Martin Alvsvåg

1    0

4 hovudvegar til eit reinare hav

Boyan Slat og The Ocean Cleanup er no i gong med å slepa nokre gigantlenser ut i Stillehavet. Dette prosjektet tar sikte på å få opp halvparten av plasten frå eit område mellom California og Hawaii, ofte kalla The Great Garbage Patch, i løpet av fem år. Det årlege budsjettet er på 200 millionar. Det er altså snakk om ein milliard kroner på desse fem åra. Ein skulle tru at om ein ønskjer seg eit reinare hav, er det naturleg å prøva å reinsa havet. Er bilen skiten, så vaskar ein jo bilen. Når det gjelder havet, er det likevel meir komplisert.

Publisert: 19. sep 2018 / 91 visninger.

Dei fire vegane til eit reinare hav som blir skisserte her, handlar alle om å HINDRA at plasten nokon sinne rekk å siga ut i havet. Mesteparten av plasten søkk nemleg til botnars når han blir utsett for kreftene i storhavet, og blir dermed utilgjengeleg for oss. Så mykje som 94% søkk etter kort tid, hevdar ein rapport referert til av Bård Vegard Solhjell i WWF på Rederiforbundet sitt seminar om plastforureining tidligare i år. Slike tall er det umogeleg å fastslå sikkert, men det alle kan vera samde om er at mesteparten av plasten søkk når han når havet. Nettopp derfor er det avgjerande viktig å hindra at plasten kjem dit. Me i RIVERS.GLOBAL trur det er fire hovudvegar til eit reinare hav:

1. Betre handtering av avfallet. Mange land har ei bosshandtering som ikkje fungerer. Grunnane kan vera fleire, men fattigdom og for mange folk er vanlege årsaker, som i Bangladesh og Vietnam. Meir utvikla land som Thailand og Brasil har også store utfordringar med å handtera bosset sitt på ein forsvarleg måte. Det er her, med sjølve bosshandteringa vi må starta. Det nyttar ikkje å samla plast i tonnevis dersom ein ikkje har eit system for gjenvinning og forbrenning. I Norge fins det mykje kompetanse på dette feltet. Vi treng no ein eksport av denne ekspertisen til land som ikkje har ein infrastruktur på dette feltet som fungerer. Land som Filippinene, Thailand, Indonesia, Vietnam og Kambodsja treng draghjelp for å få på beina ei betre handtering av søppelet sitt. Ein bra bruk av bistandsmidlar, spør du meg.

2. Reinsing av elvar. Dei fleste av elvane i verda har det til felles at dei renn ut i havet. Mange elvar er så fulle av plast at ein ofte ikkje ser vatnet for berre søppel. Alle som har reist en del har sett dette. Ein kan finna elvar fulle av plast i Sør-Amerika, Afrika og i Aust-Europa, og igjen er utfordringane aller størst i Sør-Aust Asia. Mange i denne regionen ventar berre på at monsunen skal komma og vaska plasten nedover elva og til slutt ut i havet. Akkurat kor mykje av plasten i havet som har kome dit via elvane i verda, er det ingen som veit nøyaktig. Det alle er samde om, er at ein vesentlig del av plasten i havet har kome dit via elvane i verda. Dersom det fins eit mottak for plast, og dei som leverer inn plasten får betalt for jobben med å samla inn og vaska plasten, då ville elvane i stor grad blitt reinsa for plast. I elvane er plasten lett tilgjengeleg, det er kort vei til gjenvinning og forbrenning. Teknologiske løysingar i dette arbeidet må kunne brukast av arbeidsføre fattige som kan få ein meiningsfull og betalt jobb på denne måten.

3. Panteordningar. Det vert i dag jobba internasjonalt med å få på plass betre panteordningar for brukt plast. Dette arbeidet bør prioriterast og intensiverast. Det vart gjort eit forsøk i Rotterdam nyleg der ein ei natt tømde eit lastebillass med plastflasker på eit torg. Dagen etter kika folk på flaskene, såg at det ikkje var pant for dei, og let dei liggja. Seinare gjorde ein det same, berre at då var lastebilen full av flasker det var pant på. Plasten vart borte i løpet av minuttar. Dette seier det meste om kor viktig det er med pant på plast. Då vil nemleg brukt plast bli sett på som ein ressurs og ikkje eit problem. Vi skal hugsa at prisen på plast stort sett følgjer oljeprisen, og slik sett har ein reell verdi.

4. Kunnskap. Det kanskje vanskelegaste feltet er å byggja opp kunnskap og ei djupare forståing for kvifor det er viktig med reinare elvar og eit reinare hav. Her har vi hatt litt av ei reise i vårt eige land dei siste 40 åra. Der eg vaks opp, på Bømlo, hadde vi ein plass vi kalla «tippen». Der vart det tømt boss frå både private og bedrifter. Alt mogeleg som ikkje fekk plass i bosspannet. Når haugane av søppel på tippen vart store nok, kom det ein hjullastar og skubba søpla rett ut i sjøen. Dette var på byrjinga av 70-tallet! Ein helt utenkjeleg praksis i dag - her hos oss. Men det er dessverre akkurat slik bosset vert handtert mange stader framleis. Å byggja gode haldningar og etter kvart gode handlingar med omsyn til bosshandtering handlar ikkje om at sjømaten skal innehalda mindre plast. Det er viktig for oss som er glad i god og rein sjømat, men det er ei fjern problemstilling for mange i Sør-Aust Asia. Der vil fokuset meir vera at ungane i landsbyen skal verta mindre utsett for sjukdomar og utslett. Det kan handla om at ein får reinare vatn til å vatna avlingane sine. At drikkevatnet kan drikkast utan risiko. Reinare vatn kjem ikkje av seg sjølv. Vi må jobba knallhardt for at folk over heile kloden skal gjera den same kunnskapsreisa vi har gjort hos oss dei siste 50 åra.

Desse vegane til eit reinare hav er ikkje enkle, men dei er meir effektive og meir miljøvenlege enn gigantprosjekt som tar i ferda med å reinsa havet, langt til havs. Og tanken på at verdshavet i løpet av dei 4 minuttane du har brukt på å lesa dette innlegget har fått 60 nye tonn med plast å hanskast med, burde gjera nokon kvar av oss utålmodige etter å setja i gong.

Martin Alvsvåg, grunnleggjar av RIVERS.GLOBAL
martin@rivers.global
www.rivers.global

2 liker  
Svar

Bli med i debatten!

Skriv gjerne ditt synspunkt! Du må være registrert med fullt navn, og innlogget for å delta. Sett deg inn i retningslinjene. Brudd på dem kan føre til utestengning.
Vennlig hilsen Sondre Bjørdal, konstituert religions- og debattredaktør Vårt Land

Skriv kommentar
Kommentar #1

Njål Kristiansen

147 innlegg  20446 kommentarer

Publisert rundt 1 måned siden

En nyttig og viktig artikkel. 

Svar

Siste innlegg

Trykk på knappen "oppdatér"
av
Gunnar Kartveit
rundt 8 timer siden / 32 visninger
0 kommentarer
Vår nye jord
av
Erling Rimehaug
rundt 9 timer siden / 155 visninger
0 kommentarer
Ropstads bløff
av
Simen Bondevik
rundt 9 timer siden / 50 visninger
1 kommentarer
Rettferdighetens mange sider
av
Marianne Munz
rundt 15 timer siden / 377 visninger
3 kommentarer
Ivar Braut`s etterfølger som biskop.
av
Dan Lyngmyr
rundt 16 timer siden / 156 visninger
0 kommentarer
Ny biskop i Stavanger
av
Haakon Omejer Sørlie
rundt 18 timer siden / 132 visninger
0 kommentarer
En skjebnetid
av
Hilde Frafjord Johnson
rundt 23 timer siden / 1409 visninger
18 kommentarer
Les flere

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Trykk på knappen "oppdatér"
av
Gunnar Kartveit
rundt 8 timer siden / 32 visninger
0 kommentarer
Vår nye jord
av
Erling Rimehaug
rundt 9 timer siden / 155 visninger
0 kommentarer
Ropstads bløff
av
Simen Bondevik
rundt 9 timer siden / 50 visninger
1 kommentarer
Rettferdighetens mange sider
av
Marianne Munz
rundt 15 timer siden / 377 visninger
3 kommentarer
Ivar Braut`s etterfølger som biskop.
av
Dan Lyngmyr
rundt 16 timer siden / 156 visninger
0 kommentarer
Ny biskop i Stavanger
av
Haakon Omejer Sørlie
rundt 18 timer siden / 132 visninger
0 kommentarer
En skjebnetid
av
Hilde Frafjord Johnson
rundt 23 timer siden / 1409 visninger
18 kommentarer
Les flere

Siste kommentarer

Rolf Larsen kommenterte på
GT-tekstene bør ut igjen
rundt 4 timer siden / 5189 visninger
Carl Wilhelm Leo kommenterte på
Ropstads bløff
rundt 5 timer siden / 50 visninger
Arne D. Danielsen kommenterte på
Kirka og det hele mennesket
rundt 7 timer siden / 905 visninger
Torgeir Tønnesen kommenterte på
Hareide har moralsk rett - vi trenger en ny regjering
rundt 7 timer siden / 601 visninger
Gunnar Søyland kommenterte på
Et sterkere og tydeligere KrF
rundt 7 timer siden / 391 visninger
Roald Øye kommenterte på
Et sterkere og tydeligere KrF
rundt 7 timer siden / 391 visninger
Gunnar Søyland kommenterte på
En skjebnetid
rundt 8 timer siden / 1409 visninger
Roald Øye kommenterte på
Stormløpet mot Israel er i gang.
rundt 8 timer siden / 21842 visninger
Gunnar Søyland kommenterte på
Vårt Land på ville veger
rundt 9 timer siden / 2129 visninger
Johannes Taranger kommenterte på
Hareide har moralsk rett - vi trenger en ny regjering
rundt 9 timer siden / 601 visninger
Carl Wilhelm Leo kommenterte på
Rettferdighetens mange sider
rundt 9 timer siden / 377 visninger
Ole Jørgen Anfindsen kommenterte på
Vårt Land og politikken
rundt 9 timer siden / 3950 visninger
Les flere