Kjetil Kringlebotten

17

To syn?

Tunsberg biskop Per Arne Dahl ynskjer ikkje å vie samkjønna par, men «ønsker å bidra til en verdig og forutsigbar forbønnshandling» med referanse til kyrkjemøtets ‘to ulike syn.’ Men kva betyr eigentleg dette, og på kva måte kan dette ordnast?

Publisert: 27. jul 2015

Tønsbergs Blad melder at Tunsberg biskop Per Arne Dahl no har ‘avklart’ sitt syn på vigsel av homofile. Vel, noko ‘avklaring’ var det vel ikkje. Det er jo det same synet han målbar fram mot bispenominasjonen i Tunsberg. Han vil ikkje vie homofile par, men «ønsker å bidra til en verdig og forutsigbar forbønnshandling, for likekjønnede som er borgerlig viet etter norsk lov og som ønsker å bli bedt for i kirken.» Det er nokre heilt tydlege problem med eit slikt syn. For kva er den essensielle forskjellen? Kva er det ein ber om forbøn for? Men det eg no vil ta tak i, er retorikken om ‘to ulike syn.’

Biskop Dahl bruker nemleg dette i innlegget sitt:

«For meg er også tidligere vedtak på Kirkemøtet avgjørende: For det første, at vi må respektere at vi i kirken har to syn i dette spørsmålet. For det andre, at dette spørsmålet ikke skal være kirkesplittende.»

Eit spørsmål teiknar seg tydleg: Kva betyr det at vi har «to syn i dette spørsmålet»? Dette spørsmålet tek også Marta Bjørnøy Lalim, kandidat på Åpen Folkekirke si liste i Tunsberg Bispedømme, opp i eit innlegg Drammens Tidende. Ho vil at biskopen skal ‘skjerpe seg,’ og kjem med ein kommentar: «Du skriver at vi må respektere at kirken har to syn i dette spørsmålet. Fint. Er det ikke da naturlig at du også går inn for liturgi forlikekjønnet vigsel? Hvis kirken skal kunne leve med to syn må dette også vise seg i praksis.» Dette er også det synet som vart målbore på Verdidebatt i februar i fjor, av ei rekke MF-studentar, inkludert søstera til Marta Bjørnøy Lalim, Ingvild Bjørnøy Lalim: «Kirkemøtets medlemmer må ta innover seg at når man har to syn må dette speiles i kirkens praksis

Og her kjem problemet fram. Som underskrivar av Carissimi-dokumentet, og som medlem i Johanneskretsen,* er eg samd i at viss vi vil ha to ulike syn, så må dette uttrykkast i praksis.

Det er ganske uinteressant kva ein prest eller biskop har av personlege meiningar. Dei er uansett ikkje der for å fremje sine personlege meiningar (jf. ordinasjonsløftet). Men dersom vi med ‘syn’ meiner

Det er eit sentralt poeng at det er ganske uinteressant kva ein prest eller biskop har av personlege meiningar. Dei er uansett ikkje der for å fremje sine personlege meiningar (jf. ordinasjonsløftet). Det vi må meine med ‘ulike syn’ må altså vere noko meir enn ulike meiningar. Det må vere at to ulike syn skal vere offisielle standpunkt i Den norske kyrkja; i lære (som i praksis skjedde etter Lærenemnda si utsegn i 2006), ordningar (som i praksis skjedde etter sak 7 på kyrkjemøtet i 2007)** og liturgi (som mange no jobbar for).

Det er nokre tydlege problem her, og for å setje lys på dei vil eg nytta høvet til å peike på det som heile tida har vore Carissimi sitt poeng:

Eg er heilt og fullt samd i premissen som er nemnt oppfor, at viss vi verkeleg vil ha to syn (dvs. to offisielle og kyrkjerettsleg legitime standpunkt) i ei sak, så dette uttrykkast i praksis. Men det skjer ikkje berre ved innføring av ny ny liturgi. For innføring av ny liturgi er ikkje eit uttrykk for to ulike syn, men eit uttrykk for at det tradisjonelle synet (det eine av dei to) vert forkasta til fordel for det nye. Dette vil ikkje endre ‘problemet.’ For viss vi verkeleg vil ha to syn må dette speglast fleire stader enn i liturgien.

For at denne premissen skal takast på alvor må ein også innføre alternative og parallelle tilsynsstrukturar, slik Carissimi heile tida har sagt, gjennom utropet “For enhetens skyld” og basisdokumentet “Carissimi” (som begge vart offentleggjort 19. september 2007, nesten to månadar før kyrkjemøtet). Dersom ein skal kunna spegle begge syn innanfor Den norske kyrkja må dette gjennomførast på alle plan – ikkje berre liturgisk, men også i tilsynsordninga, slik ein gjorde i Church of England på 90-talet med såkalla ‘flying bishops.’ Fyrst kan vi ærleg snakka om to like syn. Men då har vi også i praksis to kyrkjer. For vi kan ikkje ha ei kyrkje som har to motstridande lærestandpunkt. Vi kan ikkje ærklere demokratisk at eit syn ikkje er kyrkjesplittande. Dette er kyrkjesplittande. Om det ikkje er det på papiret er det det i praksis.

Det beste hadde vore om alle slutta med retorikken omkring ‘to ulike syn.’ For det folk vil er jo ikkje å ha to offisielle og kyrkjerettsleg legitime standpunkt, men at det eine standpunktet skal gjelde framfor det andre.

* Vi jobbar med nye nettsider.

** Av ein eller annan uforståeleg grunn har dei nettansvarlege i Den norske kyrkja gjort det slik at dei gamle lenkene, og mykje av innhaldet, ikkje lenger er tilgjengelege. Om dei skulle komme tilbake, er dette lenka til Lærenemnda si utsegn i 2006 og dette lenka til sak 7 på kyrkjemøtet i 2007.

Bli med i debatten!

Du kan svare på innlegget ved å skrive et selvstendig debattinnlegg. Vårt Lands debattredaksjon vurderer alle innsendte tekster opp mot Verdidebatts retningslinjer.
Vennlig hilsen Alf Gjøsund, religions- og debattredaktør Vårt Land

Skriv innlegg
Kommentar #1

Lilli Spæren

172 innlegg  2067 kommentarer

Med to syn...

Publisert nesten 4 år siden

blir det som å ri på to hester samtidig.

Kommentar #2

Dag Løkke

10 innlegg  2331 kommentarer

Enhet og uenighet

Publisert nesten 4 år siden

Det er neppe noen som har to syn. Men i kirken er det rom for ulike syn. Og det gjelder heldigvis i mange saker.

Det var plass for deg med ditt bibelsyn da du var medlem, Lilli. Akkurat som det er plass for innleggsforfatteren og hans syn. Og for meg med mitt. 

Er det ikke flott at kirken har såpass takhøyde? At kirken er rommelig nok for oss alle?

Dette går ikke på troen løs. For kirkens fundament er ikke dens medlemmer, men dens Herre. Vi er ett i troen på Jesus, selv om vi kan være uenige i mange saker. Enhet forutsetter ikke enighet. 

Kommentar #3

Kjetil Kringlebotten

17 innlegg  699 kommentarer

Publisert nesten 4 år siden
Dag Løkke. Gå til den siterte teksten.
Det er neppe noen som har to syn. Men i kirken er det rom for ulike syn. Og det gjelder heldigvis i mange saker.

Det var plass for deg med ditt bibelsyn da du var medlem, Lilli. Akkurat som det er plass for innleggsforfatteren og hans syn. Og for meg med mitt.

Er det ikke flott at kirken har såpass takhøyde? At kirken er rommelig nok for oss alle?

Dette går ikke på troen løs. For kirkens fundament er ikke dens medlemmer, men dens Herre. Vi er ett i troen på Jesus, selv om vi kan være uenige i mange saker. Enhet forutsetter ikke enighet.

Dette handlar ikkje om vi er samde eller ikkje. Som du kan lese heilt eksplisitt i innlegget mitt skriv ikkje eg om kva den einskilde privatperson måtte meine, om denne er kelner, prest, biskop, drosjesjåfør, sjonglør eller kva det måtte vere. Det er faktisk heilt uinteressant i denne debatten. Eg snakkar ikkje om mi meining, di meining, hennar meining, hans meining, vår meining, dykkar meining eller deira meining. Eg snakkar om kva kyrkja (eller einkvar organisasjon med offisielle lærestandpunkt) logisk sett kan lære bort. Eg snakkar ikkje om meiningar, men om kva som utgjer eit offentleg og kyrkjerettsleg legitimt lærestandpunkt.

Det er irrelevant her om dette er perifert eller sentralt; dersom kyrkja (eller einkvar organisasjon) offisielt og offentleg skal bortlære noko noko, må dette henge logisk og koherent saman med resten av det kyrkja lærer. Ta t.d. Jesu guddom eller oppstoda. Dette er sentrale dogmer. Kan kyrkja her offisielt og offentleg lære at Kristus er Gud og at Kristus ikkje er Gud, eller at han stod opp frå dei døde og at han ikkje stod opp frå dei døde?

Svaret er enkelt, og det har ingenting å gjere med kor sentralt dette er: Kyrkja kan ikkje ha to offisielle, offentlege og kyrkjerettsleg legitime lærestandpunkt i ei sak, der desse to er gjensidig ekskluderande. Det er rett og slett eit spørsmål om logikk og koherens. Kyrkja kan ikkje offisielt og offentleg lære at at homofilt samliv er synd og samstundes seie at det ikkje er synd, atpåtil velsigne det med kyrkjeleg vigsel. Merk at dette ikkje handlar om kva som er sentrum eller periferi, men om logikk og samanheng. La meg spørje på ein formel: Kan kyrkja offisielt og offentleg lære både p og -p?

Hugs at eit lærestandpunkt må kunna uttrykkast i praksis – og vere representativt for den kyrkja som har dette synet.

Kommentar #4

Dag Løkke

10 innlegg  2331 kommentarer

Ett i Kristus

Publisert nesten 4 år siden

Jeg ser poenget ditt, Kjetil! 

Men så er det jo et spørsmål om kirken (og hvem er kirken?) behøver å ha et syn på alle mulige ting? I Confessio Augustana står det noe om hva det er nok at vi er enige om, og da faller mange spørsmål utenom. Den norske kirke har heldigvis ikke en (ufeilbarlig) pavestol.

Kirken er fellesskapet av alle som tror på Jesus, og da må vi kunne si at vi er ett i Ham, og at denne enheten ikke forutsetter enighet i alt. Fellesskapet (kirken) må heller ikke alltid ha en mening, eller et syn om du vil, på alle spørsmål som dukker opp. Det holder som oftest at kirken (fellesskapet) gir oss hjelp til å navigere, slik at vi kan finne svarene selv. Og da kan de bli forskjellige. 

Kommentar #5

Kjetil Kringlebotten

17 innlegg  699 kommentarer

Publisert nesten 4 år siden

@Dag Løkke:

"Men så er det jo et spørsmål om kirken (og hvem er kirken?) behøver å ha et syn på alle mulige ting?"

Vel, no er de jo slik at kyrkja har eit syn i dette spørsmålet. Og det er eit syn som er forankra i Skrifta, og i den kyrkjelege læretradisjonen.

"I Confessio Augustana står det noe om hva det er nok at at vi er enige om, og da faller mange spørsmål utenom. Den norske kirke har heldigvis ikke en (ufeilbarlig) pavestol."

Vel, Norge har eit bispemøte som er forplikta på Skrift og vedkjenning. Når det gjeld det vi treng å vere samd om for kyrkjeleg einskap, så er dette forkynninga av evangeliet og forvaltinga av sakramenta. Og her vil det nødvendigvis vere viktig å spørje kva som konstituerer synd og ikkje. Vidare vil eg hevde at dette kjem inn under spørsmålet om kva som konstituerer eit sakrament.

Det er sant at ein no ikkje nyttar ordet 'sakrament' om ektevigsel, men dersom vi ser bakover i vår etterreformatoriske historie, så er ikkje dette like tydeleg. I ektevigselsliturgien frå 1685, som var i bruk fram til ca. 1889, står det om ekteskapet som sakramen: "...og der i betegnet din kiere Søns Jesu Christi og den hellige Kirkis, hans Bruds Sacramente..." Sjå her (s.8). Slik eg har forstått det skjedde det ikkje nokon doktrinell endring i 1899, sjølv om ein frå då av gjekk frå å bruke ordet 'sakrament' til å bruke ordet 'sameining.' Så vi kan faktisk seie at sjølv om ein ikkje brukar ordet 'sakrament,' så har ein i Den norske kyrkja eit sakramentalt syn på ekteskapet, med referanse til Pauli bruk av ekteskapet som bilete på sameininga mellom Kristus og kyrkja (Ef 5).

Det er også nettopp dette som gjer at ein i luthersk teologi også har gått meir og meir tilbake til å snakke om ekteskapet som sakrament. Sjå t.d. Wolfhart Pannenberg, Systematic Theology, vol. 3 (Eearman 1998): 336-369 (‘The Ambivalence of the Word “Sacrament” and the Special Case of Marriage’). Sjå også Ådne Njå, "Det innstiftede ekteskapets sakramentalitet" (Tidsskrift for Teologi og Kirke 81:3, 2010): 183-207.

Difor vil eg hevde at dette er å finne innanfor det Confessio Augustana definerer som konstituerande for kyrkja sin einskap. Elles er jo dette også eit lærestandpunkt i heile kyrkja før den vedkjenninga si tid, og dette forpliktar vedkjenninga seg på i art. 21.

"Kirken er fellesskapet av alle som tror på Jesus, og da må vi kunne si at vi er ett i Ham, og at denne enheten ikke forutsetter enighet i alt."

Nei, men det forutset at ein er samd - og då meiner eg ikkje personleg konfortabel med - det som kjem innanfor forkynninga av evangeliet og forvaltinga av sakramenta.

"Fellesskapet (kirken) må heller ikke alltid ha en mening, eller et syn om du vil, på alle spørsmål som dukker opp."

Og det har eg heller ikkje sagt.

"Det holder som oftest at kirken (fellesskapet) gir oss hjelp til å navigere, slik at vi kan finne svarene selv. Og da kan de bli forskjellige."

Ja, kyrkja meiner t.d. ikkje noko om bruk av q-tips. Men den meiner noko om homofilt samliv, forankra i Skrifta, og i den kyrkjelege læretradisjonen.

Kommentar #6

Dag Løkke

10 innlegg  2331 kommentarer

Takk for grundig tilbakemelding

Publisert nesten 4 år siden

Til Kjetil

Det jeg skriver nå, er ikke ment sarkastisk (uten at jeg sier det, kan noen oppfatte det slik):

Jeg føler meg faktisk beæret over at min lille tekst blir så grundig kommentert i hele fem avsnitt. Og du har gjort det på en faglig og dyktig måte. Det har jeg stor respekt for. Det er også jeg som har trykket det første Bra! på din kommentar! 

Takk skal du ha!

Kommentar #7

Kjetil Kringlebotten

17 innlegg  699 kommentarer

Publisert nesten 4 år siden

Takk, takk. Eg synst vi bør ha ein rasjonell og avbalansert debatt rundt dette. Debatten går i stå viss vi berre seier 'du tar feil,' 'du begår djevelens verk' eller andre kommentarar som eg ofte ser på slike fora.

Kommentar #8

Dag Løkke

10 innlegg  2331 kommentarer

Publisert nesten 4 år siden

Jeg er helt enig med deg i det!

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere