Leif Halvard Silli

68    589

Ski 2000 og Utøya 2011

Det har vore mykje snakk om lenken mellom 11. september og 22. juli. Men dersom Breivik har Aspergers, bør me her i Noreg heller studera 4. april og nedbrenninga av huset til Yngve Hågensen.

Publisert: 10. jun 2012 / 775 visninger.

I motsetnad til 22. juli, er nedbrenninga av huset til Ynge Hågensen ikkje med i  Bokmål-Wikipedia sitt oversyn over terror-aksjonar i Noreg.

Men dersom Anders Behring Breivik har ei form form autisme (Asperbergs, Tourettes), so gjev det 22. juli mange parallellar til 4. april 2000, då ein mann med Aspergers-diagnose sette fyr på huset til dåverande LO-leiar Yngve Hågensen — som for tida var i Sør-Afrika.

Bør ein ikkje rekna 22. juli som ein terroraksjon? Bør ein rekna 4. april som terroraksjon?

Viktige trekk ved 4. april-saka:

⁃ Høgreekstremismejakt: Politi og samfunn jakta fyrst på høgreekstreme gjerningsmenn.
AUF: Fiendane til gjerningsmannen var LO (Hågensen og Bjørndalen) og AUF (Annikken Huitfeldt).
Brevskriving: Medan han var varetektsfengsla, sendte han ut trusselbrev.
Uforståeleg motiv: Logikken bak motivet — han var imot LO sitt krav om ei femte ferieveke — var uforståeleg
Merkeleg, ustraffa fortid: Mannen hadde hatt 83 straffesaker imot seg men var aldri dømd.
Stutt brotsverkperiode: 75 av brotsverka vart utførde frå 12. februar i 1998 fram til brannen.
Ung mann:
 Mannen var 26 år. 
Regelryttar/Regelskrivar: Han laga reglar han meinte både han sjølv og andre måtte fylgja.
Merkeleg etikk/logikk:  Fordi LO og Hågensen forsvara ulovleg meieri- og transportarbeidarstreik, meinte han at dei måtte rekna med reaksjonar sjølve òg. Og når han fyrst hadde skrive trusselbrev — mellom annna brev (som vart stogga av fengselet) til AUF-leiar Anniken Huitfeldt (som truga med aksjonar i gasskraftsaka) — meinte han seg plikta til å oppfylla det han hadde truga med. 
Livsreglar: Han laga mat- og drikkereglar for seg sjølv.
Firma: Mannen hadde eit firma og hadde drive med aksjar.
Empati: Han skal ha forstått kva han hadde gjort men synte ikkje anger eller empati.
Eineståande: Det vart påstått at saka var unik og eineståande — at det var fyrste gongen det var ei sak mot ein gjerningsmann med Aspergers.
Evner: Gjerningsmannen vart rekna for å vera hyperintelligent på visse område.
Fengsling: Det var diskusjon om han var tilrekneleg — men ein valde å varetektsfengsla honom på vanleg måte.
Utilrekneleg: Under rettssaka i Indre Follo heradsrett, meinte psykiatrane at han ikkje var tilrekneleg — og dette vart òg konklusjonen til retten.
Dom: Fordi det var fare for nye brotsverk, vart mannen dømd til fem års sikring.
Trusselbilete: Det førte til noko auka merksemd kring problemet med trugsmål mot politikarane  

Og elles var Tor-Aksel Busch òg den gong riksadvokat …
 

Felles ideologikk

Parallellane til 22. juli-saka er slåande. Men i staden for å gå inne på alle, skal eg kort gå inn på parallellane i ideologikken. Og istaden for den engelske teksten i manifestet, kan me sjå på innlegga hans på Document.no der han kjem med fleire utsegner som er meir eller mindre parallelle til ting han seier i manifestet.

Nokre Breivik-sitat frå Document.no:

  • «ALLE hat-ideologier bør behandles likt».
  • «For meg blir det svært hyklersk å behandle Muslimer, Nazister og Marxister forskjellig. 
  • «—Jeg sidestiller dermed multikulturalisme med de andre hatideologiene: nazisme (anti-jødisk), kommunisme (anti-individualisme) og Islam (anti-kafr).»
  • «I et samfunn hvor marxistekstremister som Thomas Hylland Eriksen blir tillatt å praktisere fritt innenfor rammene av politisk korrekthet vil andre mer moderate humanister/kulturmarxister (ekstremister), som Mads Gilbert og Erik Fosse fremstå som frigjørngshelter (Nazistene (Jødene) skal knuses akkurat som Nazi-Tyskland). 
        Hadde Vest-Europa og US bestemt seg for å fengsle alle Marxister (Nazister og Marxister) etter WW2 og banne Marxistiske prinsipper som hat-ideologi på linje med Nazisme hadde vi aldri vært i dagens situasjon.»

Logikken i desse utsegnene — som han i manifestet dreg endå lenger (både slik at dei legitimerer avretting men ogso slik at han femner om fleire ideologiar) — minner om korleis 4. april-gjerningsmannen meinte å ha rett til å brenna ned huset til Hågensen som ein konsekvens av at LO hadde støtta ulovleg streik.

Breivik protesterar ofte når ein freistar å båssetja honom. Og logikken i manifestet — som eg her berre har gjeve nokre smakebetar av — er verkeleg heilt spesiell. Det er for meg merkeleg at det har vore so utruleg lett for so mange ekstremisme-ekspertar å fletta manifestet inn i kategoriane dei opererer med.

Megalomani

Breivik er skulda for «megalomani». Men handlar det kanskje òg om at han meiner å ha sett koplingar og samanhengar som andre ikkje har sett? Jamfør korleis han, når han i retten og i avhøyra har snakka om dei høgreekstremistiske etterkrigs-aksjonane i Noreg, har vore påpasseleg med å rosa initiativet deira. Derimot er det berre han sjølv — Anders Behring Breivik — som har gjort noko av format, både teknisk og ideologisk. Litt på same måten som han sa i retten at mora hans ikkje makta å setja ting i samanheng, so meiner han at dei andre, norske «motstandsfolka» har vore amatørar.

Spørsmålet om han er tilrekneleg ser litt annleis ut no. Men dersom han har Aspergers, so vil eg tru at det er Aspergersen som har gjort at han har drege desse vanvituge konsekvensane av det heile.

Jamfør nok ein gong 4. april-gjerningsmannen: Det er logikk i det at han var kritisk til ulovlege aksjonar og det var òg ein viss logikk i det at (eller dersom) han meinte at når LO og AUF kunne sleppa unna med ulovlege aksjonar, so burde folk i næringslivet òg kunna sleppa unna. Den logiske bresten var at han såg det å brenna ned bustaden til LO-leiaren som ei parallell handling. 

Det er det same manglande perspektivet hjå Breivik. Denne mangelen på perspektiv kjem til uttrykk både i rettssaka og i manifestet hans.

Svar

Bli med i debatten!

Skriv gjerne ditt synspunkt! Du må være registrert med fullt navn, og innlogget for å delta. Sett deg inn i retningslinjene. Brudd på dem kan føre til utestengning.
Vennlig hilsen Alf Gjøsund, religions- og debattredaktør Vårt Land

Skriv kommentar

Siste innlegg

Boken er alltid bedre
av
Joanna Bjerga
rundt 7 timer siden / 59 visninger
0 kommentarer
Vondt fordi det virker
av
Håvard Nyhus
rundt 11 timer siden / 369 visninger
1 kommentarer
Vekk med promillekjøringen
av
Odvar Omland
rundt 11 timer siden / 53 visninger
0 kommentarer
Sverdet
av
Fredrik Evjen
rundt 14 timer siden / 185 visninger
4 kommentarer
Vad är, "den andra döden"?
av
Anders Ekström
rundt 15 timer siden / 130 visninger
1 kommentarer
Politikk og verdier
av
Knut Arild Hareide
rundt 17 timer siden / 119 visninger
0 kommentarer
Farvel, kontantstøtte
av
Sondre Hansmark Persen
rundt 18 timer siden / 459 visninger
4 kommentarer
Les flere

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Boken er alltid bedre
av
Joanna Bjerga
rundt 7 timer siden / 59 visninger
0 kommentarer
Vondt fordi det virker
av
Håvard Nyhus
rundt 11 timer siden / 369 visninger
1 kommentarer
Vekk med promillekjøringen
av
Odvar Omland
rundt 11 timer siden / 53 visninger
0 kommentarer
Sverdet
av
Fredrik Evjen
rundt 14 timer siden / 185 visninger
4 kommentarer
Vad är, "den andra döden"?
av
Anders Ekström
rundt 15 timer siden / 130 visninger
1 kommentarer
Politikk og verdier
av
Knut Arild Hareide
rundt 17 timer siden / 119 visninger
0 kommentarer
Farvel, kontantstøtte
av
Sondre Hansmark Persen
rundt 18 timer siden / 459 visninger
4 kommentarer
Les flere

Siste kommentarer

Kjetil Mæhle kommenterte på
Eit svarestrev i Larsens lesarbrev
rundt 5 timer siden / 804 visninger
Sigmund Voll Ådnøy kommenterte på
Eit svarestrev i Larsens lesarbrev
rundt 7 timer siden / 804 visninger
Bjørn Erik Fjerdingen kommenterte på
Er Gud urettferdig - tier Gud i dag - skjuler Gud seg?
rundt 7 timer siden / 78 visninger
Kjetil Mæhle kommenterte på
Eit svarestrev i Larsens lesarbrev
rundt 8 timer siden / 804 visninger
Tore Olsen kommenterte på
Hvorfor kirken må forkynne hele Guds Ord
rundt 8 timer siden / 4222 visninger
Tore Olsen kommenterte på
Farvel, kontantstøtte
rundt 8 timer siden / 459 visninger
Tore Olsen kommenterte på
Farvel, kontantstøtte
rundt 8 timer siden / 459 visninger
Tore Olsen kommenterte på
Hvorfor kirken må forkynne hele Guds Ord
rundt 9 timer siden / 4222 visninger
Torry Unsgaard kommenterte på
Farvel, kontantstøtte
rundt 9 timer siden / 459 visninger
Njål Kristiansen kommenterte på
Forsone seg med 22. juli
rundt 9 timer siden / 834 visninger
Njål Kristiansen kommenterte på
Vondt fordi det virker
rundt 10 timer siden / 369 visninger
Randi TunIi kommenterte på
Vad är, "den andra döden"?
rundt 13 timer siden / 130 visninger
Les flere