Johannes Morken

Alder: 60
  RSS

Om Johannes

Frå 1.2.2017 Redaktør og medierådgjevar i Stefanusalliansen. Alt eg har skrive før den tid vart gjort som tilsett i Vårt Land - frå 1987, skrivande i avisa sidan 1980. Var reporter på ulike felt innanriks (helse og etikk), utanriks (Midtausten) og kyrkjeliv i mange år til eg blei vaktsjef hausten 2003. Debattleiar frå hausten 2011. Debattredaktør frå hausten 2012 til 31.12.2016.

Følgere

Det ser ofte ut til at terroristar veit betre enn mange nordmenn kor viktig kristen høgtid påska er.

Olav Solvang spør i Vårt Land 3. april kvifor ikkje fleire artistar gjer som Garness og lagar påskekonsert «når påsken tross alt er kristendommens viktigste høytid; det budskapet står og faller med.» Han finn dette merkeleg.

Men avisfolk, kyrkjefolk og musikarar veit samstundes at det er jula som kallar fram kjensler. Julekonsertane «skaper julestemning» – med kjende songar og sterke barneminne om gode lukter, forventning, gåver og – for den saks skuld – sårt sakn.

Dette veit også Den norske kyrkja og andre kyrkjer det meste om. Mange kyrkjelydar har rett nok sterke påskedagsgudstenester. Men det er langt mellom dei som må ha tre for å ta unna køen. Det er ikkje stor oppslutnad om krossvandringane.

Svik, tortur og drap
Langfredag handlar om svik, tortur, og drap. Det er så vondt at det er lett å gå utanom. Mange møter heldigvis påskebodskapen gjennom rike kyrkjemusikalske verk. Men det ligg mange historier og ventar om menneske som lever i lidinga i dag og lengtar etter håpet, historier som kan formidlast i nye og sterke kunstnarlege uttrykk.

I fjor fekk eg feira påskedag i Tur Abdin søraust i Tyrkia, blant syriakarar som tviheld på røtene. Det gjer dei trass i folkemordet dei kristne der vart utsette for saman med armenarane for 100 år sidan. Før folkemordet var det fleire hundre tusen kristne der, no er det 2-3000 igjen. Kor lenge blir dei verande, under vedvarande press?

Klar til å døy
Reisefølgjet vårt drog over grensa til Irak og møtte fader Yusuf på klosteret Mar Mattai. Han var klar til å døy då IS prøvde å ta klosteret i 2014. IS-krigarane blei stoppa av kurdiske styrkar rett nedanfor klostermurane.

Det ligg håp for kristne i Irak i at Mar Mattai klarte seg mot IS-bestialiteten. Men fader Yusuf veit ikkje kor lenge det er kristne igjen i landet. Det ligg håp i at fader Salar har bygt opp att ei kyrkje i byen Tel Skuf etter IS og krysselden mellom irakiske og kurdiske styrkar. Men heller ikkje fader Salar veit kor lenge det er kristne igjen.

Svikta kristne
Vi i vest har svikta kristne i Irak lenge. Mange hundre tusen har drege etter den amerikanske invasjonen i 2003 og etter IS. Vi har brydd oss fint lite og ikkje teke smerta inn over oss, verken på langfredag eller resten av året.

Det er ikkje mykje «åndeleg feelgood» på langfredag. Det var heller ikkje «åndeleg feelgood» på klostertaket på Mar Mattai då IS okkuperte Mosul, kjeppjaga kristne frå Ninive-sletta og drap jesidiar i 2014.

Prest og forfattar Jostein Ørum var med i reisefølgjet frå Stefanusalliansen til Tyrkia og Irak og henta materiale til dei nye songane han har skrive til konserten «Gåten om korset».

Terror i påska

Medan vi nordmenn skapte påskestemning i april for to år sidan, slo IS-terroristar til mot to kyrkjer i Egypt. IS veit kor viktig påska er – og valde palmesundag. I Lahore i Pakistan slo islamske terroristar til mot ein park etter gudstenesta påskedag 2016. Også der visste terroristane – tydelegvis betre enn mange nordmenn – kor viktig kristen høgtid påska er. Sjølvmordsangrepet kosta 72 liv.

Terror rammar også mange andre en kristne, og terroristane som slo til mot kristne påskedag i Lahore, drap flest muslimar. På den lange fredagen for Jesus,  kan vi gå inn i mørke, smerte, liding og død – og inn i solidaritet og fellesskap. 

På påskemorgon kan vi forløysa håpet. «Gåten om korset» med historier om kristne i Tyrkia, Irak og Iran tek sanneleg ikkje brodden av evangeliet, sjølv om du må kjøpa billett for å få med deg konserten.

Løfta påskebodskapen
Jostein Ørum, duoen Garness og Stefanusalliansen drog i gang «Gåten om korset» i eit forsøk på å løfta påskebodskapen – i spennet mellom grufull liding og det lysaste håpet. 

Når «Gåten om korset» har kunna gå for fulle kyrkjer og begeistra publikum både i aust og vest, viser vel det at påska i praksis bli ei langt viktigare høgtid både i gudstenester og konsertar. Men ordet «påskestemning» må nok få eit nytt innhald.


Gå til innlegget

Dei mest hardhendte truskontrollørane i Kina har pålagt ei kyrkje i Henan-provinsen å fjerna det første av dei ti bodorda frå lovtavla på preikestolen.

Det er eit sterkt uttrykk for den nye religionspolitikken i Kina.

Det er Bitter Winter, eit anerkjent magasin for trusfridom og menneskerettar i Kina, som fortel om hendinga. Frå andre godt informerte kjelder får vi vi vita at sjølv om dei ikkje kan stadfesta akkurat denne meldinga, kan dette godt ha skjedd nettopp i Henan-provinsen. Der vert den urovekkjande innstramminga av den kinesiske religionspolitikken praktisert mest hardhendt.

«Dette må fjernast», sa ein av dei 30 tenestemennene som var på truskontroll, då han såg «Du skal ikkje ha andre gudar enn meg». Pastoren protesterte mot å forfalska Guds ord. Men kontrolløren svarte: «Kven vågar å ikkje samarbeida? Den som ikkje er samd, kjempar mot landet. Dette er nasjonal politikk. Ikkje gå imot regjeringa.»

Det skal ikkje ha gått ut eit sentralt direktiv om å redigera Dei ti boda. Men bodskapen er likevel tydeleg og talande.

Hardhendt
Dei totalitære tendensane og undertrykking av menneskerettar i Kina har vore tydelege lenge. I eit dystert år har vi sett veksande angrep også på religionsfridommen – for alle truande. Støvskyene frå då den store kyrkja Den gylne lysestake vart jamna med jorda 18. januar i fjor – med dynamitt og gravemaskiner – har sendt frykt over Kina og oss.

President Xi Jinping har brukt dette året til å krevja ein kinesisk variant av alle dei godkjende religionane: protestantisk og katolsk kristendom, buddhisme, islam og taoisme. Kravet om at dei truande må læra grunnlov og kinesisk lovverk, kan vera i orden. Men det blir verre når gudshusa må ha flaggseremoniar med synging av nasjonale songar. Forkynninga må dessutan inkludera viktige sosialistiske verdiar. Og trussamfunna må framheva at kinesisk kultur står over alle andre.

Tusenvis av kyrkjer har fått fjerna kross-symbolet og erstatta det med det kinesiske flagget. Søndagsskular er blitt til søndagsklubbar.  

Rammar alle
Den statsgodkjende Tre sjølv-kyrkja blir også ramma. Den registrerte protestantiske kyrkja, vart godteken av kommunistregimet på 50-talet, med klare krav til patriotisk teologi – og utan band til aktørar utanfor Kina. Kyrkja vart forboden under den blodige Kulturrevolusjonen frå 1966 til 1976, men opna igjen etter denne traumatiske tida for Kina.

På 90-talet fekk dei internasjonale bibelselskapa opna eit stort bibeltrykkeri i Nanjing, og Tre sjølv-kyrkja er lovleg distributør av fire millionar biblar i året. Bibeldistribusjonen skjer for fullt. Men i april i fjor blei det forbode å selja biblar i butikk og på nett.

Det er i høgste grad liv i kinesiske kristne. Men dei ber om at Kina ikkje vender tilbake til klimaet under Kulturrevolusjonen.

Krev lojalitet
Pastorar i den statsgodkjende Tre-sjølv-kyrkja blir sjekka for lojalitet til Partiet. Dersom dei viser teikn til motstand, blir dei fjerna, melder Bitter Winter. Det anerkjende magasinet sit på kopien av ei liste frå slutten av 2018. Dette er ei liste frå Jilin-provinsen der 118 prestar var fjerna fordi dei ikkje tilfredsstilte kvalifikasjonane. Ifølgje kjelder Bitter Winter refererer til, var nokre fjerna fordi dei var engasjert i «utanlandsk religiøs» innflytelse i Kina. Nokre vart fjerna for band til sør-koreanske kristne grupper, andre til grupper som kommunistregjeringa undertrykkjer.

I  eit fylke i Henan-provinsen vart kring 170 prestar i Tre-sjølv-kyrkja fjerna i desember. I henan blir prestar sjekka for politiske synspunkt og korleis dei følgjer religionslovgjevinga.

«Krig mot religion»

Vilkåra for religionsfridommen er dei verste som har vore nettopp sidan Kulturrevolusjonen. Religionslova som blei stramma til frå 1. februar i fjor, rammar ikkje minst uregistrerte trussamfunn. Mange av dei uregistrerte kyrkjene er huskyrkjer – eller undergrunnskyrkjer. Men i eit par tiår har regjeringa sett mellom fingrane med uregistrerte kyrkjer som har fått operera på gateplan. Mange har også uoffisielt, men synleg, fått biblar gjennom Tre sjølv-kyrkjer i nabolaget, og folk har mange stader veksla på å gå i den registrerte og den uregistrerte kyrkja. Andre stader har dei uregistrerte si frykt for statskontrollen vore sterkare.

Og no vert det stramma til. Det er til dømes ikkje lov å vera meir enn 50 i ei forsamling. Ei totalitær makt blir redd av store forsamlingar der makta ikkje har kontroll.

Siste året er fleire uregistrerte kyrkjer øydelagde. Den store Zion-kyrkja i Beijing blei stengt i august i fjor, den nekta å installera overvakingskamera. «Dette er ein krig mot religion. Dei ønskjer at vi alle skal lova lojalitet til kommunistpartiet,» uttalte pastor Jin Mingri til Washington Post.

Før jul ramma jerngrepet Early Rain i Chengdu. Over 100 blei taua inn, kan New York Times fortelja. Pastoren vart skulda for å undergrava staten. Han og kona sit framleis i varetekt. Medan vi feira julaftan, vart kyrkjesalen gjort om til politistasjon.

Fleire hundre kinesiske pastorar har signert ei felles fråsegn om at den nye religionslova inneber forfølging av kristne, og at dei vil motsetja seg presset.

Stengde tempel

Innstramminga rammar alle minoritetar og truande. Verst har dei muslimske uigurane det, sperra inne i politiske omskoleringsleiarar i Xinjiang, i Beijing-frykt for politisk separatisme. Der skjer det grove overgrep mot ein serie andre menneskerettar enn trusfridommen også.

I byen Xinmi i Henan stengde styresmaktene 35 buddhistiske tempel og minnestader frå 28. oktober til 1. november. I slutten av desember blei tre nye moskear stengde i Yunnan – fordi moskeane heldt på med «ulovleg religiøs opplæring».

Partiet
Marco Respinti, direktør i Bitter Winter, får sagt det: «Målet er at religion skal vera eit patriotisk ritual kontrollert av staten. I siste instans skal folk tilby den same guden: den kinesiske staten og nasjonen.»

I Romarriket vart dei første kristne forfølgde fordi dei nekta å tilbe keisaren. I dagens Kina vil også ein totalitær herskar sikra kontrollen over eit stort og samansett rike. I slike rike er det ikkje rom for å dyrka andre enn keisaren – og Partiet.

 

FØRST TRYKT SOM KRONIKK I DAGEN

Gå til innlegget

Judith Horntvedt har utløyst ein grumsete debatt med påstanden om at media berre bryr seg om muslimar og ikkje om kristne som blir forfølgde.

Skrive saman med Ed Brown, generalsekretær i Stefanusalliansen

Judith Horntvedt i Asker Frp hevdar på nettstaden Document.no og i torsdagens Vårt Land (krever innlogging) at media berre bryr seg om forfølging av muslimar og ikkje om overgrep mot kristne.

Media får svara for seg sjølv. Vi stoppar ved Horntvedts bombastiske utgangspunkt, slik ho formulerer det på document.no: «Vi vet at 80 % av de religiøst forfulgte er kristne, enda de utgjør bare 30 % av jordens religiøse bevegelser. Mer enn 100.000 kristne blir hvert år drept, ofte på bestialsk vis (brent levende, f.eks.), og mellom 100 og 200 millioner er forfulgt, trakassert eller på annen måte nektet fri religionsutøvelse. Hvorfor vet vi så lite om denne kristofobien?»

Ingen faktasjekk
Document.no kunne med fordel brukt redaktøransvaret til ein faktasjekk. Høge tal kjem frå høgreorienterte, kristne organisasjonar. Men tala blir ikkje dokumenterte sjølv om mange spreier dei. Horntvedt har laga si eiga Facebook-gruppe. Dei fleste slike grupper får ikkje store medieoppslag. Det er ofte ein fordel.

Under Horntvedts tekst på document.no florerer påstandar frå anonyme debattantar, som denne: «Muslimsk terrorist er i mediene blitt en adelstittel». Både media og biskopar er, ifølgje ein annan, med på å snik-innføra sharia «der mindreverdige ikke-muslimer skal være slaver som skal forsørge det muslimske herrefolket.» På document.no er det fritt fram for å hevda at NRK har «konvertert til islam» og at kringkastinga er styrt av «Thor Gøbbels Eriksen».

Det er der den grumsete debatten Horntvedt har utløyst, går. Diverre.

Snakka sant
Stefanusalliansen starta som bibelsmugling til og opprop for undertrykte kristne bak Jernteppet. Som misjons- og menneskerettsorganisasjon med særskilt vekt på trusfridom, har vi i dag arbeid i fleire område. Vi kjempar for trusfridom som ein rett for alle. Det er viktig å løfta fram forfølging av kristne, og primæroppgåva vår er å styrkja kyrkjer og kristne lokalt. Men vi må snakka sant same kven overgrepa rammar. Det er ikkje alltid vi får fram heile biletet. Men vi prøver. 

I kristne forsamlingar får vi ofte spørsmål om kor mange kristne som er forfølgde. Vi må svara som sant er: Det veit ingen. Det finst fakta for nokre konfliktar, men ingen globale tal. 

Ferske tal frå Pew Institute viser at kristne og muslimar blir trakasserte omtrent like mange stader, men tala fortel ikkje noko om verkeleg omfang.

Det er aukande press mot trusfridommen. Kommunistregimet i Kina vil sikra makta. Innstramminga rammar kristne kyrkjer hardt – både godkjende og uregistrerte, men også muslimar og buddhistar. Aller verst i Kina har uigurane i omskoleringsleirar det, fordi regimet fryktar denne minoriteten. Dei aller fleste er muslimar. Bestialske overgrep mot Falun Gong må ikkje gløymast.

I India får hinduekstreme krefter som angrip kristne og muslimar, næring av eit hindunasjonalistisk parti ved makta.

 I Myanmar er kristne minoritetsfolk under press. Men rohingyane – dei fleste er muslimar – er utsette for etnisk reinsing og folkemord. Hatefull retorikk frå ekstreme buddhistar fyrer opp hærens angrep på dei statslause.

Smertefullt
I Midtausten og Nord-Afrika har kristne smertefulle erfaringar som andreklasses borgarar, og dei har også møtt blodige angrep gjennom historia. Også andre har lide. I Egypt har mange valdsangrep ramma kristne utan at media har brydd seg. Store terroråtak mot kyrkjer er derimot godt kjende. Men det klart største IS-åtaket ramma ein sufi-moské. IS reknar sufiane som vantruande. 

Den islamistiske terrorrørsla IS har angripe alle «vantruande». Jesidiane vart utsette for dei mest blodige angrepa i Irak. Fleire tusen jesidi-kvinner vart selde som slavar i IS-kalifatet. Langt mindre kjent er det det også er kristne kvinner blant IS-slavane.

I Iran har bahaiane det like ille som konvertittar i huskyrkjer. I Europa er det veksande hatefull kriminalitet – mot jødar og muslimar. 

Ingen konkurranse
Mange stader er kristne alvorleg forfølgde. Men vi skal ikkje laga konkurranse om kven som er mest forfølgde. Dersom vi dyrkar eit bilete av at «vi kristne har det verst», lukkar vi augo for grov urett som rammar andre.

Vi må stå saman. I Pakistan der kristne er ei svært sårbar gruppe for blasfemiskuldingar, tvangsgifting og tvangskonvertering, har vår partnar starta eit nasjonalt minoritetsnettverk. For fleire minoritetar er under press. Det trengst også i Irak. Der er sentralmakta ikkje på minoritetane si side. 

Vi skal støtta og protestera. Vi må snakka sant, ta omsyn til at menneskeverdet er likeleg fordelt og ikkje skapa nye konfliktar lokalt. Det tener også dei vi kjempar for.

KRONIKK I VÅRT LAND

Gå til innlegget

Ein radikal islamist og Jesus

Publisert over 1 år siden

«Ahmed» var ein kompromisslaus muslim som kom til tru på Kristus som frelsar. Han måtte flykta for å berga livet. I dag samtalar han om Jesus med dei som ville drepe han. Kan historia læra oss noko?

Diskusjonen om islam er hissig både her i landet og mange stader i Midtausten og Nord Afrika. Der har mange kristne lenge levd som andreklasses borgarar. Så har bølgjer av vald og terror ramma. I Irak er det etter IS sitt terrorvelde ei djup mistru til islam. Smertene er ikkje til å snakka seg vekk frå. Erfaringane har fått kristne og folk frå andre minoritetar til å demonisera islam.

På den andre sida finn vi kristne som har eit idealistisk syn på islam,  ut frå trua på at alle vegar fører til Gud.

I staden for å diskutera dei knallharde ytterposisjonane, vil eg heller presentera ei stemme som har valt ein annan veg enn demonisering og tilnærma religionsblanding. Han gjer det med sitt eige liv på spel.

Overleva
I Midtausten handlar det for kristne nemleg ikkje berre om å diskutera islam teoretisk eller teologisk, men om å leva svært nær muslimske samfunn.

Til Libanon har det kome halvannan million flyktningar frå Syria og Irak. Krigane og det islamistiske skrekkveldet til IS har fått ei rekkje muslimar til å venda islam ryggen - mange er blitt ateistar eller agnostikarar. I Beirut er eit anna fenomen tydeleg: Søkjande muslimar og konvertittar fyller kyrkjer. Aldri før har det vore så stor interesse for Jesus blant folk med muslimsk bakgrunn. Dette ser vi også mange andre stader i Midtausten, slik Erling Rimehaug skriv i Vårt Land 5. mars.

Når konvertittar kjem inn kyrkjedørene pressar det fram spørsmålet om korleis kyrkjene viser den kristne trua si for muslimar. Ein god del kyrkjer har valt å møta desperate flyktningar med kjærleik og omsorg.

• Les også: ‘Aggresjon skaper bare fiendskap’

I Beirut møtte eg nyss «Ahmed». Av tryggingsgrunnar kan eg ikkje skriva det verkelege namnet hans eller kvar han kjem frå. «Ahmed» høyrde til ei militant islamistisk gruppe med fotfeste i heile Midtausten. Han vart oppdratt i ei  ytterleggåande form for islam som sa at alle andre går til helvete. Han skulle ikkje ha noko å gjera med andre enn muslimar.

Som islamist var jobben til «Ahmed» å overtyda dei mange muslimane som hadde konvertert i hans heimland, om å venda tilbake til islam. I jakta på gode argument, las «Ahmed» Bibelen grundig. Det fekk han til å stilla alvorlege spørsmål ved Koranen og profeten. Han mista trua på islam.

Truga på livet
Så kom «Ahmed» til tru på Jesus som frelsar – og vart straks rekna som fråfallen. Det var blodig alvor. Radikale muslimar prøvde å drepa han. Onkelen som ville forsvara familiens ære, sa at det å drepa «Ahmed» ville vera ei nådig handling. «Men far min sa at skamma ved å skada meg var større enn den skamma eg hadde påført familien ved å bli kristen.»

Han flykta og kom til Beirut. Der møtte han ein kristen teolog som driv undervisning om islam. Det blei timevis med samtalar og rådgjeving, også om korleis forholdet til familien kunne byggjast opp på nytt.

«Ahmed» var opprørt og skarp: «Ser du ikkje kva Muhammed har gjort? Islam drep kristne!» 

Men han kom til at oppgåva hans var å vinna andre muslimar for Jesus. Då måtte han gå annleis fram. Polemikk skaper ikkje kommunikasjon, tvert imot kan det vera farleg.

Konvertitt vender heim
«Ahmed» bestemte seg for å venda tilbake til der han vart truga på livet som konvertitt. Der fortalde «Ahmed» at han no var ein Jesu disippel. I dag samtalar «Ahmed» også med sjeikar, og han gjestar moskear når han blir invitert – ikkje for å be, men for å samtala.

 «Ahmed» hadde først trudd at dersom han skulle dra heim, måtte han kompromissa slik at han i praksis blei muslim igjen. Men i staden fekk han hjelp til å formidla trua «slik at reisa mi gradvis blei ei velsigning for samfunnet og ikkje lenger sett på som svik og forræderi».

«Ahmed» legg til: «Fordi eg kjenner islam, kan eg lettare forklara kristendommen for muslimar. Gjennom dialog med sjeikar, håpar eg at dei påverkar vanlege muslimar til å sjå annleis på Jesus.»

Om polemikken, seier han:  «I dag ser eg islam som eit tankesett som oppstod på Den arabiske halvøya i det sjuande hundreåret. Muhammed hadde ein idé om å sameina trua på éin Gud. Islam er ikkje ein satanisk religion. Men den er heller ikkje himmelsk.» Han legg til: «Dersom eg seier til ein sjeik at han tilber ein satanisk religion, stoppar all samtale». 

Kallar seg ikkje kristen

Han kallar seg ikkje lenger «kristen». Ordet får mange til å tenkja på vestleg imperialisme. «Ahmed» kjenner dessutan ankepunkta muslimar har mot kristen tru. Difor startar han ikkje med å proklamera at Jesus er Guds son som døydde og stod oppatt. Då stoggar også samtalen. «For ein muslim er det vanærande at Gud døyr, og Gud kan ikkje ha ein son,» seier «Ahmed».

Difor startar han med å seia at han trur på Jesus som også muslimar trur på. Så introduserer han gradvis nye idear om Jesus og forklarar kven Messias er. «Eg tek dei med på ei reise der dei byter ut sitt bilete av Jesus som profet med eit bilete av Jesus som Messias. Eg prøver etter kvart å visa kva som kan tala for at Jesus døydde for syndene våre og oppstod igjen.»

«Før nokon vil drepe oss»

Misjon handlar ikkje om å provosera slik at mottakaren straks stengjer døra. «Ahmed» vil visa at evangeliet er godt nytt også for muslimar. Så må politikarar og kyrkjefolk på si side vera svært tydelege på at islam må godta retten til å skifta tru – og ikkje truga med å ta livet av «Ahmed» og andre konvertittar.

Det vil alltid vera religiøse leiarar som blir sinte i møte med evangeliet – Jesus fekk som vi veit, tre år på seg. Ein kristen islam-kjennar seier det slik, med eit glimt i auga, i siste utgåve av Magasinet Stefanus: «Nøkkelen er å formidla evangeliet slik at det blir relevant for folk, på ein måte som gjev oss tid til å gjera det før nokon ønskjer å drepa oss for det.»

 PUBLISERT I VÅRT LANDS PAPIRUTGÅVE 11.3.2019

Gå til innlegget

Kyrkja forsvinn

Publisert over 1 år siden

I landsbyar i Egypt er muslimske mobbar i stand til å tvinga tryggingsstyrkane til å stengja kristne gudshus.

I fader Karras-kyrkja i landsbyen al-Halila i Luxor, sør i Egypt, hadde kristne sidan 1990-talet halde gudstenester – i eit enkelt bygg. I 2015 utvida dei bygget og starta med gudstenester kvar sundag. Lokale muslimar og tryggingsstyrkane var godt informerte.

I god tru. 

Det er lett å få byggja moskear i Egypt, men det er og har alltid vore svært vanskeleg å gå godkjent kyrkjebygg.

I september 2016 blei det vedteke ei ny lov som skulle sikra tilgang på kyrkjer. Eitt år etterpå hadde nesten 3.800 kyrkjelydar søkt om godkjenning av bygg som dei – i mangel av godkjenning – hadde brukt til truslivet. Fader Karras-kyrkjelyden trudde at dei endeleg skulle få eit godkjent og vigsla gudshus.

Men 16. april i fjor kom dusinvis av lokale ungdommar. Dei ropte slagord mot kyrkja og presten. Tryggingsstyrkar oppløyste demonstrasjonen. Men dei stengde også kyrkja. For godt. 120 familiar var brått utan kyrkje. Straumen vart kutta 28. april.

Stor mangel på kyrkjer. 

Egypt har den klart største kristne minoriteten i Midtausten – innpå ti prosent av folket. Dei viser oss eit aktivt og livskraftig kyrkjeliv som vesten bør bli inspirert av. Bibelarbeidet viser også vekst og kraft. Kristne lever ut trua i diskriminering og tidvis forfølging.

Men i alle år har kristne lidd under stor mangel på kyrkjer. For ortodokse kristne spelar eit vigsla kyrkjebygg ei mykje større rolle i truslivet enn for mange andre kristne.

I Det ottomanske riket, som Egypt var ein del av fram til samanbrotet i 1923, skulle sultanen godkjenna kyrkjer. Egypt overtok systemet. Men når alle saker om reparasjon og kyrkjelege nybygg skulle inn til sentralmakta, stod eit enormt byråkrati klart til å stikka kjeppar i hjula – gjerne på vilkårleg grunnlag.

Dessutan har Egypt eit tryggingsapparat som kan nekta ei kyrkje der denne vil utløysa muslimsk uro. Lang nok avstand til næraste moské og fare for lokal motstand har vore pålagde sjekkpunkt i alle kyrkjebyggsaker.

Islamistiske angrep.

Valdelege åtak på kyrkjer vart ein del stader i Øvre Egypt trappa opp dei to åra Mohammad Morsi var president og Brorskapen prøvde å islamisera landet etter revolusjonen i 2011.

Etter militærkuppet i 2013 har president Abdul Fattah al-Sisi lovd kristne vern mot terror – og nye kyrkjer. I september 2016 kom ei ny lov som skulle gjera det enklare å få bygd kyrkjer og reparert gamle. Lova skulle også gjera det lettare å få godkjent bygg som er brukte som gudshus i mangel av godkjende kyrkjer.

Men enkelt er det ikkje blitt.

I september 2017 hadde nær 3.800 kyrkjelydar søkt om godkjenning. Ved utgangen av november var berre 508 av dei godkjende – og det berre mellombels, inntil dei har oppfylt strenge og dyre tiltak.

Stengde kyrkjer. 

Med ein slik fart vil det ta årevis å koma gjennom bunken. Desse 508 kyrkjene ligg dessutan i område der det er minst spenningar. Kva vil skje med i dei område der det er sterkast motstand?

Egyptian Initiative for Personal Rights har ein fersk rapport dokumentert 15 tilfelle av sekterisk vald mot kyrkjer som søkte om godkjenning – frå september 2017 til november 2018.

I ni av tilfella vart gudshusa stengde av offentlege organ eller tryggingsstyrkane. Fader Karras-kyrkja var ei av dei. «Føremålet med den nye lova er totalt underminert», skriv EIPR som kallar dette ei dårleg lov.

Trakassering. 

Framleis driv tryggingstenester trakassering under gudstenester. Og framleis vil tryggingsstyrkane «løysa» konfliktar gjennom lokale «forsoningsråd», utan å ta sakene til retten. Det er ein del av systemet mange stader, og ein viktig del av diskrimineringa.

I landsbyen Komir i Luxor marsjerte fleire hundre muslimar 31. mars 2018. Dei protesterte mot at Mar Girgis-kyrkja skulle bli godkjent. Dei kravde bygget stengt.

Dei kasta steinar og ropte: «Kyrkja fall og presten er død, vi vil ikkje ha noka kyrkje». Dei 1.000 koptiske kristne heldt seg inne. Ein tryggingsstyrke stogga demonstrasjonen og arresterte 15 muslimar og 7 kristne.

Ifølgje politirapporten hadde det gått rykte om at kristne gjorde eit gjestehus om til kyrkje. Kyrkjelyden svarte at dette ikkje var eit gjestehus, men ei kyrkje der det hadde vore gudstenester i 33 år.

Avmakt. 

Saka vart teken til eit lokalt forsoningsråd. Ifølgje rapporten drog partane der tilbake alle krav. I staden for å bli godkjent som kyrkje, blei kyrkja stengt.

Det er ein utbreidd praksis at tryggingsstyrkane tek valds- og konfliktsaker til forsoningsråd og ikkje til retten. Den svake parten vert der tvinga til å forsona seg med overgriparen.

Ein annan fersk rapport om kyrkjebygg, «Prayers Unanswered», frå Project on Middle East Democracy, fortel at berre åtte heilt nye kyrkjer er godkjende under al-Sisi. Ni er altså stengde.

I januar opna president al-Sisi Midtaustens største kyrkje utanfor Kairo – ei stor symbolsk handling. Men eg trur katedralen vil få lite å seia. Dei egyptiske kristne treng kyrkjer der dei bur – og tryggleik for at gudshusa ikkje blir øydelagde av ekstremistar eller stengde av regimet.

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere