Spaltist Ann Kristin van Zijp Nilsen

Mor sin feminisme

Feministmora mi brukte ikkje koparspiral. Ho tenkte at befrukting var starten på eit liv.

Publisert: 24. feb 2014

Eg vaks opp med ei mor som var for abortlova, fordi det «ikkje finst noko betre alternativ». Ho tok universitetseksamen mens ho amma meg, kjørte den irrgrøne hippie-2CV-en vår og trilla meg i 8. mars-tog. Det var alltid sjølvsagt at jenter kunne gjera det same som gutar. Ho snakka om likestillingsutfordringar, skjønnheitsideal og kvinner sine globale levekår. Og så var ho søndagsskulelærar.

Koparspiral. Hiterapporten (den banebrytande amerikanske undersøkjinga av 3000 kvinner sitt seksualliv frå 1976) og liknande bøker stod lett tilgjengelege i bokhylla. Homofil og heterofil kjærleik var likeverdige, og ingen spørsmål om sex eller prevensjon var pinlege. Den gongen eg spurde henne kva koparspiral var, forklarte ho udramatisk korleis han hindrar befrukta egg å festa seg i livmora. Grunnen til at ho sjølv ikkje brukte ein slik, var at ho tenkte at befrukting var starten på eit liv.

Latterleg? Kunne ein tatt mor mi på alvor som feminist i den offentlege samtalen, eller ville den personlege haldninga til prevensjon og abort avskrive henne som religiøs fundamentalist? Viss ho plutseleg skulle få lyst til å diskutera ikkje-spiralen sin på Twitter, ville ho blitt latterleggjort?

Eg kjenner fleire unge og godt vaksne kvinner, som elskar den britiske feminist-skribenten Caitlin Moran, hyller hennar norske motsvar Marta Breen og beundrar Marie Simonsen. Men dei identifiserer seg kanskje ikkje med alle dei obligatoriske haldningane på den feministiske sjekklista. Og dei har eit ikkje-sekulært utgangspunkt for verdigrunnlaget og livsstilen sin.

Diskvalifiserande. Samfunnsdebattanten Warsan Ismail, til dømes. Då eg spurde henne om kva ho tenkte om å vera hijabbrukar og feminist, svarte ho: «Eit religiøst utgangspunkt verkar ofte diskvalifiserande i diskusjonar, særleg om kvinnespørsmål, derfor unngår eg det heilt medvite som avisspaltist.»
Kjensla ho får i abortdiskusjonar er at ho ikkje har føresetnad for å forstå fullt ut eller bidra på same måte. Ho er jo muslim.
Ismail trur at redsla for å tapa tilkjempa rettar og for at prosessar kan bli sette i revers, gjer feminisme til noko statisk.
«Sjølv om eg ikkje er usamd i dei vedtatte sanningane, kan me likevel diskutera kva dei betyr – utan at det straks blir oppfatta som angrep? Kva med å vera intellektuelt nysgjerrige på begge sider av diskusjonen?» spurde ho.

Turbanfeminisme. Prableen Kaur, politikar og jusstudent, er svært opptatt av likestilling og kvinners rettar. Ho ber til dømes sikh-turban ut frå likestillingsprinsipp.
«Når ein har eit anna verdigrunnlag enn det sekulære, er det som om ein ikkje kan fronta kva som helst, du har ikkje same tyngde,» sa ho til meg.
Kaur fortalde òg at ho blir skremd av at fleirtalet kan ha så lite respekt for mindretalet.
«Nå er feminismen si hovudutfordring å få med dei ulike minoritetane. Då må han romma allslags folk som dei er», meiner ho.
Kan ein ta Prableen Kaur og Warsan Ismail på alvor som feministar?

Samfunnskritikk. Kva viss eg skulle spørja om samfunnet vårt burde gi mødrer betre vilkår til å bera fram barn med spesielle behov? For meg heng spørsmålet saman med formødrene våre sin kamp for å ha barn og samstujndes vera yrkesaktive. Den kampen har gitt oss permisjonsordningar og barnehagedekning i verdstoppen. Kan ein ta meg på alvor som feminist, eller vil samfunnskritikk som berører verdien til eit foster – og  dermed nokon sine livmødrer – alltid vera antifeminisme?

Blonder og spiler. Feministheltane mine veit godt kva mekanismar som styrer kvinnelege skjønnheitsideal. Likevel har dei blondeundertøy med spiler og går gjerne med høge hælar. Den klassiske sjekklista er ikkje komplett hjå dei heller.
Kanskje er grunnen nettopp at liva deira rommar meir enn berre feminisme. Noko er verdt noko på andre plan. Men synet av dei ville vera eit slag i ansiktet på formødrene som brente behåar og kasta stilett-torturhælane på dynga.

Kan ein ta dei på alvor som feministar? Sjølvsagt. I alle fall viss dei seier ja til mor mi.

Kommentaren stod først på trykk i spalta «På en mandag», Vårt Land 24. februar 2014 

Bli med i debatten!

Du kan svare på innlegget ved å skrive et selvstendig debattinnlegg. Vårt Lands debattredaksjon vurderer alle innsendte tekster opp mot Verdidebatts retningslinjer.
Vennlig hilsen Berit Aalborg, politisk redaktør Vårt Land

Skriv innlegg
Kommentar #1

Tove S. J Magnussen

513 innlegg  2074 kommentarer

Egenomsorg, ikke selvutslettelse

Publisert over 6 år siden

feministmødrene glemte en viktig sak. Piller var et dårlig prevensjonsmiddel på 70-80 tallet. De var fulle av hormoner og llite tilgjengelig. Kvinnene ville heller dø av cancer i underlivet, selvmord eller blodpropp enn å føde et barn med spiralen på hodet.

Denne generasjonen som var verdenmestere i utroskap og skilsmissser, snakker om spirende barneliv? 

Intoleranse tar livet av menneskene, ikke historiekunnskapene.

 

   

Kommentar #2

Sigmund Voll Ådnøy

138 innlegg  1622 kommentarer

Takk

Publisert over 6 år siden

Takk for eit svært godt innlegg.

Eg har tenkt ein del i liknande baner, spesielt i seinare tid. Politisk kjenner eg meg heime i "sentrum", men heller på sett og vis til venstresida. I dei fleste viktige saker har eg heilt andre meiningar enn høgresida. Det er ikkje lenge sidan eg byrja å abonnera på Klassekampen, og i lengre tid har eg likt å fylgja med på Manifest Analyse sitt arbeid o.l.

Så har eg likevel litt vondt for å kjenna meg heime i visse delar av venstresida sine "standardar" og "gjenomsnittlege" retorikk når det gjeld abortfråga - og kanskje ei anna "ømtoleg" sak eller to. Ja - fråger rundt oppdraging og "barnehage eller ikkje barnehage" o.l. kan òg stundom vera "kinkig". 

Eg kjenner eg meg litt att i det du skildrar om mora di og dei unge kvinnene du kjenner.

Elles kan jo innlegget ditt vera nokre linjer til påminning til folk både her og der på politiske skalaen - ei påminning om å vera varsam når det gjeld "båssetting".

God veke vidare!

Kommentar #3

Ann Kristin van Zijp Nilsen

45 innlegg  12 kommentarer

Tusen takk!

Publisert over 6 år siden

Takk for den hyggjelege tilbakemeldinga, Sigmund Voll Ådnøy! Det er kjekt at du oppsummerer med at innlegget er «ei påminning om å vera varsam når det gjeld "båssetting"». Det er eg heilt einig i. Ingen av oss er kyr på bås, me er frie menneske og svært forskjellige - og samstundes er me alle medmenneske som fortener respekt.

Me har alt å vinna på å byggja ned det som stengjer for god kommunikasjon, og det er alle sitt ansvar. 

Kommentar #4

Inger Vist

9 innlegg  122 kommentarer

Jeg,-en morder?

Publisert over 6 år siden

Jeg har vanket endel i kristne miljøer de siste årene fordi jeg har fått det for meg at Gud finnes, og at en treenig Gud er en naturlig forklaring på fenomener jeg har filosofert over tidligere.

Dermed har jeg også fulgt endel kristne menneskers synspunkter, bl.a. her på Verdidebatt.no.

Jeg går ut fra at jeg er på alder med Ann Kristin van Zijp Nilsens mor, med noenlunde samme bakgrunn.

Jeg brukte kobberspiral i årevis, da jeg ikke likte tanken på å innta hormoner (P-piller). Dessuten fikk jeg anbefalt dette prevensjonsmidlet  av min gynekolog.

MEN; JEG HAR ALDRI FØLT MEG SOM EN MORDER FØR NÅ!!

Finnes det ingen grenser for hva kristne prøver å legge av bører på andre menneskers samvittighet og skuldre?

Kommentar #5

Sigmund Voll Ådnøy

138 innlegg  1622 kommentarer

Publisert over 6 år siden
Inger Vist. Gå til den siterte teksten.
Jeg brukte kobberspiral i årevis, da jeg ikke likte tanken på å innta hormoner (P-piller). Dessuten fikk jeg anbefalt dette prevensjonsmidlet av min gynekolog.

MEN; JEG HAR ALDRI FØLT MEG SOM EN MORDER FØR NÅ!!

Finnes det ingen grenser for hva kristne prøver å legge av bører på andre menneskers samvittighet og skuldre?

Det finst grenser, og det "skulle berre mangle! Mellom dei som har ei kristen tru, finst det "så klart" eit mangfald av meiningar og, kanskje viktigare, måtar å forhalda seg til medmenneske.

Eg har ikkje meint å leggja noka bør på deg, og eg håpar og trur at heller ikkje innleggsforfattar Nielsen har det.

No les eg heller ikkje at koparspiral og kva tid menneskelivet startar, er eit hovudpoeng i innlegget. Det vert nemnt i ingressen og vert skildra som ei meining/haldning mor hennar hadde. Det tener som innfallsvinkel til å trekkja fram ulike kvinner som av dels ulike grunnar "ikkje heilt får kalla seg feministar". Dei vil ikkje, og, av samvitsgrunner, kan ikkje "kjøpa heile pakka" og meina likt i eitt og alt av det mange meiner er naudsynt for å kunna kallast feminist.

Eg er jo ein mann i tredveåra. Så eg hevdar for øvrig ikkje å skjøna så mykje - eller å ha same typen kjensler - som de kvinner gjer/har når det gjeld kvinneleg prevensjon og ein del kroppslege problemstillingar. Det meiner eg å vera ganske audmjuk overfor. Det trur eg òg gjeld ein del andre unge menn, og kvinner som ikkje har vore gjenom akkurat alle potensielle dilemmasituasjonar. Dei, og kanskje dei fleste andre i samfunnet, bør likevel få rom til å uttrykkja sitt syn på kjenslevare fråger. Dette så sant dei byggjer på faktum og viten og ikkje kun er "høyr her kva Bibelen seier". Det er ein føresetnad. Så er det samstundes å håpa at ein ordlegg seg på ein respektabel måte! Menneske er menneske, med kjensler, tankar og integritet, og mange - inkludert mange kristne - har mykje å gå på i måten dei møter og tiltaler medmenneske. Det er lett å tru at me lyttar og syner respekt, men eg trur ein/me kan ha mykje å læra.

Om du vil, fortel kva for nokre kristne miljø du har vore i. Fleire svært ulike eller meir ein bestemt type?

Ynskjer deg ei god veke vidare!

Kommentar #6

Inger Vist

9 innlegg  122 kommentarer

Til Sigmund Voll Ådnøy

Publisert over 6 år siden

Du etterspør hvilke kristne miljøer jeg har vanket i, men det har ingen ting med denne saken å gjøre.

Min kommentar gjalt kun Ann Kristin van Zijp Nilsens innlegg!

Kommentar #7

Sigmund Voll Ådnøy

138 innlegg  1622 kommentarer

Greit!

Publisert over 6 år siden
Inger Vist. Gå til den siterte teksten.
Du etterspør hvilke kristne miljøer jeg har vanket i, men det har ingen ting med denne saken å gjøre.

Min kommentar gjalt kun Ann Kristin van Zijp Nilsens innlegg!

Eg tenkte at kva kristne miljø du er vant med, kunne påverka korleis du oppfattar (andre) kristne. Og innlegget. Spurte altså ikkje for å grava eller avspora.

Takk for presisering om at kommentaren kun gjaldt innlegget.

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere