Kjetil Kringlebotten

17

Kyrkjeleg embetstenking

Med utgangspunkt i ein kommentar på ein av Carissimi-diskusjonane vil eg skrive ned nokre tankar omkring kyrkjeleg embetstenking.

Publisert: 4. mar 2011

Arnt Thyve skreiv dette: “Bibelen snakker lite om biskoper, den snakker bare hyrder, og det er for så vidt både prester og biskoper.”

I Skrifta er hyrde eit generelt omgrep. Men så har vi to omgrep til: ἐπίσκοπος (epískopos) og πρεσβύτερος (presbyteros). Frå ἐπίσκοπος (som betyr ein overoppsynsmann) har vi fått omgrepet ‘biskop.’ Etter reformasjonen valte ein for ei tid å gå bort frå omgrepet ‘biskop,’ og valte å heller bruke omgrepet ‘superintendent.’ (Dette finn vi framleis igjen i t.d. USA, som ei nemning på den som har overoppsyn med t.d. ein bygning.)

Frå πρεσβύτερος (som betyr ein som er eldre, men ikkje nødvendigvis i alder) har vi fått omgrepet ‘prest.’[1] (Interessant nok kjem omgrepet prest frå πρεσβύτερος. Ein meinte altså at det var noko med πρεσβύτερος-omgrepet som gjorde at ein kunne bruke dette om prestar i GT.)

Det er ikkje heilt klart ut frå NT korleis ein skal sjå seg forholdet mellom ἐπίσκοπος og πρεσβύτερος, men vi ser tidleg indikasjon på at desse vart brukt som nemning på to forskjellige ting, der den eine hadde meir autoritet enn den andre. Vi kan t.d. sjå dette hjå Ignatius av Antiokia, som døydde som martyr rundt år 107-110. I eit brev til kyrkjelyden i Smyrna, i Vesle-Asia skreiv han:

“Ingen må utan samtykket åt biskopen ta seg noko føre i dei tinga som vedkjem kyrkjelyden. Den nattverden som vert leia av biskopen eller av den han sjølv har gjeve fullmakt til, skal ein halda for gyldig. Der som biskopen viser seg, må kyrkjelyden vera, liksom den katolske kyrkja er der som Kristus Jesus er. Det er ikkje tillate å verken døypa eller å ha kjærleiksmåltid utan biskopen.”[2]

Her ser vi at for Ignatius har biskopen ein klar autoritet. George Edmundson skriv at for Ignatius er bispeembetet «of the very esse and not merely of the bene esse of the Church.» For Ignatius er ei kyrkje utan tredelinga biskop, presbyter og diakon «no Church deserving of the name.»[3]

Kyrkja si esse er hennar vere, vesen eller eksistens. Kyrkja si bene esse er hennar velvere; det som er til beste for henne, men som ho kan overleve utan.

Einskilde vil her argumentere for at NT bruker ἐπίσκοπος og πρεσβύτερος om kvarandre, og at dette også er tilfelle i 1. Klementsbrev som kom før Ignatius. Sjølv meiner eg dette berre er semantikk. (Eg vil fyrst seie at eg tviler på at Ignatius var den fyrste til å setje dette skiljet, då tonen i breva hans indikerar at dette er ‘gamalt nytt.’ Men vi kan ikkje vite dette heilt sikkert. Det kan godt hende at dette berre var den fyrste gongen det vart skrive ned, sjølv om vi ikkje kan vite det heller.)

Poenget mitt er at dersom vi ser for oss at det ikkje er noko klar distinksjon mellom ἐπίσκοπος og πρεσβύτερος ser vi likevel hjå Ignatius eit framhald frå NT sin trefaldige distinksjon, men med andre namn. I NT (dersom vi seier at det ikkje er noko klar distinksjon mellom ἐπίσκοπος of πρεσβύτερος der) ser vi ein trefaldig distinksjon mellom apostel, biskop/prest og diakon. Dette vart då altså halde fram hjå Ignatius, men etterfylgjarane åt apostlane tok namnet ἐπίσκοπος, kanskje i ein slags age for apostlane. Så det vi ser er rett og slett at argumentet mot Ignatius berre kokar ned til semantikk.

--------------------

Noter:

[1] Πρεσβύτερος betyr 'eldre,' ikkje eldst. (Det er ein adjektiv som vert brukt substantivisk.)

[2] Ernst Baasland & Reidar Hvalvik (red.), De apostoliske fedre. I norsk oversettelse med innledninger og noter. Oslo: Luther 1997, s. 67. Omsett til nynorsk av underteikna.

[3] George Edmundson, The Church in Rome in the First Century. Grand Rapids, MI: Christian Classics Ethereal Library 2000, s. 153. [Pdf-fil henta frå ccel.org, 04.03.2011]

Bli med i debatten!

Du kan svare på innlegget ved å skrive et selvstendig debattinnlegg. Vårt Lands debattredaksjon vurderer alle innsendte tekster opp mot Verdidebatts retningslinjer.
Vennlig hilsen Berit Aalborg, politisk redaktør Vårt Land

Skriv innlegg
Kommentar #1

Are Karlsen

9 innlegg  4205 kommentarer

Protestantisme vs. katolisisme, menigheten vs. paven, det allmenne prestedømme vs. geistlighet, egalitet vs. elitisme, demokrati vs. autoritarisme, Skriften vs. Tradisjonen, urkirken vs. oldkirken, apostlene vs. kirkefedrene, internett vs. institusjonene

Publisert over 8 år siden
Kjetil Kringlebotten. Gå til den siterte teksten.

For Ignatius er ei kyrkje utan tredelinga biskop, presbyter og diakon «no Church deserving of the name.»

Og den katolske kirke har typisk tatt dette enda lenger ut: Uten pave ingen Kirke.

I katolsk teologi - i motsetning til protestantisk - er det selve hierarkiet som definerer Kirken. Desverre er store deler av protestantismen i ferd med å gjennomgå den samme negative utviklingen, som er kjennetegnet på alt frafall fra bibelsk kristendom: Hierarkiseringen av det kristne fellesskapet.

De nord-europeiske nasjonene ble på 1800-tallet preget av radikal protestantisme (haugianere, etc) som brakte med seg verdier - blant annet egalisme - som i stor grad har preget våre samfunn og forsterket den demokratiske utviklingen. Det er ikke uten grunn at demokratiet har hatt karrige kår i nasjoner som er sterkt preget av de gamle hierarkiske katolske og ortodokse kirkesamfunnene.

Den protestantiske delen av kristenheten har vært forskånet fra Ignatius avvik fra apostlenes lære, gjennom det reformatoriske credo "Skriften alene". Men desverre, dette credo får stadig mindre betydning, og dermed opplever vi en klar utglidning mot vektlegging på oldkirkens skrifter.

Det er ikke bare Kirkens desimering i antall troende som har betydning for vårt samfunns utvikling (les demokratiets framtid), men også de verdier som er rådende innen Kirken. Derfor håper jeg mange kristne ser de faresignalene denne utviklingen representerer og våger å stå for de opprinnelige reformatoriske prinsippene.

Det som motvirker den utviklingen jeg beskriver, er det mediet som formidler det jeg nå skriver, internett, som er drivkraften bak store samfunnsendringer i vår tid (les folkene som mister frykten for og reiser seg mot autoritetene). Men for kristenhetens del er denne forandringen foreløpig lite bærekraftig, siden endringen i liten grad blir teologisk begrunnet.

Men gledelig nok skjer det en viss utvikling også teologisk, og både protestantiske og katolske teologer er i ferd med å få opp øynene for diskontinuiteten mellom Skriften, apostlenes urkirke og det allmenne prestedømme på den ene siden og den kirkelige tradisjonen, kirkefedrenes oldkirke og geistligheten på den andre.

Mest leste siste måned

Glansbilder av Sjømannskirken?
av
Arnfinn Eng
25 dager siden / 1878 visninger
Servietter og skam
av
Merete Thomassen
16 dager siden / 1614 visninger
Tenåringstrass i regjeringen
av
Usman Rana
25 dager siden / 1579 visninger
Idiotforklarer kristen høyreside
av
Espen Ottosen
23 dager siden / 1559 visninger
Ord som truer vår religionsfrihet
av
Trond Bakkevig
16 dager siden / 1423 visninger
En samfunnsskapende kraft
av
Berit Hustad Nilsen
18 dager siden / 1356 visninger
Hva skjer Hanvold?
av
Bendik Storøy Hermansen
14 dager siden / 1320 visninger
Stolthet er undervurdert
av
Magne Nylenna
28 dager siden / 1175 visninger

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere