Frode Thorup

3

Ein økumenisk helgen

Relikvievalfarten til Thérèse og hennar foreldre er ikkje eit bisart skodespel frå barokken, men eit høve til å setja fokus på det sentrale i evangeliet.

Publisert: 13. okt 2018 / 131 visninger.

I oktober og november kjem relikviar av Den heilage Thérèse av Jesusbarnet (av Lisieux) og hennar helgenkåra foreldre Louise og ­Zélie Martin på ei rundreise til kyrkjelydar og kloster i heile Norden. Vørdnad for relikviar er vel noko av det i katolsk religiøsitet som er mest fjernt for protestantiske kristne. Kanskje er det ­paradoksalt, for dette er noko som har sin bakgrunn i oldkyrkja der dei første kristne samlast til gudsteneste på martyrgravene. Det er og klart omtala i Bibelen, jamfør Apgj. 19. 11-12.

Peikar mot Jesus. 

Men det har og vorte misbrukt og fått tildels makabre uttrykk. Biskop og kardinal Anders ­Arborelius poengterar at vørdnad for relikviar må forståast utfrå inkarnasjonen og den oppvurderinga av alt materielt det inneber. Men relikviar har ingen funksjon dersom dei ikkje peikar mot personen Jesus Kristus.

Kven var så Thérèse av Lisieux og kvifor har ho fått så stor betydning og vorte det som enkelte kallar ei ­«katolsk superstjerne»? Ho døydde ung og ukjent i eit karmelittkloster i Lisieux i Normandie, teologisk uskolert, og i det ytre skilde ikkje livet hennar seg frå andre unge nonner på den tida. Like­vel er ho blitt den meste populære helgen i moderne tid, og i 1997 vart ho av pave Johannes Paul utnemd til kyrkjelærar og er dermed sidestilt med dei viktigaste teologane i kyrkjas historie. Korleis kunne dette gå til?

En sjels historie. 

Thérèse skreiv, ho skreiv ei mengde brev, små dikt og skodespel, men framfor alt ein sjølvbiografi (En sjels historie) som kom ut året etter hennar død, og på kort tid vart spreidd i store opplag og omsett til over femti språk. Dersom vi går bak 1800-talets blomerike form møter vi her ei ung kvinne med djup innsikt i evangeliet og det andelege livet. På denne tida stod katolisismen og protestantismen steilt mot kvarandre, og økumenikk var ikkje ein aktuell problemstilling – heller ikkje for Thérèse, men hennar innsikt var likevel økumenisk.

Både Martin Luther og Thérèse søkte ein rettvis Gud, og begge reagerte på uheldige utslag i samtidas religiøsitet med vekt på gjerningar, askese, bot og soning. Men reaksjonsforma var ulik, den svenske forfattaren Gunnel Vallquist (som Vårt Land nyleg omtalte) skriv om dette:

«Så smånigom skulle det stå klart att denne lilla nunna, utan några teologisk spekulationer og utan någon polemik … gjort rent hus med precis detsamma som Luther med så mycket buller og bång gått til storm emot: kravet att man måste prestera något för att bli förtjänt av Guds kärlek. (Svenska Dagbladet 1973)

Vil eg trøysta dykk. 

Luther søkte ein nådig og rettvis Gud og fann svar i Paulus brev til Romarane. For Thérèse var og Paulus viktig, og ho noterte dei same versa som Luther la vekt på i sitt breviarium. Vel så viktig for henne var ein del tekstar frå Det gamle testamentet, framom alt Jesaja 66. 12-13: «De skal suga, berast på armen og voggast på fanget. Som ei mor trøystar barnet sitt, slik vil eg trøysta dykk.»

Er Gud primært rettvis eller miskunnsam? Thérèse skjer igjennom og skil ikkje mellom desse eigenskapane, Gud er alltid miskunnsam og rettvis, ein kan ikkje skilja desse eigenskapane på same måte som vi ikkje kan skilja tru og kjærleik. Hos Thérèse er trua ein av kjærleikens eigenskapar.

Kjernen i Thérèses bodskap blir ofte kalla « den vesle vegen» - vi er heilt avhengige av Guds nåde, vi står framom Han med «tomme hender», vi er små og svake og har ingen prestasjonar å visa til.

Knapt ei kyrkje. 

Thérèse har hatt enorm betydning for mange katolikkar, i Frankrike er det knapt ei kyrkje utan eit alter vigd til henne, vi er mange som er glade i «vår vesle Thérèse». Hennar økumeniske innverknad er ikkje så klar, men då Den katolske og lutherske kyrkja kom med felles­erklæringa om rettferdiggjeringa i 1999 trur eg Thérèse hadde «eit ord med i laget». Ho ville utan tvil gått god for følgjande sitat:

«Ene og alene av nåde og ved troen på Kristi frelsesverk og ikke på grunn av noen fortjeneste i oss selv blir vi godtatt av Gud og mottar den Hellige Ånd som fornyer hjertene, kaller og setter oss istand til å gjøre gode gjerninger». (Erklæringen 3.15)

Karmelittmunk Wilfrid Stinissen ocd skriv: «Thérèses økumeniske betydning er nok mykje større enn vi har innsett, og på dette området har vi sikkert store overraskingar i vente.»

Relikvievalfarten til Thérèse og hennar foreldre blir difor ikkje eit ­bisart skodespel frå barokken, men eit høve til å setja fokus på det sentrale i evangeliet: «Ordet vart menneske», vi er kalt til bøn og omvending, vi blir frelst og heilaggjort av Guds nåde åleine­ og ikkje ved eigne prestasjonar.

2 liker  

Bli med i debatten!

Du kan svare på innlegget ved å skrive et selvstendig debattinnlegg. Vårt Lands debattredaksjon vurderer alle innsendte tekster opp mot Verdidebatts retningslinjer.
Vennlig hilsen Sondre Bjørdal, konstituert religions- og debattredaktør Vårt Land

Skriv innlegg

Siste innlegg

Vil KrF overleve?
av
Berit Aalborg
28 minutter siden / 61 visninger
Seier uten verdi
av
Vårt Land
rundt 1 time siden / 211 visninger
En annerledes lederdebatt
av
Magne Berg
rundt 1 time siden / 114 visninger
Vårt Nytt på nytt-Land?
av
Stein-Vegard Antonsen
rundt 2 timer siden / 40 visninger
Var Hareide en god leder for Krf ?
av
Johannes Taranger
rundt 3 timer siden / 87 visninger
Om strutser og kameler
av
Johannes Strømstad
rundt 3 timer siden / 57 visninger
Derfor melder vi oss ut
av
Svein Helgesen
rundt 3 timer siden / 529 visninger
TV-serien som forandret Tyskland
av
Karsten Aase-Nilsen
rundt 3 timer siden / 152 visninger
Avsporing av abortdebatten
av
Steinar Steinkopf Sund
rundt 6 timer siden / 572 visninger
Bibelens Ufeilbarlighet
av
Øyvind Døvik
rundt 8 timer siden / 290 visninger
Les flere

Mest leste

Hareides nødvendige veivalg
av
Ole Paus
3 måneder siden / 81721 visninger
Et barn er født, et barn er dødt
av
Magne Raundalen
rundt 2 år siden / 44477 visninger
Etter fallet kommer hevnen
av
Berit Aalborg
11 måneder siden / 35457 visninger
Stormløpet mot Israel er i gang.
av
Roald Øye
8 måneder siden / 28758 visninger
Kanten av klippen
av
Åshild Mathisen
10 måneder siden / 22824 visninger
Et sosialt ­eksperiment
av
Bent Høie
5 måneder siden / 22452 visninger
Sympati med skinke
av
Ane Bamle Tjellaug
4 måneder siden / 21482 visninger
Mens vi sover
av
Erik Lunde
11 måneder siden / 20352 visninger
Ord er handling
av
Hilde Frafjord Johnson
4 måneder siden / 19402 visninger

Lesetips

En annerledes lederdebatt
av
Magne Berg
rundt 1 time siden / 114 visninger
Derfor melder vi oss ut
av
Svein Helgesen
rundt 3 timer siden / 529 visninger
TV-serien som forandret Tyskland
av
Karsten Aase-Nilsen
rundt 3 timer siden / 152 visninger
Å forvalte sitt pund
av
Jeffrey Huseby
1 dag siden / 118 visninger
Et statlig sugerør
av
Eva Buschmann
1 dag siden / 210 visninger
Norge bekjemper ulikhet i verden
av
Nikolai Astrup
1 dag siden / 42 visninger
Mangelfull bokomtale
av
Ola Tjørhom
2 dager siden / 103 visninger
Mangelfull kritikk
av
Per Eriksen
2 dager siden / 165 visninger
Stygt og trist fra Amundsen
av
Rune Berglund Steen
2 dager siden / 358 visninger
Les flere

Siste innlegg

Vil KrF overleve?
av
Berit Aalborg
28 minutter siden / 61 visninger
Seier uten verdi
av
Vårt Land
rundt 1 time siden / 211 visninger
En annerledes lederdebatt
av
Magne Berg
rundt 1 time siden / 114 visninger
Vårt Nytt på nytt-Land?
av
Stein-Vegard Antonsen
rundt 2 timer siden / 40 visninger
Var Hareide en god leder for Krf ?
av
Johannes Taranger
rundt 3 timer siden / 87 visninger
Om strutser og kameler
av
Johannes Strømstad
rundt 3 timer siden / 57 visninger
Derfor melder vi oss ut
av
Svein Helgesen
rundt 3 timer siden / 529 visninger
TV-serien som forandret Tyskland
av
Karsten Aase-Nilsen
rundt 3 timer siden / 153 visninger
Avsporing av abortdebatten
av
Steinar Steinkopf Sund
rundt 6 timer siden / 572 visninger
Bibelens Ufeilbarlighet
av
Øyvind Døvik
rundt 8 timer siden / 290 visninger
Les flere