kirken  å  bære.  Renessansedikteren  Dante  beskriver  de  fordømtes  lidelser  i  groteske  detaljer  i  boken  "Den  guddommelige  komedie".  Også  maleren  Hieronymus  Bosch  (1450  -  1516)  utpensler  de  fortaptes  pinsler  i  helvete.  Død,  dommedag  og  helvete  var  sentrale  motiver  i  hans  malerier. 

I  vårt  statskirkeland  i  dag  er  vi  heldigvis  forskånet  for  denne  type  mildt  sagt  heftige  og  groteske  helvetes-beskrivelser.  Men  de  kristen-troende  tror  og  mener  fortsatt  -  i  samsvar  med  kirkens  offisielle  bekjennelse  og  teologi  -  at  det  onde/den  onde  eksisterer  som  selvstendig  reell  makt /vesen  i  verdenDet  betyr  at  vår  europeiske  og  norske  åndskultur  ennå  ikke  er  befridd  for  middelalderens  religiøst-mytologiske  mørke,  og  at  opplysningstidens  begynnende  spirer  til  rasjonalitet,  humanisme  og  demokrati  er  en  kamp  som  må  føres  på  bred  front  også  i  dag.  Vårt  demokrati  er  en  skjør  og  hardt  tilkjempet  samfunnsform,  som  vi  aldri  kan  eller  må  ta  for  gitt.  Vårt  lands  konfesjonelle  og  konstitusjonelle  Statskirke  -  med  sine  udemokratiske  og  inhumane  bekjennelsesskrifter  -  er  en  stående  påminnelse  om  den  oppgave  alle  sanne  demokrater  og  humanister  har. 

Det  handler  ikke  om  teisme  eller  a-teisme,  men  om  å  fremelske  og  understreke  "de  human-etiske  og  sosial-etiske  verdier  som  må  skilles  endelig  ut  fra  sitt  nedbrytende,  barbariske  miljø  i  den  kristne  krigs-  og  voldsteologien.  Å  bekjempe  denne  teologien,  å  påvise  og  avsløre  uholdbarheten  i  de  kristne  kirkers  påstander  og  dogmer  om  det  bibelske  gudsbilde  som  en  overhistorisk  ånds-  og  sannhetsåpenbaring,  det  vil  i  dag  være  fredsarbeid  i  beste  forstand".    (Andreas  Edwien)

(Jeg  skal  gjerne  oppgi  kilder  hvis  noen  ønsker  det)   

 Mvh.  G.  Ullestad  

 

 

 

 

 

 

Gå til innlegget

I  vårt  luthersk-protestantiske  statskirkeland  har  kvinner  i  dag  erobret  de  fleste  mannsbastioner  innenfor  Den  norske  kirke.  For  bare  50  år  siden  var  motstanden  mot  kvinnelige  prester  særdeles  hard  og  uforsonlig.  For  få  tiår  siden  var  det  enkelte  prester  som  ikke  engang  kunne  håndhilse  på  kvinnelige  prester.  I  dag  er  kvinnene  i  flertall  både  i  kirkeledelsen  OG  som  studenter  ved  de  teologiske  fakulteter/presteskoler  (ikke  minst  ved  TF).  Den  norske  kirkes  nylig  utnevnte  preses  ("erkebiskop")  er  en  kvinne:  Helga  Haugland  Byfuglien.  Ny  "bibelgeneral"  (Vårt  Lands  betegnelse!)  i  Det  Norske  Bibelselskap  er  også  en  kvinne:   http://www.karrierelink.no/al.php?ar_id=1825

Kvinner  stormer  frem  i  alle  geistlige  posisjoner  i  vår  "statskirke"  (bl.a.  som  prester,  domproster  og  biskoper),  og  det  interessante  er  jo  at  de  bøyer  seg  ydmykt  for  den  kristne  ("konstantinske")  mannsguden:  Herren,  Faderen  og  Sønnen,  akkurat  slik  deres  foregående  maskuline  forbilder  (keisere,  paver  og  biskoper)  forlangte  det.  Kvinnenes  underkastelse  under  den  kristne  (treenige)  hankjønnsguden  -  Faderen,  Sønnen  og  Den  Hellige  Ånd  -  er  mildt  sagt  besynderlig.  Den  særegne  "omsorgsteologi"  geistlige  kvinner  har  forkynt  i  sine  prestekapper  fra  prekestolene  de  siste  tiårene  har  ikke  brakt  så  mange  til  "tro  på"  Guds  genetisk-fysisk  oppstandne  Sønn,  han  som  de  selv  dyrker,  tilber  og  bøyer  kne  for.  Et  av  forbildene  er  kanskje  den  lydige  tjenerinne  som  sitter  ved  "mesterens"  føtter..?  En  av  disse  (navnløse)  kvinner  tørker  som  kjent  Jesu  føtter  med  sitt  hår.   

Kvinnenes  erobring  av  kirkelig-teologiske  posisjoner  OG  deres  servile  underkastelse  gir  ikke  mye  håp  om  teologisk  nytenkning,  opprør  eller  historisk-etisk  oppgjør.  Nylig  kunne  vi  lese  i  VL's  papiravis  at  Det  Lutherske  Verdenforbund,  med  biskop  og  preses  Helga  H.  Byfuglien  i  spissen,  frem  mot  Martin Luther-jubileet  i  2017  vil  fremheve  sterkere  den  lutherske   profil.  Da  kan  det  være  interessant  å  studere  hva  en  katolikk  har  å  si  om  Martin  Luther  (som  vi  vet  har  protestanter  og  katolikker  vært  bitre  fiender  gjennom  hele  500  år):  http://www.katolsk.no/tro/tema/diverse/artikler/luther

Alle  som  har  lest  kirkehistorie  vet  jo  at  disse  to  hovedkirker  har  hatet   hverandre  så  intenst  at  de  har  forkjetret,  forfulgt  og  myrdet  hverandre.  Etter  mange  tiårs  "dialog"  og  såkalte  "økumeniske  samtaler"  er  de  ennå  ikke  i  stand  til  å  forenes.  I  deres  infantile  og  smålige  kjeklinger  inngår  kontroverser  om  sakramenter,  kirkeorganisasjon,  pavens  autoritet  OG  den  lutherske  lære  om  "rettferdiggjørelsen".   Som  vi  vet  mente  M.  Luther  at  paven  var  antikrist  (en  antatt  djevelsk  figur,  eller  en  "ond  eksistens",  som  Wikipedia  sier  det).  En  tidligere  biskop  har  i  VL's  papiravis  ganske  nylig  betegnet  kontroversen  om  nattverdssynet  som  "smertelig".  De  som  har  studert  det  kristne  sekteriske  hatet  gjennom  nær  2000  år,  vil  høyst  sannsynlig  benytte  en  ganske  annen  språkbruk  på  dette  eiendommelige  kirke-kristne  fenomen.  Man  må  fremfor  alt  spørre  seg  hva  det  er  for  et  merkelig  kjærlighetsbegrep  disse  to  hovedkirker  opererer  med.  Og  det  stopper  jo  ikke  der!  Innenfor  den  protestantiske  kirke  kan  heller  ikke  pinsevenner  og  metodister  komme  til  enighet  om  dåpssynet  (som  kjent  fordømmer  Den  norske  kirkes  bekjennelse  -  Augustana  -"anabaptistene"  fordi  de  praktiserer  voksendåp).   

Jesu  få  spredte  ord  om  "nestekjærlighet"  og  "fiendekjærlighet"  (som  han  selv  ikke  kunne  etterleve)  hentet  han  fra  den  jødiske  bibel  og  tradisjon,  som  var  utviklet  gjennom  mange  århundrer  FØR  Jesu  tid.  Det  er  en  av  kirke-kristendommens  groveste  historiske  synder  at  den  har  stjålet  den  jødiske  etikk,  utlagt  den  som  sin  egen  OG  brukt  den  som  et  livsfarlig  våpen  MOT  det  jødiske  folk.  Mye  tyder  dessuten  på  at  Jesu  "nestekjærlighet"  ikke  rakk  lenger  enn  til  hans  disipler  og  tilhengere.  Sine  meningsmotstandere  (eks.  fariseerne)  dømte  han  til  den  verst  tenkelige  straff,  og  han  karakteriserte  dem  med  språkets  verste  gloser.  Overfor  sine  motstandere  og  "fiender"  var  Jesus  verken  barmhjertig,  tolerant  eller  inkluderende.  Det  har  heller  ikke  kirken  vært,  verken  i  lære  eller  praksis.  Den  som  leser  kirkens  "hellige"  kirkefedre  fra  oldtiden  og  middelalderen,  frem  til   Martin  Luthers  skrifter  fra  1500-tallet  vil  trolig  bli  forskrekket  over  den  til  dels  aggressive,  grove  og  hatefulle  språkbruk  som  gjennomsyrer  mange  av  deres  skrifter.  Hatefulle  antijødiske  pamfletter/skrifter  var  nærmest  en  egen  kirkelig  og  litterær  sjanger,  helt  fra  oldkirkens  tid.   

Det  er  ganske  karakteristisk  at  kirken  ofte  henviser  til  Det  gamle  testaments  skrifter  når  den  vil  hylle  "livskreftene"  og  "framtidshåpet".  I  Det  nye  testament  (NT)  er  det  naturlig  nok  lite  framtidshåp  og  utviklingsoptimisme,  ettersom  både  Jesus  og  apostlene  (også  Paulus)  for  en  stor  del  levde  i  endetidens  tegn.  For  ("folkekirkens")  liberalteologer  i  vår  demokratiske,  opplyste  tidsalder  er  det  åpenbart  pinlig  og  ubehagelig  å  bli  konfrontert  med  Jesu  mytologisk-eskatologiske  oldtidsforestillinger,  og  derfor  har  de  med  stor  fantasi  fabulert  seg  frem  til  et  ahistorisk  Jesus-bilde,  som  de  kanskje  tror  og  håper  kan  appellere  til  det  moderne  mennesket.    

Den  blant  forskere  kontroversielle  beretning  om  "kvinnen  som  ble  grepet  i  hor"  blir  av  de  kristne  ustanselig  gjentatt  som  eksempel  på  Jesu  angivelig  enestående  barmhjertighet  og  toleranse  overfor  "synderne"  i  datidens  samfunn,  og  konstant  blir  Jesu  opptreden  i  denne  fortellingen  stilt  opp  mot  de  "fæle  fariseerne".  Men  den  ideal-Jesus   liberalkristendommen  dyrker,  blir  vanskeligere  og  vanskeligere  å  få  øye  på.  Man  bør  merke  seg  at  liberalteologer  i  vår  tid  ofte  oppgir  svært  få  konkrete  henvisninger  til  evangelieskriftene.  Flere  og  flere  griper  til  et  diffust  religions-  og  gudsbegrep  ispedd  litt  alminnelig  (moderne)  kvasipsykologi  og  filosofi,  eller  til  den  kirkeskapte  halv-åndelige  fantomlignende  Kristus-figuren,  som  angivelig  svever  over  tid  og  rom  og  følgelig  kan  justeres  og  tilpasses  ethvert  behov  og  formål.  Den  som  i  dag  spør  ansvarlige  kirkeledere  og  troslærere  hvem  "Jesus  Kristus"  er,  får  sjelden  klare  svar  (hvilket  alle  statskirkemedlemmer  må  kunne  forlange).    

"Du  skal  elske  og  frykte  Herren  din  Gud",  uttaler  vår  statskirke  og  "folkekirke"  hver  eneste  søndag.  Hvorfor  skal  man  frykte  den  kristne  "Gud"?  Jo,  fordi  den  kristne,  autoritære  mannsguden  i  følge  apostolikum  (Den  apostoliske  bekjennelse)  sitter  ved  "Faderens  høyre  hånd",  hvorfra  han  skal  komme  igjen  for  å  "dømme  levende  og  døde".  Menneskeheten  skal  dømmes   etter  en  totalt  vilkårlig  og  subjektiv  "tro  på"  dommeren.  De  fleste  vet  at  intet  sivilisert  rettssamfunn  bygger  sine  straffelover  på  en  subjektiv  "tro".  Mye  tyder  på  at  kirke-kristendommens  forsvarere  og  forvaltere  -  geistlige  og  teologer  -  ikke  forstår  elementære  rettsprinsipper:  Ingen  kan  dømmes  uten  etter  lov,  ingen  kan  straffes  uten  etter dom  (jf.  Grunnloven). 

Ansvarlige  kirkeledere  (biskoper)  og  ordinerte  teologer  bør  nå  opplyse  det  norske  folk  om  hvor  den  "oppstandne"  og  "himmelfarne"  Jesus  fra  Nazareth  har  oppholdt   seg  i  2000  år  (frem  til  i  dag)  OG  i  hvilke  skikkelse  han  skal  komme  igjen  som  Guds  og  Faderens  "dommerfullmektig",  for  å  utsortere  menneskeheten  i  frelsesverdige  og  fordømte.   

 I  følge  Lukas  12:4  sier  Jesus  følgende:  "Jeg  sier  dere,  mine  venner:  Vær  ikke  redde  for  dem  som  slår  legemet  i  hjel,  men  siden  ikke  kan  gjøre  mer.  Jeg  skal  vise  dere  hvem  dere  skal  frykte:  Frykt  ham  som  først  kan  slå  ihjel  og  så  har  makt  til  å  kaste  i  helvete.  Ja,  jeg  sier  dere:  Det  er  ham  dere  skal  frykte!"   

(Les  også  Joh. ev.  3:18)

Kirkens  enorme,  bastante  teologiske  byggverk  har  lenge  knaket  i  sine  sammenføyninger,  og  resultatet  fremstår  tidvis  så  språklig  og  tankemessig  grumsete   at  det  knapt  er  kommuniserbart.  Man  kan  selvsagt  ikke  "almengjøre"  spesifikke, eksklusive  kirkelig-teologiske  begreper,  slik  noen  moderne  teologer  og  apologeter  later  til  å  mene.  Det  er  en  tydelig  tendens  til  at  kristne  aktører,  teologer  og  apologeter,  forsøker  å  vri  seg  unna  det  besværlige  (sekteriske)  tros-begrepet,  selv  om  "TRO  PÅ  JESUS  KRISTUS"  er  selve  inngangsbilletten  til  frelse   og  evig  salighet   for  den  enkelte  "troende",  i  følge  Den  norske  kirkes  evangelisk-lutherske  kristendomsform.  Det  som  kjennetegner  lutherdommen  er  nettopp  "rettferdiggjørelse  ved  tro"  ("troen  alene",  "nåden  alene"),  som  Martin  Luther  på  1500-tallet  kom  frem  til  etter  sine  dype  religiøst-kristne  anfektelser  og  sin  djevel- og helvetesfrykt. 

Når  moderne  lutherske  teologer  i  dag  forsøker  å   tilsløre  dette  meget  spesielle  doms-  og  frelsesgrunnlaget  -  som  altså  baserer  seg  på  "troen  alene"  -  må  vi  bare  minne  dem  om  den  forakt  den  luthersk-protestantiske  kirke  (inkl.  Martin  Luther)  gjennom  ca.  500  år  har  utvist  overfor  det  de  har  omtalt  som  katolikkenes  "gjerningskristendom".  Det  er  en  historisk kjensgjerning  at  katolikker  og  protestanter  gjennom  500  år  ikke  har  kunnet  enes  om  selve  frelsesgrunnlaget.   I  vår  evangelisk-lutherske  (stats)kirke  har  en  aktverdig  livsførsel  og  moralsk  vandel  ingen  betydning  for  frelsesspørsmålet!      

Vår  tids  (teologiske)  "tungetale"  er  et  besynderlig  fenomen.  Mange  "ny-liberale"  kristne  omtaler  seg  i  dag  som  agnostikere.  Men  det  er opplagt  at  de  for  en  stor  del  hører  hjemme  innenfor  den  tåkeheimen  liberalkristendommen  utfolder  seg  i.  Ved  å  kalle  seg  agnostikere  gjør  de  seg  uangripelige  for  kritikk  og  plasserer  seg  dermed  i  en  komfortabel,  uforpliktende  og  (etisk)  uansvarlig  posisjon.  Det  er  ganske  avslørende  og  betegnende  at  noen  av  dem  retter  sin  "kritikk"  utelukkende   mot  den  gruppen  av  kristne  som  de  kaller  for  "bibeltro".  De  har  åpenbart  et  sterkt  behov  for  å  distansere  seg  fra  dem  de  vekselvis  omtaler  som  konservative/bibeltro/fundamentalistiske  kristne,  mens  de  synes  ute  av  stand  til  å  argumentere  rasjonelt  og  prinsipielt  mot  teologi - og  dogmekritikk.  Det  er  typisk  at  noen  av  dem  ganske  konsekvent  snakker  upresist  og  generelt  om  "religioner"  og  "de  religiøse". 

Jeg  har  nylig  nevnt  teolog  og  professor  Jan  Olav  Henriksen,  som  opplagt  står  i  en  umulig  "spagat"  mellom  den  kav  luthersk-ortodokse  teologi  ved  MF  OG  den  språklig  og  tankemessig  utflytende  og  "moderniserte"  folkekirke-teologien  ved  TF.  Etter  ca.  hundre  års  interne  (  skandaløse)  teologiske  stridigheter  forsøker  disse  to  teologiske  fakulteter  (presteskoler)  forsiktig  å  nærme  seg  hverandre,  men  resultatet  blir  nye  uklarheter,  nye  stridigheter  og  ny  kjekling.  "Det  er  synd  på  teologene",  kan  man  si  (noe  omskrevet  med  Strindbergs  ord).       

Vi  har  nylig  fra  flere  hold  (prekentekster)  hørt  og  lest  at  pinsebegivenheten  handler  om  kommunikasjon.  Ja,  "dialog"  og  "kommunikasjon"  er  noen  av  de  mange   honnørordene  kirken  i  dag  skamløst  og  hemningsløst  benytter,  mens  den  samme  kirke  opplagt  IKKE  er  i  stand  til  å  kommunisere  sitt  kristne  budskap  til  offentligheten,  eller  til  sine  "passive"  ikke-troende  kirkemedlemmer.  Kirkens  religiøst-teologiske  budskap  blir  bevisst  underkommunisert  (eks.  bekjennelsesskriftene),  språkbruken  blir  mer  og  mer  uklar  og  kryptisk.  Det  synes  som  om  kirkens  og  teologiens  enorme  kommunikasjonsproblem   overfor  en  stadig  mer  opplyst,  sekulær  almenhet  til  dels  fører  til  en  tilbaketrekning  til  "mystisisme"  og  irrasjonalitet,  hvor  språkets  normale  betydning  opphører  og  bare  blir  forstått  av  de  innvidde.  Forsøket  på  å  bryte  ned  skillet  mellom  den  særegne  teologiske  terminologi  og  hverdagsspråket er  ikke  (og  har  ikke  vært)  særlig  vellykket.  Det  spesielle  teologiske  språket  tilhører  en  problematikk  som  er i  ferd  med  å  dø  ut,  i  sine  abstraksjoner  og  livsfjerne  aspekter.  Dette  er  et  viktig  tema  som  bør  behandles  mer  prinsipielt  enn  jeg  kan  gjøre  her. 

Liberalkristendommens  drøm  har  lenge  vært  å  skape  en  slags  umulig  syntese  mellom  kristendom  og  humanisme.  Hvordan  menneskesynet  i  Augustana  art.  17  kan  forlikes  med  et  humanistisk  menneskesyn,  bør  ikke  teologene  forsøke  å  forklare  eller  fortolke  på  noen  annen  måte  enn  at  her  ligger  et  stinkende  teologisk  kadaver  og  forpester  vår  kultur,  ved  å  være  blitt  plassert  i  selve  det  klenodium  som  heter  "Norges  grunnlov".  Ingen  såkalt  "folkekirke"  eller  "kulturkirke",  og  ingen  humor,  kan  selvsagt  kamuflere  eller  glatte  over  den  forferdelige  og  barbariske  voldseskastologien   som  Den  norske  (stats)kirke  har  autorisert  i  sine  offentlige  bekjennelser.                          

Kirke-kristendommens  maskuline,  asketiske  ideal.  Kristendommen  har  fra  sin  spede  begynnelse  skilt  seg  vesentlig  fra  flere  andre  religioner,  ved  sin  avvisning  og  nedvurdering  av  familie-  og  slektskapsbånd.  I  samsvar  med  Jesu  lære  og  forkynnelse  skulle  disippelfellesskapet/sekten/menigheten  erstatte  de  jordiske  familierelasjoner.  Å  splitte  familier,  kynisk  og  samvittighetsløst,  kunne  de  kristne  kirker  gjøre  med  Jesus,  Paulus,  Augustin  og  Luther  som  forbilder.  For  å  bli  en  Jesu  etterfølger  forlangte  han  at  disiplene/apostlene  skulle  forlate  ALT,  også  sine  familie-  og  samfunnsforpliktelser.  Det  er  derfor  ikke  vanskelig  å  forstå  at  Jesus  kom  i  alvorlig  konflikt  med  jødisk  lov  og  samfunnsordning,  og  at  kristne  misjonærer  langt  senere  forårsaket  mange  sosiale  tragedier  når  kristne  konvertitter  på  "misjonsmarkene"  ble  stilt  overfor  det  umulige  valget  mellom  den  kristne  menigheten  OG  familien/slekten. 

I  den  kristne  bibel  (NT)  leser  vi  at  en  av  Jesu  tilhengere  ikke  får  lov  til  å  vende  hjem  for  å  begrave  sin  avdøde  far  (Mt.  8:21).  Jesus  avviser  sitt  slektskap  med  sin  mor,  Maria,  med  følgende  ord:  "Mens  han  ennå  talte  til  mengden,  kom  hans  mor  og  hans  brødre...  De  sto  utenfor  og  ville  gjerne  snakke  med  ham.  Da  var  det  en  som  sa  til  ham:  "Din  mor  og  dine  brødre  står  utenfor  og  vil  gjerne  snakke  med  deg".  Men  Jesus  svarte  ham:  "Hvem  er  min  mor,  og  hvem  er  mine  brødre?"  Og  han  pekte  med  hånden  på  sine  disipler og  sa:  "Der  er  min  bror  og  mine  brødre.  For  den  som  gjør  min  himmelske  Fars  vilje,  han  er  min  bror  og  søster".  (Mt.  12.  46 -  50). 

I  Mt. 10 : 37  og  Lk.  14 : 26  oppfordrer  Jesus  til  splid,  hat  og  brudd  mellom  familiemedlemmer:  "Den  som  elsker  far  eller  mor  mer  enn  meg,  er  meg  ikke  verd... Om  noen  kommer  til  meg,  må  han  sette  dette  høyere  enn  far  og  mor,  hustru  og  barn,  brødre  og  søstre,  ja  sitt  eget  liv.  Ellers  kan  han  ikke  være  min  disippel"   (1978). 

Her  har  moderne  bibeloversettere  JUKSET  i  forhold  til  den  greske  grunnteksten.  I  bibeloversettelsen  av  1968  står  derimot  følgende  (i  samsvar  med  grunntekstens  ordlyd): 

"Om  nogen  kommer  til  mig  og  ikke  HATER  sin  far  og  mor  og  hustru  og  brødre  og  søstre,  ja  endog  sitt  eget  liv,  han  kan  ikke  være  min  disippel ... Den  som  elsker  far  eller  mor  mer  enn  mig,  er  mig  ikke  verd,  og  den  som  elsker  sønn  eller  datter  mere  enn  mig,  er  mig  ikke  verd".   (Det  Norske  Bibelselskaps  Forlag,  1968,  18.  opplag)

Det  som  er  klart  er  at  barn  og  familieliv  IKKE  tilhører  verken  den  ny-testamentlige  verden,  oldkirken  eller  den  senere  katolske  kirke.  Her  regjerer  fortsatt  MANNEN  uinnskrenket  som  Guds  eneste  sanne  bilde  i  verden.  Kvinner  og  barns  underordnede  og  rettsløse  status  gjennom  hele  kirkehistorien  har  i  vesentlig  grad  vært  bestemt  og  definert  av  denne  bastante,  autoritære  og  ekskluderende  mannsreligion.  De  har  i  stor  grad  vært  utlevert  pavens,  presteskapets  og  kirkefedrenes  forskrudde  ideer,  syke  laster,  maktbegjær  og  kontrollbehov.  Romerkirkens  geistlige  overhøyhet  ble  etter  hvert  like  "allmektig"  som  den  romerske  keiser.  Paven(e)  inntok  keiserens  tronstol,  som  imperiets  hersker.  De  kunne  skalte  og  valte  med  makten,  loven  og  menneskeskjebner.  Paverekkens  reformatoriske  arvtakere  (Martin  Luther  og  Jean  Calvin)  var  ikke  mindre   diktatoriske  enn  de  foregående  paver  og  biskoper. 

Kirke-kristendommens  "perverse"  kjærlighetsbegrep.  Noen  nonner   kunne  i  løpet  av  middelalderen  oppnå  en  viss  religiøs  anerkjennelse,  ved  at  de  hengav  seg  til  Jesus  som  "Kristi  brud"  (eks.  den  "hellige"  sultekunstneren  Katharina  av  Sienna,  som  sluttet  å  spise  fordi  hun  angivelig  bare  hadde  behov  for  nattverden:  Jesu  "legeme  og  blod").  Også  i  dag  kan  vi  hos  begge  kjønn  møte  denne  selsomme,  klamme  "kjærlighetsmystikken".  Å  forenes  med  Kristus   var  og  er  den  hengivne  troendes  dypeste  lengsel. 

I  kirke-kristendommen  møter  vi  et  kjærlighetsbegrep  som  ikke  klart  avgrenses  fra  den  erotiske,  private  eller  familiære  sfære.  Den  katolske  kirke  er  et  godt  eksempel  på  hvor  galt  det  kan  gå  når  grensene  for  denne  "kjærlighetsmystikken"  utviskes.  Mange  kristne   kvinner  og  menn  uttrykker  ofte  sin  relasjon  til  "Gud"  og  "Kristus"  som  et  erotisk  kjærlighetsforhold  (jf.  brud - og  brudgom-metaforen).  Hvorvidt  Jesu  er  et  kjærlighetsobjekt,  eller  en  "kompis"  for  dagens  kristne  har  ikke  så  stor  prinsipiell  betydning.  Det  vesentlige  er  at  de  kristne  dyrker  et  oldtidsmenneske  som  "Gud",  eller  som  et  ufeilbarlig  "etisk  ideal"  (i  begge  aspekter  fratas  Jesus  sin  rettmessige  historiske  identitet  OG  sin  menneskelighet).  

Spørsmålet  er:  hvorfor  har  de  kristne  fortsatt  behov  for  en  slik  infantil  autoritetsdyrkelse?   Så  vidt  jeg  forstår  har  ingen  professor  i  religionspsykologi  ved  MF  eller  TF  befattet  seg  med  dette  interessante  fenomen.   

Barnets  kjærlighet  til  og  lydighet  overfor  fars-  og  foreldreautoriteten  er  MODELL  for  den  kristnes  gudsforhold.  Lydighet,  avhengighet  og  hjelpeløshet  er  utpreget  protestantiske  dyder.  Asketisk  utfoldelse,  selvpining  og  selvskading  har  vært  utbredt  i  kirkelige  kretser  gjennom  hele  historien.  Den  forrige  paven,  som  nå  er  blitt  saligkåret,  drev  visstnok  også  med  ganske  bizarre  masochistiske  øvelser.  

Den  ene  såkalt  "uskyldige"  ("syndfrie")  som  frivillig  påtar  seg  å  sone  straffen  for  de  mange  "skyldige"  ("syndige"),  er  av  kirken  ustanselig  blitt  fremhevet  som  den  ypperste,  helligste  og  edleste  handling  i  menneskehetens  historie.  I  dag  må  vi  snu  det  på  hodet  og  si  at  ikke  bare  er  en  slik  forestilling  dåraktig   og  primitiv,  den  er  også  en  fornærmelse  mot  all  etisk  og  human  tenkning,  alminnelig  rettferdighetsoppfatning  OG  mot  grunnleggende  rettsprinsipper i  et  sivilisert  kultursamfunn.  

Kirkens  besettelse  av  lidelse,  (stedfortredende)  soning  og  korsdød  (korsets  mystikk)  er  makaber.  Desto  mer  grotesk  blir  det  når  vi  kan  stille  denne  masochistiske  holdning  opp  mot  og  ved  siden  av  all  den  sadistiske  aktivitet  kirkens  (all)mektige  menn  har  utøvet  gjennom  historien.  Det  er  sannelig  ikke  mye  "ydmykhet"  kirkens  mektige  menn  har  utøvet  gjennom  kirkens  og  kristendommens  historie.  I  NRK's  programserie  ("Kristendommens  historie")  fikk  vi  mange  konkrete  eksempler  på  kirkens  vanvittige  hatmaktutøvelse  og  sekterisme   (jf.  særlig  episodene  om  keiser  Konstantin,  korstogene  og  religionskrigene). 

Den  katolske  middelaldermystikeren  Thomas  a  Kempis  (1380  -  1471)  har  uttrykt  sin  kjærlighet  til  Jesus  slik: 

"Salig  den  som  vet  hva  det  er  å  elske  Jesus  og  forakte  seg  selv  for  den  elskedes  skyld,  fordi  Jesus  vil  elskes  alene  over  alle  ting... Ham  skal  du  elske  og  beholde  som  din  venn,  for  om  alle  trekker  seg  bort,  skal  han  ikke  svikte  deg  og  ikke  tillate  at  du  til  sist  går  fortapt... Hvor  er  du  ikke  gold  og  hard  uten  Jesus?  Å  være  UTEN  Jesus  er  det  hardeste  helvete,  og  å  være  MED  Jesus  er  det  søte  paradis... Det  er  langt  å  foretrekke  å  ha  hele  verden  mot  seg  enn  å  fortørne  Jesus.  Av  alle  dine  kjære  skal  derfor  Jesus  være  din  utvalgte  elskede" . 

(Thomas  a  Kempis:  "Kristi  etterfølgelse".  Boken  er  nylig  kommet  i  ny  norsk  utgave,  og  Vårt  Lands  kulturjournalist  Olav  Aune  hadde  i  papiravisen  for  en  tid  tilbake  det  jeg  vil  kalle  en  euforisk  omtale  av  boken).   

Ingen  omtanke  eller  unntaksstilling  for  barnet.  Jeg  har  i  min  innleggsserie  om  kirkens  voldshistorie  såvidt  berørt  barnet.  I  kirkens  grenseløst  hovmodige  misjons-  og  siviliseringsiver  på  alle  kontinenter  (også  i  vårt  land)  ble  barn  av  erobrede,  koloniserte  urfolk  og  fremmede  folkeslag  ofte  med  tvang  fjernet  fra  foreldrene  -  angivelig  for  å  gi  dem  en  kristen  oppdragelse.   Jeg  har  i  en  lengre  artikkel-serie  dokumentert  at  imperialisme/kolonialisme,  misjon,  rasisme/antisemittisme,  slaveri,  tortur,  dødsstraff,  etnisk  rensing   og  religiøst  apartheid   ble  praktisert  og  forsvart  av  de  kristne  kirker  gjennom  hele  historien.  Ingen  må  tro  at  BARNET  ble  skånet  da  det  europeisk-kristne  herrefolket  underla  seg  de  folkene  de  betraktet  som  "hedninger"  -  og  følgelig  som religiøst  sjelelig  og  moralsk  mindreverdige.  Ingen  barmhjertighet  ble  utvist  overfor  jødiske  barn  da  kirken  i  de  første  århundrer  av  vår  tidsregning  brennemerket  det  jødiske  folk  KOLLEKTIVT  for  å  være  "gudsmordere".    

Nær  2000  års  kirkehistorie  viser  at  barnet   har  vært  og  er  så  godt  som  USYNLIG  i  de  kristne  kirker.  De  få  barn  som  omtales  i  Det  nye  testamentets  evangelieskrifter  er  "syke"  barn,  som  blir  brakt  til  Jesus  for  at  han  skal  demonstrere  sine  maktfulle  gjerninger.  I  NT's  brev  er  barnet   hovedsakelig  brukt  som  metafor  for  den  troendes  gudsforhold.  I  Martin  Luthers  foretrukne  skrift,  Paulus  brev  til  romerne,  sies  følgende:  "Alle  som  drives  av  Guds  Ånd,  de  er  Guds  barn... Dere  har  fått  barnekårets  Ånd  som  gjør  at  vi  roper  "Abba,  Far"!  Ånden  selv  vitner  sammen  med  vår  ånd  og  sier  at  vi  er  Guds  barn.  Men  er  vi  barn  da  er  vi  også  arvinger.  Vi  er  Guds  arvinger  og  Kristi  medarvinger,  så  sant  vi  lider  med  ham;  så  skal  vi  også  få  del  i  herligheten  sammen  med  ham"  (Rom.  8.  14:17). 

Under  kirkens  terrorregime  gjennom  mange,  mange  århundrer  ble  barn  brent  på  bålet,  satt  i  gapestokken  OG  tillagt  en  demonisk  natur.  Da  kristne  inkvisitorer  og  korsfarere  gjennom  middelalderen  utrettelig  og  nidkjært  jaget  og  forfulgte  jøder,  kjettere  og  hekser,  ble  barnet  sjelden  skånet.  De  ble  for  en  stor  del  stigmatisert,  terrorisert  og  massakrert  sammen  med  sine  familier.  Jødiske  barn  ble  av  de  kristne  kirker  betraktet  som  like  onde  som  de  voksne  OG  like  skyldige  i  den  (teologisk)  forskrudde  og  grufulle  gudsmord-anklagen,  som  de  kristne  europeiske  kirker  helt  frem  til  vår  tid  har  vedlikeholdt.  Heller  ikke  de  kristent-oppdratte  nazister  og  bødler  i  konsentrasjonsleirene  viste  noen  barmhjertighet  eller  "nåde"  overfor  jødiske  barn.  De  ble  i  stort  antall  sendt  til  gasskammeret,  sammen  med  andre  mindreverdige,  svake  og  mislykkede  individer  ("undermennesker").   

Arvesyndens  forbannelse.  I  vår  "Statskirkes"  evangelisk-lutherske,  offisielle  lære  står  det  at  ALLE  mennesker  "som  er  forplantet  på  naturlig  vis,  etter  Adams  fall  blir  født  med  synd,  det  vil  si  uten  frykt  for  Gud,  uten  tillit  til  Gud  og  med  begjær,  og  at  denne  arvelige  sykdom  og  brist  virkelig  er  synd,  som  fordømmer  og  også  nå  fører  med  seg  den  evige  død  for  dem  som  ikke  blir  gjenfødt  ved  dåpen  og  Den  Hellige  Ånd"   (Augustana  artikkel  II ). 

Om  dåpen  står  det  i  Augustana  art.  IX  følgende: 

"Om  dåpen  lærer  de  at  den  er  nødvendig  til  frelse,  og  at  Guds  nåde  blir  budt  fram  ved  dåpen,  og  at  barna  bør  døpes,  de  som  blir  mottatt  i  Guds  nåde,  når  de  ved  dåpen  er  overgitt  til  Gud.  De  fordømmer  gjendøperne  som  forkaster  barnedåpen  og  påstår  at  barna  blir  salige  uten  dåp".

Et  UDØPT  barn  har  helt  inntil  nyere  tid  vært  ansett  som  besmittet  og  fordervet  av  arvesynden.  Barnet  var  derfor  tilbøyelig  til  å  søke  det  onde.  Som  bærer  av  arvesynden  måtte  følgelig  barnet  beskyttes  og  påvirkes  gjennom  kristen  oppdragelse  og  undervisning.  Mennesket  var  og  er  født  ondt  og  måtte  (og  må)  derfor  rettledes  av  den  faderlige  autoritet  (paven,  biskopen/hyrden,  presten  eller  den  lutherske  husfaren).  Skillet  mellom  kjødets  lyst  og  det  åndelige  har  vært  en  sentral  forestilling  i  den  protestantisk-lutherske  og  pietistiske  lære,  helt  i  samsvar  med  Paulus,  Augustin  og  Luthers  forkynnelse.  

I  følge  Augustana  og  Martin  Luthers  teologi  gir  DÅPEN  syndenes  forlatelse,  frelse  fra  synden  (djevelen)  og  gir  alle  som  "tror"  evig  salighet.  De  sentrale  lutherske  begreper  "nåde"  og  "rettferdiggjørelse"  er  uløselig  knyttet  til  arvesyndslæren.  Mennesket  oppfattes  som  så  fordervet  av  SYND  at  det  ikke  kan  oppnå  frelse  ved  egen  hjelp.  Bare  "Guds"  NÅDE   kan  redde  mennesket  fra  djevelens  makt  og  helvetes  evige  torturkammer,  i  følge  Martin  Luthers  teologi.  Dette  er  fortsatt  den  grunnleggende  menneskevurdering  i  vårt  lands  evangelisk-lutherske  "Statskirke",  hva  enten  man  kaller  den  liberal,  konservativ  eller  fundamentalistisk.  Hva  moderne  statskirke-teologer  personlig  "synser"  i  denne  sak  er  helt  irrelevant,  så  lenge  de  ikke  offentlig   kan,  vil  eller  våger  å  utfordre  kirkens  store  autoriteter:  Jesus,  Paulus,  Augustin  og  Martin  Luther.        

Den  fryktelige  kirketukten  som  ble  innført  i  det  protestantisk-lutherske  Danmark-Norge  på  1600-tallet  var  en  type  straffetiltak  som  kirken  brukte  overfor  sine  medlemmer  når  de  brøt  med  kirkens  grunnleggende  normer.  Det  handlet  om  kirkens  disiplinære  overvåking   av  medlemmenes  tro  og  vandel.  Jeg  siterer  nedenfor  fra  innledningen  til  boken  "Martin  Luther.  Lille  og  store  katekisme"  (De  norske  Bokklubbene  2001,  med  et  innledende  essay  av  teolog  og  Luther-spesialist  Inge  Lønning).  Jeg  gjør  leserne  oppmerksom  på  at  "Luthers  lille  katekisme"  inngår  i  vår  statskirkes  offisielle  og  autoriserte  bekjennelsesgrunnlagHer  sier  Martin  Luther  følgende:  

"Men  til  dem  som  ikke  vil  lære  dette  (katekismen),  skal  man  si  at  de  fornekter  Kristus  og  ikke  er  kristne,  de  skal  ikke  gis  adgang  til  nattverden,  ikke  få  stå  som  faddere  og  heller  ikke  gjøre  bruk  av  den  kristne  frihet  på  noen  som  helst  måte.  Nei,  de  skal  ganske  enkelt  overgis  til  paven  og  hans  jurister  -  og  dertil  til  djevelen  selv.  I  tillegg  skal  foreldrene  eller  husbondsfolket  nekte  dem  mat  og  drikke  og  gjøre  det  kjent  for  dem  at  fyrsten  vil  jage  den  slags  udannete  mennesker  ut  av  landet.  -  For  selv  om  man  verken  kan  eller  skal  tvinge  noen  til  tro,  skal  man  likevel  ta  almuen  skikkelig  i  skole,  så  folk  får  vite  hva  som  er  rett  og  urett  hos  dem  de  vil  bo  og  livnære  seg  sammen  med.  Den  som  vil  bo  i  en  by,  må  kjenne  og  overholde  de  rettsreglene  som  gjelder  der,  og  som  han  vil  nyte  godt  av,  likegyldig  om  han  tror  eller  i  sitt  hjerte  er  en  slyngel  eller  kjeltring".  

Det  er  (med  god  grunn)  blitt  sagt  at  i  den  protestantiske  kristendomstype  er  lydighet  den  fremste  dyd,  ulydighet  den  største  synd.  I  den  kristne  bibel  (NT)  forlanger  Jesus  troskap  og  lydighet  fra  den  enkelte  under  sitt  autoritære  førerskap.  Den  som  ikke  underkaster  seg  hans  myndighet  og  autoritet,  er  ham  ikke  verdt.  Han  tiltaler  den  enkelte  og  sier:  Følg  meg!  Jesus  verken  filosoferer,  diskuterer  eller  argumenterer.  For  å  komme  inn  gjennom  den  "trange  port"  til  gudsriket,  krever  Jesus  total  underkastelse  av  sine  tilhengere.  I  bildet  av  faderen-barnethyrden-fårene  og  herren-trellen  blir  menneskets  gudsforhold  anskueliggjort.  I  disse  yndede  billed-sammenstillinger  fra  Jesu  forkynnelse  i  evangelieskriftene  står  over-  og  underordningsforholdet  helt  sentralt.   

Kirke-kristendommens  infantile,  irrasjonelle  JØDEHAT.  Jødene  ble  og  blir  fortsatt  oppfattet  som  oppsetsige,  tverre  barn   så  lenge  de  motsetter  seg  "omvendelse"  til  kristendommen.  De  kristne  kirker  tåler  ingen  opposisjon,  heller  ikke  i  dag.  Her  på  forumet  er  den  uhyre  nedlatende  kristne  paternalistiske   holdning  overfor  jødene  (tidvis  snedig  kamuflert  som  "Israels-kritikk")  på  ny  og  på  ny  blitt  demonstrert.  Men  kirkens  doms- og straffetrusler  rammer  selvsagt  ALLE  som  ikke  servilt  underkaster  seg  den  kristne  lære  og  forkynnelse.   

Allerede  i  antikken  var  jødene   fullt  bevisst  at  den  gammeltestamentlige  Jahve-mytologien  måtte  vike  for  en  etisk-rettslige  fordypning  OG  en  åndelig  gudsoppfatning  (de  kristne  har  etter  mer  enn  1700  år  ennå  ikke  forstått  dette).  Jødene  avviste  tidlig  all  misjon,  og  hadde  følgelig ikke  bruk  for  sverdet.  Derfor  har  jødedommen  heller  aldri  frembrakt  autoritære,  imperialistiske  førerskikkelser  som  de  kristne,  europeiske  kirker.  Jødene  har  ikke  hatt  behov  for  en  "Guds  stedfortreder"  på  jorden,  heller  ikke  for  uforanderlige  dogmer  OG  pompøse  maktmanifestasjoner  i  form  av  katedraler  og  intrikate  liturgier,  eller  for  et  hierarkisk  presteskap  med  deres  skrekkinngytende  maktsymboler  og  latterlige  ytre  prakt.  Den  som  stiller  rabbien  opp  mot  den  katolske  pave  og  de  lutherske  biskoper,  en  synagogegudstjeneste   opp  mot  kirkens  høymesse,  vil  nok  straks  se  den  skrikende  kontrasten.  

I  nomadetiden  bygget  jødene  ikke  templer,  og  i  forfølgelsestiden  gjorde  de  heller  ikke  det.  De  utviste  en  nøysomhet  når  det  gjelder  utsmykkende  staffasje,  og  denne  nøysomheten  førte  til  at  de  loddet  dypere  i  religionens  vesen  enn  de  store  religioner  som  utsmykket  sine  guddommer  omtrent  på  samme  måte  som  de  utsmykket  sine  keisere  og  konger.  Den  jødiske  religionen  ble  dermed   klart  åndelig  og  etisk  mer  dyptgående  enn  de  materialistiske  kirkeprakt-religioner. 

De  kristne  kirker  og  deres  teologer  bærer  et  blytungt  ansvar  for  den  kunnskapsmangel,  de  feiloppfatninger  og  fordommer  europeere  og  nordmenn  flest  har  om  JØDEDOMMEN.  Det  er  åpenbart  ikke  i  kirkens  interesse  at  JØDEDOMMENS  dynamiske  kultur-  og  religionshistorie  blir  alment  kjent.  Derfor  hører  vi  ofte  både  fra  kristne  OG  ikke-kristne  aktører  om  den  "fæle  Jahve"  i  Det  gamle  testamentet,  men  merkelig  nok  intet  om  jødisk  religionsutvikling  fra  oldtiden  og  frem  til  i  dag. 

Det  er  fremfor  alt  historieløsheten  som  preger  den  nær  sagt  "sykelige"  oppmerksomhet  våre  offentlige  medier  (også  dette  debattforum)  vier  staten  Israel.  Det  kan  ikke  være  noen  tvil  om  at  det  er  den  nær  2000-årige  kirkelig-dogmatiske  og  teologiske  antisemittisme  som  fortsatt  styrer  vårt  statskirkelands  syn  på  jøder,  jødedom  og  staten  Israel.  Etter  mer  enn  1700  år  med  ensidig  og  aggressiv  kirkelig  antijødisk  propaganda  i  Europa,  er  det  klart  at  vi  nordmenn  og  alle  europeere  ennå  har  en  lang  vei  å  gå  før  vi  blir  i  stand  til  helt  og  fullt  å  kvitte  oss  med  denne  "ondartede  giften"  -  antisemittismen  -  som  de  europeiske  kirker  gjennom  mer  enn  halvannet  årtusen  har  påført  oss  og  vår  europeiske  sivilisasjon. 

I  historien  finnes  ingen  tilsvarende  eksempler  på  kirke-kristendommens  langvarige,  systematiske  og  konsekvente  demonisering  og  forfølgelse  av  et  helt  folk  (en  religiøs  minoritet),  og  det  er  derfor  ikke  overraskende  at  de  kristne  kirker  og  menigheter  fortsetter  å  fortrenge  og  benekte  sitt  ansvar  og  sin  blytunge  skyld  for  antisemittismens  opphav  -  og  for  jødehatets  vedlikeholdelse  gjennom  mer  enn  halvannet  årtusen.  Alle  som  er  oppdratt  i  den  kristen-europeiske  kulturkrets  er  dels  bevisst,  dels  ubevisst  påvirket  av  kirkens  grufulle  og  irrasjonelle  jødehat.  Ikke  nok  med  det,  våre  europeiske  kirker  har  endog  spredt  sitt  religiøst-kristne  jødehat   til  alle  kontinenter,  gjennom  aggressiv  og  aktiv  misjon  i  alle  verdensdeler.  Dessverre  pågår  denne  ondsinnete  antijødiske  propaganda  den  dag  i  dag  fra  kirkelig-teologisk  hold. 

Det  faktum  at  ingen  eller  få  debattanter  på  dette  forum  relaterer  antisemittismen  til  kirke-kristendommens  teologi  og  historie,  viser  at  benektelsens  og  fortrengningens  mekanismer  er  uhyre  effektive.  De  fleste  innlegg/tråder  om  ANTISEMITTISME  på  dette  forum  er  blindveier,  og  ender  opp  i  blankpolert  hykleri.  Martin  Luthers  antisemittiske  skrift  er  det  betegnende  nok  få  som  nevner.  Makeløst!  Det  er  åpenbart  besværlig  for  de  kristen-troende  (av  alle  avskygninger)  å  forholde  seg  til  at  Jesus  selv  kalte  jødene  for  "djevelens  sønner",  og  at  kirken  har  gjort  ham  til  "Gud"  samt  gitt  ham  den  høyeste  autoritet  som  noe  menneske  kan  tillegges.  Hvorfor  blir  ikke  dette  faktum  engang  streifet  i  den  norske  presse,  eller  på  dette  forum?     

Mange  toneangivende  kirke-kristne  kretser  og  organisasjoner  har  den  senere  tid  sluttet  seg  til  den  kristen-palestinske  antijødiske  retorikk  (den  såkalt  palestinske  "frigjøringsteologi").  Karakteristisk  for  denne  særegne  teologi,  utformet  blant  kristne  palestina-arabere,  er  at  deler  av  Det  gamle  testamentets  fortellingsstoff  omtolkes  til  fordel  for  palestinerne   OG  at  staten  Israels  opprettelse  i  1948  betraktes  som  illegitim   og  ulovlig   (kfr.  "Kairos-dokumentet").  Noen  interessante  navn  kan  nevnes  i  denne  forbindelse,  bl.a.  den  konservative  biskop  Halvor  Nordhaug  OG   MF-teolog/prest  Jens  Olav  Mæland.  Sistnevntes  bok:  "Glemt  av  sine  egne"  (Avenir,  2009)  er  nyttig  for  den  som  vil  forstå  deler  av  den  teologiske  revisjonisme   og  såkalte  "ny-orientering"  i  synet  på  staten  Israel.  I  sitt  forord  uttrykker  Mæland  sin  takk  til  bl.a  Sabeel-Instituttet  i  Jerusalem,  dr.  Naim  Ateek,  sokneprest  Kjartan  Ruset,  amanuensis  Hans  Morten  Haugen,  Karin  Riska  og  kommentarredaktør  i  Vårt  Land,  Erling  Rimehaug. 

I  denne  boken  blir  jødene  så  og  si  frakjent  sin  historiske  og  religiøst-kulturelle  tilknytning  til  de  palestinske  områder,  helt  i  samsvar  med  palestina-arabernes  ideologiske  propaganda.  Det  er  ganske  karakteristisk  for  denne  teologiske  revisjonisme  at  jødene  utelukkende  blir  oppfattet  som  "okkupanter",  som  et  fremmed-element  i  området,  og  ikke  minst  som  erobrere,  herskere,  aggressorer  og  undertrykkere  (endog  som  "koloniherrer").  Noen  går  så  langt  at  de  omtaler  staten  Israel  som  verre  enn  apartheid-staten  Sør-Afrika  (den  kristne   sør-afrikanske  biskop,  Desmond  Tutu,  er  her  et  grelt  eksempel).  

Misjonærkulturen:  "etnosentrisme"  og  "paternalisme"

Opprettelsen  av  barnehjem  og  internatskoler  skulle  vise  seg  å  være  det  mest  effektive  midlet  til  å  påvirke  enkeltindividet,  skriver  Svein  Tobiassen  i  boken  "Kulturkollisjon.  Norske  misjonærers  møte  med  Madagaskars  innland  1867-1883"  (Pax  Forlag  1971).  På  den  måten  kunne  man  rive  de  unge  "ganske  bort  fra  den  fordærvelige  Indflytelse,  for  hvilken  de  fra  den  spædeste  Alder  ere  udsatte  i  deres  Hjem" ,  sier  en  av  misjonærene. 

Jeg  siterer  nedenfor  fra  Svein  Tobiassens  bok: 

"Lukkede  skoler  ville  muliggjøre  miljøkontroll.  Ved  isolasjon  ville  misjonærene  i  stor  utstrekning  kunne  bestemme  hva  barna  skulle  se,  høre,  lese,  skrive  og  oppleve.  Innen  internatet  kunne   det  skapes  en  verden  som  misjonærene  mente  var  kristen,  god  og  sann,  i  motsetning  til  utenverdenen  som  var  hedensk,  ond,  uren  og  falsk.  Innenfor  dette  miljøet  skulle  barna  lære  å  tro  på  den  kristne  Gud,  skille  mellom  det  absolutt  onde  og  det  absolutt  gode,  føle  at  den  enkelte  er  ond,  syndig  egoistisk   og  fortapt  uten  Troen.  Det  skulle  føres  en  stadig  kamp   mot  det  urene  i  den  enkeltes  sinn,  og  bevisstheten  om  det  syndige   og  onde  skulle  fremkalles  ved   å  utvikle  skam-og  skyldfølelse.  Formaninger,  bønn  og  straff   var  egnede  midler  til  å  innprente  de  ønskede  reaksjonsmønstre,  og  barna  skulle  oppmuntres  til  å   komme  med  bekjennelser  og  tilståelser.  I  dette  miljøet  skulle  intet  skjules,  selv  de  innerste  og  hemmeligste  tanker  måtte  komme  frem,  for   ingen  tanke  eller  følelse  var  Gud  uvedkommende.  Barna  skulle   bringes  til  å  finne  den  ene,  riktige  vei  til  det  sanne  liv,  lære  å  forstå  at  et  ikke-kristent  liv   var  verdiløst   og  at  bare  et   liv  i  omvendelse,  tro   og  stadig  kamp  mot  djevelens  fristelser  kunne  frelse  fra  evig  fortapelse  i   helvetes  pine". 

"Den  hvite  manns  ankomst  til  Madagaskar  gjorde  ubotelig  skade,  ikke  bare  psykologisk,  men  også  sosialt  og  økonomisk.   Gasserne  følte  seg  ribbet  for  selvrespekt  og  stolthet  når  den  overlegne  hvite  mann  formante  dem  til  å  gi  avkall  på  sed  og  skikk,  gamle  trosforestillinger  og  tradisjoner.  Misjonærene  forsøkte  på  forskjellige  måter  å  undergrave  afrikansk  religion.  Ved  å  fordømme  den  som  ond  har  de  forårsaket  at  et  økende  antall  unge  vest-afrikanere  i  dag  ser  på  sine  foreldre  som  overtroiske  og  tilbakestående,  uten  at  de  selv  er  blitt  særlig  preget  av  kristendommen. De  har  mistet  fedrenes  tro  uten å  finne  en  ny.  Kristningsbestrebelsene  i  Afrika  har  sjelden  ført  til  noen  høyning  av  moralen". 

(Tobiassen  siterer  og  henviser  bl.a.  til  forfattere/forskere  som  O.  Mannoni,  Franz  Fanon,  B.  Malinowski,  W.  Bascom,  Erik  Allardt,  Erich  Fromm  m.fl.)

Forestillingen  om  at  mennesket  er  ondt   av  naturen  står  sentralt  i  Martin  Luthers  lære.  De  norske  misjonærene  la  stor  vekt  på  læren  om  arvesynden,  og  de  mente  med  Luther  at  medfødt  ondskap  leder  menneskets  vilje  i  syndefull  retning.  Alene  er  mennesket  ute  av  stand  til  å  velge  det  gode. 

Erich  Fromm  peker  på  at  mennesket  i  følge  Martin  Luther  ikke  har  noen  fri  vilje.  Individet  er  "fange,  slave  og  tjener  enten  for  Guds  eller  Satans  vilje"  (Flukten  fra  friheten,  ).  Bare  dersom  mennesket  ydmyker  seg  og  ødelegger  sin  individuelle  vilje  og  stolthet,  vil  Gud  i  sin  nåde  forbarme  seg  over  det.  Misjonærene  var  utvilsomt  enig  med  Luther  i  at  det  gjaldt  å  "ødelegge,  rykke  opp  med  roten  og  å  tilintetgjøre  all  kjødets  visdom  og  rettferdighet... Det  det  gjelder  er  at  vår  rettferdighet  og  visdom  som  utfolder  seg  for  våre  øyne,  blir  ødelagt  og  utryddet  fra  vårt  hjerte  og  fra  vårt  forfengelige  jeg"  (kfr.  Luthers  kommentar  til  Paulus'  romerbrev).  

De  første  norske  misjonærenes  "tro"  faller  innenfor  rammen  av  Erich  Fromms  beskrivelse  av  "autoritær  religion".  Det  som  karakteriserer  denne  religionstype  er  forestillingen  om  at  mennesket  er  underkastet  en  høyere,  usynlig  makt  som  har  krav  på  lydighet,  ærefrykt  og  tilbedelse.  I  beskrivelse  av  "misjonærkulturen"  trekkes  inn  en  rekke  generelle  prinsipper  som  psykologen,  Robert  Jay  Lifton,  fremsetter  som  typiske  for  totalitære  miljøer  (krav  om  bekjennelse,  renhet,  omvendelse  og  tro  på  hellige  dogmer  eller  en  ufeilbarlig  "vitenskap",  forestillingen  om  at  det  bare  finnes  en  vei   til  virkelig  og  sant  liv,  metoder  som  miljøkontroll,  overtalelse  ved  formaning  og  indoktrinering  av  kategorisk  formulerte  "sannheter".  I  samfunn  hvor  slike  trekk  er  tallrike  og  iøynefallende  vil  man  komme  faretruende  nær  det  totalitære  system).

-----------------------   

Noen  tror  kanskje  at  dette  er  tanker  som  forlengst  er  tilbakelagt.  Men  en  moderne  teolog  som  Jan  Olav  Henriksen  skriver  i  sin  bok  fra  1994  ("Guds  virkelighet..."): 

"I  følge  E.  Sclink  er  menneskets  stilling  og  oppgave  i  skaperverket  dobbel:  For  det  første  skal  det  representere  Gud  overfor  det  øvrige  skaperverket.  Dette  kan  mennesket  gjøre  fordi  det  er  utstyrt  med  fullmakter  fra  Gud.  Dermed  står  det  også  ansvarlig  for  den  som  har  gitt  det  fullmaktene.  På  den  andre  siden  skal  mennesket  også  representere  skaperverket  overfor  Gud:  Mennesket  skal  på  skaperverkets  vegne  gi  Gud  den  lovprisning  og  ære  som  de  andre  deler  av  skaperverket  ikke  selv  kan  bringe  til  ordet,  og  gjennom  lovprisninger  og  tilbedelsen  skal  det  bli  synlig  at  alt  er  Guds  virkelighet...  Lovprisningen  er  den  beste  måte  å  være  Guds  bilde  på.  Da  peker  mennesket  tilbake  på  den  som  er  avbildet,  og  gir  ham  all  ære.  Mennesket  har  derfor  ansvar  for  aktivt  å  medvirke  til  at  skaperverket  skal  nå  sitt  mål,  SOM  ER  Å  LOVPRISE  GUD... Mennesket  er  skapt  til  samfunn  med  Gud.  Menneskelig  eksistens  uten  fellesskap  med  Gud  er  dypest  sett  FORTAPT  OG  MISLYKKET  eksistens".   (Undertegnedes  utheving).   

"Mennesket  er  bestemt  av  syndens  makt  gjennom  hele  livet... Viljen  blir  ikke  bare  svakere  ved  syndefallet...  Nei,  viljen  gjør  at  mennesket  som  synder  aktivt  tar  del  i  å  gjøre  det  onde.  Denne  vilje  preger  hele  menneskets  personlighet... Synden  er  en  grunnskade  i  menneskets  forhold  til  hele  virkeligheten... Derfor  forutsetter  læren  om  syndefallet  at  menneskets  vilje  nyskapes,  før  forholdet  mellom  Gud  og  mennesket  gjenopprettes".

 "De  gode  gjerninger  er  et  fremmed  verk:  De  er  Kristi  verk... det  er  Kristus,  og  ikke  mennesket  som  skal  ha  æren  for  dem... Mennesket  kan  under  ingen  omstendighet  i  seg  selv  og  av  egne  krefter  være  i  stand  til  å  frembringe  noe  som  Gud  kan  regne  som  rettferdighet.  Den  rettferdighet  som  mennesket  får  gjennom  troen,  er  derfor  fremmed,  dvs.  at  den  kommer  til  mennesket  "utenfra"  i  og  med  de  gaver  Gud  gir".

 "Guds  hellighet  fører  til  at  han  velger  seg  ut  et  folk  som  blir  hans  Kirke,  og  som  er  hans  vitner  på  jorden... Det  er  utvelgelsen  som  er  grunnlaget  for  helligheten,  og  ikke  hva  det  enkelte  kirkemedlem  er  i  stand  til  å  prestere  av  religiøse  og  moralske  kvaliteter  på  egen  hånd.  Som  utvalgte  av  Gud  har  Kirkens  medlemmer  fått  en  fremmed  hellighet,  som  de  får  til  tross  for  all  sin  ufullkommenhet".

"Mennesket  har  ingen  vilje  som  er  helt  uavhengig  av  forholdet  til  Gud.  Derfor  er  det  heller  ikke  i  stand  til  å  gjøre  det  som  Gud  vil  uten  at  Gud  gjør  det  i  stand  til  det.  Det  naturlige  mennesket  har  mulighet  til  å  si  nei  til  Gud  -  og  dette  nei  er  betinget  av  dets  syndige  vilje.  Men  viljen  er  altså  ikke  fri  til  å  si  ja.  Valget  er  altså  ikke  fritt  (i  betydningen:  du  kunne  valgt  annerledes),  men  skyldes  disposisjonene  i  menneskets  syndige  natur.  Mennesket  erfarer  likevel  psykologisk  at  det  velger  som  det  selv  vil".

(Jeg  presiserer  at  dette  er  skrevet  så  sent  som  i  1994,  av  en  professor  ved  Norges  største  teologiske  fakultet)

Mvh.  G.  Ullestad

Gå til innlegget

"Guds Sønn" eller "gudssønner"?

Publisert over 8 år siden

Siden  jeg  vil  komme  tilbake  til  en  avslutning  av  min  serie  om  "Teologien  om  Guds  genetisk-fysisk  oppstandne  Sønn",  og  jeg  også  har  hentet  sitater  fra  Andreas  Edwiens  bok  (se  Kjersti  Aspheim  25/5:  "Hvordan  forklarer  du  Jobs bok,  kap  1,  vers  6"),  vil  jeg  her  ytterligere  referere  fra  den  samme  bokens  kapittel  om  gudssønn-tittelen. 

Jeg  siterer  i  to  bolker  nedenfor  fra  Andreas  Edwiens  to  hovedverk:  "Idékampen  i  det  bibelske  gudsbildet.  Jesu  forkynnelse  i  åndshistorisk  lys"  (Tanum,  1958)  og  "Dogmet  om  Jesus.  En  bok  om  hans  feiltakelser"  (Pax  1965,  5.  oppl.  1995): 

Vi   får  en  skala  av  nyanser  mellom  en  mer  mytologisk  og  en  religiøst-etisk  av  gudssønn-bildet.  Men  nettopp  disse  assosiasjoner  til  himmelske  gudssønner,  til  engler  og  til  konger,  har  vært  kjærkommen  for  alle  dem  som  på  Jesu  tid  isolerte  seg  i  eskatologiske  sekter  og  drømte  om  en  "hinsidig"  kongelig  oppreisning  for  sine  jordiske  forsakelser  og  forsmedelser,  drømte  om  at  deres  frelsende  Messias  skulle  komme  og  "støte"  herskere  fra  deres  troner  og  opphøye  småfolk"  (Lk.  1. 52),  sette  dem  "på  tronen"  (Mt.  19.28),  gi  dem  "kroner  på  hodet" ,  og  de  skulle  bli  "englene  lik  og  gudssønner"  (Lk.  20. 36). 

At  det  ble  regnet  for  pretensiøst  å  kalle  seg  for  "gudens  sønn",  fremgår  tydelig,  og  det  er  forståelig  når  en  på  den  ene  side  tenker  på  at  betegnelsen  blant  ANDRE  folk  på  denne  tid  var  konge-  og  keisertittel,  og  på  den  annen  side  at  jødenes  gud  i  egne  øyne  var  verdens  eneste! 

Derfor  ser  vi  også  at  så  snart  begrepet  med  kristendommen  fjerner  seg  fra  jødisk  miljø,  får  det  et  stadig  tyngre  messiansk-mytisk  innhold.  I  den  hedensk  påvirkede  urkristendom,  som  snart  ble  fordrevet  til  et  miljø  hvor  en  "gudssønn"  enten  var  et  mytisk  vesen  eller  det  øverste  statsoverhodet  (f.eks.  i  den  romerske  keiserkultus),  blir  "gudssønnen"  noe  helt  usedvanlig  og  enestående,  han  blir  "stor"  og  "hellig"  (Lk.  1.  32,  35).  Her  trer  følgelig  Kristus-figuren  inn  i  konkurranseforhold  med  andre  "gudssønner",  hvorfor  Jesu  eksklusive  sønneforhold  betones  stadig  sterkere,  for  så  til  sist  å  ende  i  myten  om  den  overnaturlige  "unnfangelse   ved  den  hellige  ånd".

I  sekteriske  jødiske  kretser  på  Jesu  tid  var  gudssønn-begrepet  derimot  høyst  en  messiansk-mytisk  ANSTRØKET  betegnelse  på  det  fromme  mennesket.  Fars-motivet  hadde  tross  alt  fått  en  slik  almen  plass  i  senjødedommens  gudsbilde  -  både  i  den  kollektive  og  den  mer  personlige  Jahve-påkallelse,  at  en  messiansk  særbetydning  forbød  seg  selv.  Og  for  Jesus  personlig  måtte  begrepet  selvsagt  ha  en  ennå  SVAKERE  messiansk-mytisk  valør  en  det  hadde  i  visse  kretser  i  hans  miljø.  For  ham  var  fars-motivet  i  ennå  større  grad  uttrykk  for  en  selvfølgelig  side  av  Jahves  vesen,  ikke  for  noe  personlig  privilegium  for  ham  selv,  men  for  et  gudsforhold  som  i  det  minste  hadde  gyldighet  for  alle  som  etter  hans  målestokk  på  det  nærmeste  oppfylte  fromhetsbetingelsene.   

Men  i  kristendommens  forunderlige  versjon  av  fars-motivet  er  begrepet  blitt  så  tungt  dogmatisk  belastet  og  fordreiet,  fylt  med  så  uvedkommende  og  villedende  assosiasjoner  at  enhver  som  er  ført  inn  i  det  selsomme  følelses-  og  forestillingskompleks  som  heter  den  kristne  barnelærdom,  må  kjempe  seg  gjennom  en  tett  teologisk  jungel  for  å  nå  frem  til  begrepets  sanne  valør  i  det  miljø  som  selv  har  skapt  det.  Ved  å  gjøre  det  til  et  egennavn  i  den  høytidelige  skrivemåte  "Guds  Sønn"  og  ved  å  spinne  jomfrufødsellegendens  "overjordiske"  trylleglorie  omkring  det,  har  man  skjøvet  dette  stykke  åndshistorie  opp  i  en  mytologisk  og  teologisk  romantikks  hildrende  sfære  hvor  grensen  mellom  drøm  og  virkelighet,  myte  og  sannhet  ikke  lenger  fins  og  respekten  for  og  sansen  for  det  historiske  og  dermed  for  sannheten  selv,  med  et  mildt  uttrykk  er  sterkt  svekket. 

Fra  disse  mytiske  "høyder"  er  det  nødvendig  en  gang  å  komme  ned  på  jorden.  Den  som  ikke  her  kommer  ned  på  jorden,  kommer  ikke  inn  i  himmelen.  Og  der  må  vi  blant  annet  konstatere  at  Jesus  selv  i  direkte  tale  har  kalt  presumptivt  fromme  mennesker  for  "gudssønner"  (Mt.  5:9,  Lk. 6:35,  Mt. 5:45). 

--------------------------  

Det  aller  meste  Det  nye  testament  (som  her  dessuten  går  lenger  enn  Jesus  selv)  i  så  måte  tillegger  ham  (Jesus)  er:  "Den  som  har  sett  meg,  har  sett  Faderen"  (Jh.  14. 9),  men  dette  får  en  INNSKRENKENDE  forklaring  alt  i  det  følgende  vers.  Og  Johannes-evangeliet  stammer  for  en  vesentlig  del  fra  en  hedningekristen,  "gnostisk"  menighet  og  er  med  sin  ensidige  og  sterkt  ANTIJØDISKE  propaganda  en  sekundær  kilde  til  vår  viten  om  Jesu  lære.  Men  selv  dette  skrift  -  om  det  er  aldri  så  preget  av  mytisk  fantasi  -  kan  ikke  tas  til  inntekt  for  kirkens  inkarnasjonsdogme.  Det  taler  nemlig  klart  om  "Faderen"  og  "Sønnen"  som  to  forskjellige  personer,  og  lar  endog  Jesus  uttrykkelig  understreke  at  "Faderen  er  større  enn  jeg"  (Jh.  14:28).  Ikke  en  gang  Johannes-evangeliets  prolog  kan  den  kristne  kirke  bruke  som  grunnlag  for  sitt  dogme  om  at  Gud=Logos=Jesus.  Det  heter  her  etter  en  korrekt  oversettelse  at  "Logos  var  EN  Gud",  i  samsvar  med  at  "Logos  var  HOS  Gud"  (Jh.  1:1).  Kirken  oversetter  uanfektet  herav :  "Logos  var  Gud",  noe  som  fører  til  den  åpenlyse  meningsløshet  at  "Gud  var  hos  Gud".  Dette  gjør  den  simpelthen  for  å  fuske  seg  til  i  det  minste  ett  lite  grunnlag  i  NT  for  sitt  treenighetsdogme! 

Med  andre  ord:  Det  Nye  Testament  forutsetter  at  det  var  og  er  TO  guder:  Faderen  og  Sønnen.  Monoteismen  er  her  klart  og  utfordrende  brutt  og  avløst  av  DIETISME,  TOGUDERI. 

Hvorfor  setter  så  kirken  seg  her  klart  ut  over  både  NT' s  og  Jesu  egen  autoritet?  Hvordan  kan  den  -  på  grunnlag  av  sine  egne  forutsetninger  -  endog  innlate  seg  på  å  motsi  Jesus  i  selve  den  samme  manipulasjon  hvormed  den  gjør  ham  til  den  absolutte  og  ufeilbarlige  autoritet:  "Gud"?

Selvfølgelig  av  dårlig  samvittighet  overfor  monoteismen.  Oldkirken,  som  ga  kirken  dens  doktrinære  konstitusjon,  hadde  valget  mellom  p. d. e. s.  å  akseptere  bruddet  på  budet  om  Guds  enhet  ved  å  gjøre  Jesus  til  visegud   med  nesten  blankofullmakt,  og  p. d. a. s.  å  proklamere  et  like  klart  brudd  på  budet  om  Guds  USYNLIGHET,  ved  å  gjøre  ham  til  Gud.  Og  siden  kirken  måtte  medgi  at  budet  om  Guds  enhet  var  så  sentralt  i  GT  og  i  jødedommen  at  det  ville  bli  en  for  voldsom  selvmotsigelse  å  offisielt  bryte  med  dette  prinsipp  ved  å  gjøre  Jesus  til  en  selvstendig  gud  ved  siden  av  Jahve  og  samtidig  beholde  den  hele  Bibel  som  normativ  hellig  skrift,  valgte  den  den  utvei  å  kaste  seg  ut  i  det  KVASIMONOTEISTISKE  HYKLERI. 

Kirken  har  jo  alltid  vært  ivrig  etter  å  kalle  kristendommen  en  monoteistisk  religion.  For  å  forsøke  å  skjule  Jesu  og  Paulus'  ubestridelige  toguderi,  og  for  å  forsvare  Jesu  TILSYNELATENDE  respekt  for  monoteismen  (Mrk.  12:29)  kunne  kirken  ikke  nøye  seg  med  Jesu  egen  selvbekjennelse  som  VISEGUD  (Menneskesønnen),  men  rykket  ham  helt  til  topps  og  proklamerte  ham  som  "Gud  av  Gud,  sann  Gud  av  sann  Gud"  og   av  "samme  vesen  som  Faderen". 

Hele  det  kirkelige  treenighetsdogme  om  Jesus  som  "Gud"  er  derfor  ikke  annet  enn  hyklet  monoteisme,  et  fantastisk  forsøk  på  å  bringe  Jesus  og  Paulus  og  deres  toguderi  i  noenlunde  formell  overensstemmelse  med  GT  og  Moselovens  bærende  prinsipp  om  Jahves  enhet  (5.  Mos.  6:4),  og  dermed  et  forsøk  på  å  renvaske  seg  for  DEN  FULLT  BERETTIGETE  JØDISKE  ANKLAGE  OM  AT  NT  PÅ  EN  PROVOKATORISK  MÅTE  BRYTER  MED  MONOTEISMEN. 

Like  sikkert   som  det  er  at  Jesus  IKKE  støtter  kirkens  gamle  krav  på  å  gjøre  ham  til  "Gud",  like  sikkert  er  det  at  han  gjorde  krav  på  å   REPRESENTERE   Jahve  på  en  så  mytologisk  eksklusiv  måte  at  også  det  måtte  bringe  ham  opp  i  en  voldsom  konflikt  med  de  samtidige  representanter  for  monoteismen.  Det  kan  ikke  herske  berettiget  tvil  om  at  Jesus  gjorde  krav  på  å  framstille  "Menneskesønnen" ,  dvs.  den  mytologiske  messias-figuren   som  i  senjødisk  religion  hadde  funksjon  av  dels  å  være  fyrste  over  alle  engler,  dels  visegud  for  Jahve  som  de  siste  tiders  himmelske  dommer   og  "frelser"  av  den utvalgte  minoritet  angivelig  fromme  mennesker  (Mt.  13:41,  25:31 f.  osv.). 

Se  også  en  artikkel  av  Edwien  i  VG  påsken  1956:   http://home.online.no/~edwien/gudssonn.cfm

 

3.  juni  2011

Mvh.  G.  Ullestad  

 

Gå til innlegget

Oppstandelsesdogmet - kirkens prekære postulat

Artikkelen  under  er  skrevet  av  Andreas  Edwien  på  oppfordring  av  Dagbladets  debattredaksjon,  i  forbindelse  med  påsken  2006.  Som  leserne  vil  se  er  artikkelen  nøyaktig  like  aktuell  i  dag  fordi  kirkens  postulat  står  uforandret  og  gjentas  uforandret  av  alle  dens  biskoper  og  prester.  Og  fordi  Edwiens  problemstilling  ennå  ikke  er  tatt  opp  til  debatt  i  våre  offentlige  medier.                 

 -------------------------

Jesu  ”oppstandelse”  er  ikke  et  mysterium.  Det  er  et  kirkelig  postulat  med  dypt alvorlige  konsekvenser  om  brudd  på  en  fundamental,  fysisk  naturlov.  Våre  teologiske  fakulteter  har  den  tunge  bevisbyrde  for  at  kirken  taler  sant.  Hvorfor  har  de  ennå  ikke oppfylt  sin vitenskapelige  forpliktelse?

”Oppstandelsen  er  sannelig  et  mysterium”.   Dette  ble  forkynt  over  to  helsider  i  Dagbladet  i  påskeuken.  Men  i  bekjennelsen  til  Jesu  oppstandelse  taler  ikke  kirken  om  noe  mysterium.  I  utvetydige,  klare  ord  gjør  den  krav  på  å  beskrive  og  bevitne  en  konkret,  historisk-faktisk  hendelse:  et  unikt  brudd  på  en  ellers  urokkelig  naturlov.  Betegnelsen  av  ”oppstandelsen”  som  et  ”mysterium”  er  sekundær  og  ble  særlig  lansert  av  oldtidens  kjetterske  gnostikere.  I  moderne  kristen  teologi  brukes  den  til  å  beskytte  dogmet  mot  nærgående  gransking:  et  ”mysterium”  unndrar  seg  kritikk.

Men  kritikk  av  oppstandelsens  teologi  er  i  vår  tid  en  livsnødvendighet,  fordi  den  befinner  seg  i  en  svært  alvorlig  konflikt  med  en  opplyst,  humanistisk  kulturs  etiske  og  rettslige  grunnsetninger.  Dogmets  hensikt  er  jo  forutsetningen  om  at  den  oppstandne  skal  ”komme  igjen  for  å  dømme levende  og  døde”.  Vi  må  fastslå  at  deler  av  Jesu  lære  og  adferd  rommer  store  etiske  og  sosiale verdier  som  er  blitt  en  del  av  vår  kultur.  Men  like  fullt  må  vi  konstatere  at  den  er  preget  av  et  verdensbilde,  en  historieoppfatning  og  et  samfunns- og  menneskesyn  som  gjør  den  helt  uegnet  som  rettsgrunnlag  for  domsavsigelser.  En  tenkt  rettergang  med  den  nytestamentlige  Jesus  på  dommersetet  vil  komme  i  skarp  konflikt  med  rettssamfunnets  elementære  prinsipper.  I  dag  vil  den  således  bli  rammet  av  sentrale  normer  i  Menneskerettighetserklæringen.

Det  etisk  særlig  odiøse   og  skjebnessvangre  ved  den  domsprofeti  kirkens  oppstandelsesdogme  forutsetter,  er  dens  generelle,  voldelige  fornedrelse  -  tilintetgjørelse -  av  menneskeverdet  til  det  ”vantro"  menneske,  hvor  Jesu  jødiske  landsmenn  –  i  vår  kirkes bekjennelsesskrift  Augustana  også  ”muhammedanerne”  -  utpekes  spesielt.  Jeg sikter  bl.a.  til  ordene  om  at  de  som  ikke  aksepterer  messias-pretendentens  krav  på  kongeverdighet,  skal  utryddes,  at  ”rikets  barn”  (jødene)  skal  ”kastes  ut  i  mørket  utenfor”,  at  ”byer” som  ikke  har  vist  interesse  for  Jesu  eller  apostlenes  budskap,  skal ødelegges  og  deres  innbyggere  styrtes  i  ”dødsriket”,  at  ”jødene”  som  ”ikke  tror”  på  ham,  har ”djevelen  til  far”,  i  samsvar  med  at  ”den  som  ikke  tror,  er  allerede  dømt”  (Lk.  kap. 19,  Mt. 8, 10  og 11,  Jh. 3  og  8). 

Våre  kristne  kirkers  autorisering  av  dette  som  ”Guds  ord”  uttalt  av  hans ”enbårne,  oppstandne  sønn”  og  dommerfullmektig,  gir  postulatet  om  Jesu  "oppstandelse"  et  utpreget  antisemittisk,  og  generelt  et  rasistisk  innhold.  Det  har  i  mer  enn  sytten  hundre  år  motivert  europeerne  til  undertrykkelse,  forfølgelse  og  folkemord  på  jødene  -  og  på  "hedninger".  Våre  kristne  kirkers  historisk  grunnløse  OG  etisk  sterkt  kritikkverdige  teologi  om  Jesu  guddommelighet  har  skapt antismittismen,  og  de  vedlikeholder  den  fremdeles.

Fordi  oppstandelsesdogmet   ikke  gjelder  et  ”mysterium”,  er  det  heller  ikke  et  spørsmål  om  ”tro”. Det  er  en  påstand  av  historisk-faktisk  art,  som  kirkens  vitenskapelig  forpliktede  presteskoler  har  bevisbyrden  for.  For  en  årrekke  siden  minnet  jeg  dem  om  dette  i  et  ”Memorandum  til  de teologiske  fakulteter”,  som  de  i  offisielle  uttalelser  har  sagt  seg  forpliktet  til  å  besvare.  Etter  gjengivelse  av  skriftets  hovedpunkter,  hvor  jeg  avmystifiserer  ”oppstandelsen”,  bekreftet  Dagbladet  dette  slik: ”Teologene  lover  å svare  Edwien”.  Hvorfor  lar  svaret  tross  gjentatte  påminnelser,  siden  1962,  stadig  vente  på seg?  Overfor  et  dogme  med  så  vidtrekkende  og  skjebnessvangre  konsekvenser  har  fakultetene et  tungt  ansvar,  dersom  deres  kandidater  i  kirkens  tjeneste  villeder  dens  medlemmer  og  menigheter  med  å fremstille  som  historisk  faktum  noe  som  ikke  er  sant.  

Uten  å  stanse  opp  ved  en  konstruert  mystifikasjon,  må  derfor  teologien  om  at  Jesus  var  (og  er)  et  fysisk  og  psykisk  overmenneske  hevet  over  naturens  lovmessighet,  finne  seg  i  å  bli  behandlet  og  gransket  som  det  den  er:  et  historisk-vitenskapelig  forskningsobjekt.  De  av  oss  som  er  dogmets  kritikere,  har  ikke  bevisbyrden.  Men  de  som  har  den,  laster  den  ustanselig  på  oss.  Etter  å  ha  påtatt  meg  motbevis-byrden,  har  jeg  gått  inn  i  problemet  på  bredt  grunnlag,  først  i  en  idéhistorisk,  deretter  en  dogmekritisk  analyse  OG  en  etisk  begrunnet  kritikk  av  denne  teologien,  og  trukket  følgende,  eneste  mulige,  vitenskapelig  forsvarlige  konklusjon:

Noen  ”oppstandelse”  i  begrepets  språklig  normale,  kirkelig-tradisjonelle  og  konfesjonelle  betydning  har  ikke  funnet sted,  og  noe  ”mysterium”  utover  religionspsykologiens  legitime  område  foreligger  ikke.  Menneskesinnet  er  fullt  av  "mysterier",  men  de  er  ikke    store  at  de  bryter  naturens fundamentale  lover.

"At  kvinnene  fant  graven  tom   beviser  ingen  ting”,  heter  det  i  Dagbladets  påskeartikkel  om  ”mysteriet”.  Jo,  det  beviser  naturligvis  at  hovedproblemet  ikke  har  noe  mysteriøst  ved  seg.  At  graven var  tom  beviser  at  hvis  dette  kan  gis  en  mer  sannsynlig  og  naturlig  forklaring  enn  at  Jesus  har  brutt  en  fundamental  fysiologisk  naturlov,  så  må  kirken  oppgi  sitt  dogme  om  oppstandelsen.  Så  bristende  skjørt  er  grunnlaget.  Her  bør  vi  sende  en  vennlig  tanke  til  særlig  evangelistene  Markus  og  Johannes,  som  ufrivillig  kom  til  å  gi  en  overbevisende  forklaring  på  hvorfor  graven  var tom:  Den  var ment  å  brukes  midlertidig.  (Påpekt  bl.a.  av  den  jødiske  historiker  Joseph  Klausner  i  1907).  Som følge  av  tidsnød  p.g.a.  sabbaten  måtte  Josef  fra  Arimatea  og  hans  venn  Nikodemus  utsette  en  begravelse  etter  jødisk  ritual. 

Etter  sabbaten  kom  kvinnene  til  graven  om  morgenen for  å  fullføre  det  forsømte.  Hvorfor  fant  de  graven  åpen  og  tom?  Fordi  Josef  og  hans  venn  natten  før  hadde  flyttet  avdøde  til  et  hensiktsmessig  gravsted,  og  besørget  det  kvinnene  trodde  var  forsømt:  en  forskriftsmessig  begravelse.  Hvorfor  om  natten?  Av  to  grunner.  For  det  første  ville  de  unngå  det  som  ofte  ble  gjort  med  henrettede  forbrytere:  at  liket  ble  kastet  i  Hinnoms  dal.  Samtidig  ville  de  selvsagt  behandle  blasfemikeren  fra  Nazareth på  en  respektfull  måte,  men  ”i  hemmelighet  fordi  de  var  redde”  for  dem  blant  jødene  som  var  Jesu  motstandere  (Jh. 19:38  og  42,  jf.  Mk. 15:47  og  16:1).

Hvem  kan  bestride  denne  nærliggende  forklarings  vitenskapelige  holdbarhet?  Og  dermed  dens  sannhet  -  kontra  dogmets  postulat?  Kirkens  teologiske lærestoler  må  nå  se  seg  forpliktet  til  å  innrømme  ex  cathedra  at  den  overbyr  enhver  forestilling  om  brudd  på  en  -  hvilken  som  helst  naturlov.

------------- 

 Mvh.  G.  Ullestad

 

 

Gå til innlegget


EPILOG 

Mitt  tilbakeblikk  på  kirkens  historie  har  vært  meget  dystert.  Kirken  har  sin  begynnelse  ved  den  romerske  keiser  Konstantin  og  Den  nicænske  bekjennelse  (år  325  e.v.t.).  Siden  har  Kirken  godkjent  -  dels  passivt,  dels  aktivt  -  slaveriet.  Den  har  forkynt  og  praktisert  en  religiøst  sjelelig  rasisme  som  går  langt  dypere  enn  den  moderne  biologiske  raselære.  Gjennom  århundrer  etter  århundrer  ble  folkeslag  etter  folkeslag  nær  utslettet,  fratatt  sitt  livsgrunnlag  (og  ofte  sine  barn),  isolert,  tvangsdøpt  og  terrorisert  til  lydighet,  taushet  og  underkastelse.  Jeg  har  påvist  hvordan  politisk  imperialisme,  økonomisk  utbytting  og  kristen  misjon  gikk  hånd  i  hånd.  
 
Kirkens  grufulle  jødeforfølgelser  pågikk  i  ufattelige  årtusener.  Jødene  ble  i  det  kristne  Europa  demonisert,  ydmyket,  trakassert  og  jaget  fra  land  til  land.  Inntil  de  for  bare  70  år  siden,  midt  i  det  kristne  Europa,  ble  forsøkt  utryddet  og  tilintetgjort. 
 
Kristendommen  peker  seg  ut  som  en  religion  som  til  stadighet  førte  til  splittelse  mellom  kristne  folk,  hvilket  har  resultert  i  innbyrdes  kriger  mellom  kristne  nasjoner  og  kristne  folkegrupper.  Dette  munnet  til  sist  ut  i  øst - vest - konflikten  ("den  kalde  krigen"),  som  truet  med  en  krig  med  de  verste  ødeleggelsesvåpen  som  noensinne  er  blitt  produsert  i  menneskehetens  historie.  Konflikten  bestod  mellom  kristne  folkegrupper,  som  hadde  bekjent  seg  til  kristendommen  i  minst  tusen  år.  Det  viser  at  kristendommen  inneholder  elementer  av  meget  alvorlig  voldelig  art.  Den  personifiserte  dualisme  som  skiller  mellom  "gode"  og  "onde"  mennesker  ble  til  allianser  mellom  grupper  som  stod  mot  hverandre  med  trusler  om  gjensidig  ødeleggelse.  Ut  fra  den  naive  forestilling  at  det  "gode"  og  det  "onde"  kan  personifiseres  på  denne  tankeløse  måte.   
 
Ingen  andre  av  verdensreligionene  har  splittet  menneskeheten  på  en  så  farlig  måte  som  kristendommen.  Den  er  ingen  "fredens  religion",  men  fører  til  splittelse  og  mistro  mellom  enkeltmennesker,  nasjoner  og  store  allierte  folkegrupper.  Demokratiet  som  erfaringsmessig  er  en  fredsommelig  samfunnsordning  har  først  oppstått  i  Europa  i  det  20.  århundre.  De  verste  diktaturformene  har  vi  hatt  i  kristne  kultursamfunn:  fascismen,  nazismen  og  bolsjevismen/stalinismen. 

Hva  betyr  dette? 

Ved  sine  teologer  (paver,  biskoper,  prester)  har  det  kirke-kristne  Europa  -  med  betydelig  medvirkning  av  statskirkelige  konger  og  fyrster  i  de  1700  år  som  kirken  har  hatt  sine  bekjennelsesskrifter  -  unnlatt,  nektet  å  rokke  ved  sine  teologiske  dogmer  og  sine  postulaters  ordlyd.  Derfor  står  de  uforandret  slik  de  ble  vedtatt  av  den  romerske  keiserkirke  i  oldtiden.  Det  betyr  at  det  religiøst-rettslige  grunnlag  for  Europas  autoritære  "folkekirker"  -  også  for  Den  norske  kirke  -  er  nøyaktig  det  samme  som  ble  bestemt  av  keiser  Konstantin,  hans  keiserlige  etterfølgere  og  deres  biskoper  siden  300-tallet.  De  ble  etterfulgt  av  paverekken,  og  senere  av  deres  lutherske  og  andre  reformatoriske  arvtakere.  Det  er  derfor  de  samme  dogmatiske  gudsforestillinger,  det  samme  menneskesyn,  samfunnssyn  og  den  samme  historieoppfatning  fra  oldtiden  som  de  europeiske  kirker  baserer  seg  på  den  dag  i  dag. 

En  naturlig  utvikling  av  disse  elementer  i  europeisk  kultur  har  i  sytten  århundrer  vært  umulig  fordi  den  konfesjonelle  teologien  har  insistert  på  å  være  en  ÅPENBARING  av  den  definitive  og  absolutte  religion  i  menneskehetens  historie.  Hovedpersonen,  Jesus  fra  Nazareth,  er  forutsatt  å  være  et  ufeilbarlig  overmenneske,  samtidig  som  han  i  den  grunnleggende  bekjennelse,  nicænum,  blir  betegnet  som  "Gud  av  Gud,  sann  Gud  av  sann  Gud,  av  samme  vesen  som  Faderen". 

Vi  vet  at  Europas  kristne  kirker  på  dette  teologiske  grunnlag  i  ca.  halvannet  årtusen  har  akseptert  SLAVER  som  en  forsvarlig  misbruk  av  mennesker  i  samfunnslivet.  Først  ved  påvirkning  av  opplysningstidens  humanistiske  ideer  fra  slutten  av  det  attende  århundre,  har  Kirken  nølende  tatt  avstand  fra  denne  nedvurdering  av  medmennesker. 

Tilsvarende  gjelder  i  et  enda  lenger  tidsrom:  kirkenes  innstilling  til  de  ikke-kristne  og  såkalte  "hedninger"s  avvisning  av  kirkens  tro  og  lære.  Her  fortsetter  den  styggeste  intoleranse  som  har  sett  dagens  lys  mot  annerledestenkende - og  troende,  å  brøle  sitt  hat  og  sine  voldsomme  trusler  på  medmenneskers  evige  liv.  Det  gjelder  også  Den  norske  kirkes  fremdeles  grunnlovsbestemte  bekjennelsesskrifter  (jf.  Augustana  art.  17).  Denne  artikkel  er  uten  tvil  også  rettet  direkte  mot  det  jødiske  folk.  Den  markerer  dermed  den  rekke  av  antijødiske  (antisemittiske)  uttalelser  som  vi  møter  i  Kirkens  spesielle  bibel:  Det  nye  testamente  (NT). 

I  tillegg  til  disse  eksempler  på  anti-humanistisk  menneskevurdering  kan  nevnes  en  rekke  andre.  Det  gjelder  undertrykkelse  og  diskriminering  av  kvinnen,  forfølgelse  og  voldsom  behandling  av  påstått  djevelbesatte  "hekser",  inkvisisjonen  og  en  rekke  andre  overtredelser  av  hva  vi  i  vår  tid  må  betrakte  som  selvfølgelige  menneskerettigheter. 

Enkelte  protester  mot  min  fremstilling  av  denne  dystre  siden  av  Kirkens  historie  gjør  at  jeg  sterkt  vil  understreke  behovet  for  og  nødvendigheten  av  å  få  disse  mørke  sider  ved  kirkehistorien  frem  i  lyset.  Den  har  vært  så  sterkt  fortiet  av  de  toneangivende  historieskrivere  at  hele  den  europeiske  kirkehistorie  trenger  å  bli  skrevet  om.  Kirkens  historie  er  hittil  stort  sett  blitt  fremstilt  av  Kirkens  egne  skribenter -  for  å  bekrefte  at  kristendommen  var  og  er  den  eneste  sanne  og  rette  religion. 

Nevnes  må  også  noe  av  det  viktigste  ved  Kirkens  konflikt  med  et  humanistisk  menneskesyn,  nemlig  dens  holdning  til  KRIG.  Det  kan  passe  her  med  et  sitat  fra  en  skarp  kritiker  av  Kirkens  holdning  til  krig: 

"Store  deler  av  kristendommens  og  kirkens  grunnbok,  bibelen,  må  betegnes  som  krigsteologi.  Ved  at  den  omtaler  og  skildrer  guden  som  en  "krigsmann"  og  konsekvent  fremstiller  ham  som  et  hankjønnsvesen,  gjenspeiler  det  kristne  gudsbildet  en  av  de  typiske  mannsroller  gjennom  historien:  soldaten  og  krigeren.  Jeg  understreker  forøvrig det  selvfølgelige  at  vi  ikke  kan  rette  noen  kritikk  MOT  DEM  som  for  2 - 3000  år  siden  hadde  denne  gudsoppfatning.  For  dem  var  det  naturlig  å  se  både  naturkatastrofer,  sykdommer  og  krig  som  gudens  egne  straffende  handlinger.  VÅRT  emne  er  et  ganske  annet:  Våre  kristne  kirkers  uhyre  lettsindige  og  farlige  autorisering  i  dag  av  det  bibelske  gudsbilde,  som  en  eviggyldig  sannhetsåpenbaring" .  

"For  flygerne  som  den  5.  august  1945  tok  av  fra  en  stillehavsøy  med  Hiroshima-bomben  ombord,  bad  en  kristen  prest  følgende  bønn:  "Allmektige  Fader,  du  som  hører  bønnene  til  dem  som  elsker  deg,  vi  ber  deg  holde  din  hånd  over  dem  som  her  våger  seg  opp  i  din  himmels  høyder  og  fører  kampen  mot  våre  fiender". 

(A.  Edwien:  Er  kristendommen  en  fare  for  verdensfreden?,  Humanist  Forlag  2.  utg.  1986) 

"Religionshatet,  religionsforfølgelser,  ideologihatet  og  rasehatet  MÅTTE  derfor  følge  i  kjølvannet  til  den  kristne  hedningekirke  som  gjorde  Jesus  til  "Gud"  og  "Guds  enbårne  Sønn".  I  denne  rolle  ble  Jesus  såvel  antisemittismens  far  framfor  noen,  som  de  ikke -kristne  hedningers  svøpe.  De  kristne  kultur-imperialistene  og  krigerske,  hvite  kolonistene  gikk  til  sitt  verk  med  god  samvittighet,  til  ære  for  ham  de  hadde  gjort  til  sin  gud  og  som  i  deres  "hellige  skrift"  befalte  å  slakte  vantro  fiender  ned.  Hitler  og  hans  menn,  som  fullbyrdet  den  europeiske  antisemittisme  etter  nærmere  to  årtuseners  jødehat  under  de  kristne  kirkers  ledelse,  kunne  bruke  ord  av  Jesus  som  argumenter  for  jødeutryddelsen  (f.eks.  Mt. 8:12,  Lk. 19:27,  Jh. 8:44  m.fl.)".

(A.  Edwien:  Jesus  i  konflikt  med  menneskerettighetene,  Human-Etisk  Forbund/Religionskritisk  forlag  1979)

Historien  viser  at  de  kristne  kirker  ved  sin  dogmatisme,  sin  autoritetsdyrkelse  og  Jesus-forgudelse  kan  miste  alle  hemninger  overfor  vold  og  krig,  så  lenge  de  praktiserer  sitt  teologiske  diktatur,  og  ikke  våger  å  revidere  radikalt  de  menneske-  og  samfunnsfiendtlige  elementer  i  sine  konfesjoner  og  sin  lære.

Mvh.  G.  Ullestad

 

 

  

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Hvorfor jeg er kristen
av
Geir Tryggve Hellemo
rundt 1 måned siden / 1928 visninger
Visjon Norge som «Guds forrådshus»?
av
Cecilie Erland
12 dager siden / 1800 visninger
Tilbake til humanismen
av
Hans Anton Grønskag
6 måneder siden / 1716 visninger
Å bli forma til eit kristent liv
av
Hallvard Jørgensen
10 dager siden / 1681 visninger
Rusreformen som gjør vondt verre
av
Constance Thuv
6 dager siden / 843 visninger
Prestekallet kommer innenfra
av
Maryam Trine Skogen
17 dager siden / 838 visninger
Vi ønsker ikke fremmed tro i vår helligdom
av
Joav Melchior
rundt 1 måned siden / 829 visninger

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere