Emil André Erstad

Alder: 27
  RSS

Om Emil André

Rådgjevar i Tankesmien Agenda frå 2016. Leiar i KrFU 2013-2015. Opptatt av å få ein grønare og gulare politikk der vi sett dei fattigaste og svakaste først. http://emilerstad.no/

Følgere

Eit Europa verd å forsvare

Publisert rundt 2 måneder siden

Er det Festning Europa eller den store respekten for menneskerettane vi europearar ønskjer å bli hugsa for?

Vi må forsvare oss! Vi må verne om verdiane våre! Europa først! Omtrent slik går fleire av verselinjene i dei høgrepopulistiske kampropa, som for tida vert utbasunert i demonstrasjonstog over heile kontinentet. Høgrepopulismen er blitt så sjølvsikker at den ikkje lar seg stoppe av fakta og motargument. Den er triumferande faktaresistent – og latterleg sjølvmotseiande. Forholdet den har til menneskerettane er ein god illustrasjon på nettopp det.

For kva er det eigentleg høgrepopulistane vil forsvare i Europa, som desse ikkje-vestlege innvandrarane visstnok vil frårøve oss? Av ein eller annan grunn er det ikkje dei innarbeidde og stålsterke menneskerettsinstitusjonane eg får først opp i pannebrasken når eg tenker på høgrepopulismens fanesaker.

Naudsynt jordsmonn

Det er jo ikkje høgrepopulistane som ropar at vi må trå til for å styrke menneskerettane i Europa. At vi må gjere det vi kan for å reversere dei autoritære trekka som breier om seg i fleire europeiske land. At vi bør auke støtte til sivilsamfunnet og uavhengige journalistar, for å sikre eit naudsynt jordsmonn for ytringsfridomen. Det er jo ikkje noko av dette høgrepopulistane snakkar om.

Tvert om er høgrepopulistar over heile kontinentet – òg dei som held hus i Norge – opptekne av å svekke dei grunnleggande menneskerettane. Det er ikkje småtteri vi snakkar om: Dei vil bryte ned og øydelegge dei felles gjerdestolpane vi har sett opp for korleis vi skal behandle kvarandre. I Norge har dei til og med fått gjennomslag for at det skal vere offisiell norsk politikk å ville reforhandle internasjonale menneskerettskonvensjonar.

Den eineståande stillinga

Men ser ikkje folk kor komisk dette er? Dei som vil forsvare Europa, er dei same folka som står i fremste ned for å bryte ned det som er unikt med Europa – den eineståande stillinga menneskerettane har her. Ingen annan stad i verda er statane sterkare forplikta på å respektere menneskerettane enn det statane som er tilknytt Europarådet og Den europeiske menneskerettsdomstolen er. Det er desse stolte institusjonane som gjer Europa så fritt og så attraktivt.

Dei som er høgrepopulismens fremste offerlam – flyktningane, asylsøkarane og migrantane – er langt betre til å forstå kva som bør kjenneteikne Europa, enn det høgrepopulistane er. Dei ser fridomen vår. Dei ser det sterke vernet alle menneske i Europa har mot urett og overgrep. Dei ser at vegen hit ikkje har kome utan omkostningar i form av blodige slag mellom europeiske naboland, omsynslause diktatur og deira fangekjellarar.

Sterkt press

Vi europearar burde ikkje vere i tvil om kva Europa som er verd å forsvare, og då er det ikkje Festning Europa eg tenker på. Vi ser korleis Europarådet til dømes er utsett for sterkt press frå nokre av sine autoritære medlemer, som Russland, Aserbajdsjan og Tyrkia.

Europarådet. EU. Den europeiske menneskerettsdomstolen. Organisasjonen for sikkerheit og samarbeid i Europa (OSSE). Det er desse institusjonane som er del av det Europa som er verd å forsvare. Sjølv om desse institusjonane har ei stolt historie, er dei sårbare for undergraving som kan svekke arbeidet for demokrati og menneskerettar. Demokrati og menneskerettar.

Vi ser korleis spesielt Russland trugar og manipulerer Europarådet gjennom trugsmål om å slutte å betale kontingenten sin.

Styrke institusjonane

I staden for å bruke denne våren på å diskutere om menneskerettane er ein god idé, burde vi bruke tida på å diskutere korleis Norge og andre venlegsinna land kan jobbe for å styrke dei institusjonane som gjer Europa til det kontinentet der menneskerettane har det sterkaste vernet i verda.

Vi kan ikkje omskrive Europa for å forsvare Europa. Utan ideane om fridom og grunnleggande absolutte menneskerettar og institusjonane som beskyttar desse ideane, har vi lite. Det er denne kampen som treng festningsvern, ikkje yttergrensene i Middelhavet. For utan desse ideane, prinsippa og ideala er det ikkje noko Europa verd å forsvare.

Gå til innlegget

Karta teiknast på ny

Publisert 3 måneder siden

Vi må ikkje vere naive og tru at fridomen vår er immun mot autoritære krefter.

Då eg vaks opp på 1990-talet, var det ein gryande optimisme på demokratiets vegne som prega oss. Eg hugsar korleis lærarane på skulen heile tida måtte oppdatere karta sine, fordi dei viste ei utdatert verd. Utdatert på den positive måten, der endringane stort sett berre gjekk i retning av meir demokrati og meir respekt for grunnleggande menneskerettar.

Les også: Flere kristne blir forfulgt

Intensivert forfølginga. 

Det kan hende lærarane til sonen min må oppdatere sine kart også, når han byrjar på skulen til hausten. Men det er i så fall endringar av den negative sorten. For eksempel kan det hende at lista over liberale demokrati i Europa ikkje vil vere like lang om tre eller fem år, som den var i fjor? Det er mykje som tyder på at endringane i negativ retning vil halde fram.

Det er etter kvart velkjent at Ungarn dei siste åra har fått ein kraftig forverra menneskerettssituasjon. Styresmaktene har intensivert forfølginga av uavhengige grupper blant sivilsamfunnet og opposisjonelle, noko som har ført til at vanlege ungarske borgarar er blitt meir forsiktige med å uttale seg om politiske emne i offentlegheita. Det sentraleuropeiske universitetet vart regelrett kasta ut av Budapest.

Mørke skuggar. 

I Polen veit vi at styresmaktene sitt arbeid med å svekke og underminere rettsstaten og menneskerettane heldt fram med full styrke i 2018, og sannsynlegvis også i 2019. Det høgrepopulistiske regjeringspartiet og dets leiar Jaroslaw Kaczynski er på veg til å ta Polen i klar autoritær retning.

Demokrati- og menneskerettssituasjonen blir stadig verre også i andre EU-land. Grunnleggande rettar vi lenge har tatt for gitt blir tatt frå vanlege borgarar i Slovakia, Slovenia, Bulgaria, Romania og Tsjekkia. Eksempelvis har drapa på gravejournalisten Jan Kuzak i Slovakia og Daphne Galizia på Malta kasta mørke skuggar over pressefridomen i hjartet av Europa. Det er skitskummelt.

I ei slik verd, der tilsynelatande liberale demokrati ser ut til å rakne i sømmene, er det grunn til å vere på vakt overfor alle innskrenkingar i grunnleggande fridomar. Det er grunn til å passe seg for alle illiberale haldningar og trekk. Det er grunn til å lytte når FN og andre internasjonale aktørar tar bladet frå munnen og ropar varsku.

Les også: Rapport om krigsforbrytelser som «råtner i en skuff i New York» må bli tatt fram, ber fredsprisvinner. Vi har begrenset kapasitet, sier utenriksministeren.

Nører opp om frykt. 

Nettopp det skjedde førre veke, og reaksjonen frå norske politikarar var ikkje oppløftande. «I Europa er det blitt et fiendtlig politisk klima. Uansvarlige og skruppelløse politikarar nører opp om frykt for flyktningar og migranter, for å manipulere veljarar». Kraftsalven kom frå FN sin høgkommissær for flyktningar, Filippo Grandi, på tampen av eit besøk til Norge førre veke.

Få norske politikarar reagerte på utsegna, utanom Frp sin innvandringspolitiske talsmann Jon Helgheim. Det vanlege i slike kontroversielle saker er at politikarar svarar på spørsmål frå media, men VG kunne opplyse at Helgheim sjølv tok kontakt med dei for å servere følgjande bodskap:

«Han (Filippo Grandi) framsto som en typisk FN-pamp uten bakkekontakt. Han henger ut europeiske og norske politikarar som vil begrense innvandring. Han fremstiller vår politikk som umoralsk, på en måte som jeg er sjokkert over (…). Det er hårreisende å komme til Norge og gi instrukser for hvordan vi skal diskutere. Jeg vil ha meg frabedt å bli belært på en kunnskapsløs og spekulativ måte (…)». Dette til tross for at Grandi ikkje nemnte Frp eller andre høgrepopulistar ved namn i sin kritikk.

Del av oppskrifta. 

Den knallharde tonen mot FN og andre internasjonale aktørar er ein del av oppskrifta dei illiberale og autoritære kreftene nyttar i sin strategi. Det er ikkje rettferdig mot Helgheim å sei at han er ein del av slike krefter, men då bør også han og andre politikarar slutte å skape eit inntrykk av at dei er det.

For i ei tid der autoritære krefter breier om seg, er det ingen grunn til å tru at dette fenomenet ikkje kan kome til Norge.

Les også: USA har siste uken hatt gjennombrudd i fredssamtaler med de afghanske islamistene i Taliban. Donald Trumps store mål er å trekke USA ut av landets lengstvarende krig.

Gå til innlegget

Pessismismen er nyttelaus

Publisert 4 måneder siden

Det er enkelt å fortelle sørgelege historier om veksande utfordringar for menneskerettane i verda. Det er langt meir nytte å finne i verktøy som kan løyse utfordringane.

Det er lett å bli motlaus på veg inn i det nye året. Demokrati og menneskerettar er under press i store delar av verda. Det er lett å sjå seg blind på elendigheita. Det kan derfor vere meir nyttig å sjå på nokre lysglimt frå året som var:

– I Malaysia vart dødsstraff avskaffa. Det er ein trend vi ser i store delar av verda at denne menneskerettsfiendtlege ordninga vert stadig meir stigmatisert.

– I India vart homofili avkriminalisert. Det er mange ting som går i feil retning i India, men akkurat dette er eit viktig steg i riktig retning.

– I Armenia såg vi ein revolusjon utan vald som førte til frie val. Valfusk og korrupsjon er erstatta av framtidsoptimisme.

– Stadig fleire land forbyr å produsere bomber som spreier ein sverm av mindre bomber over eit stort område, såkalla klasebomber. Det er derfor blitt dårleg business.

– I Usbekistan såg vi korleis det brutale diktaturet – ein av verstingane når det gjeld bruk av tortur, mangel på pressefridom og sensur – har tatt viktige skritt i retning av reformer. For eksempel har delar av barnearbeidet i landet blitt avskaffa.

– I Etiopia ser vi korleis landet har tatt store demokratiske framsteg i 2018, med lauslating av politiske fangar, oppheving av unntakstilstand og planlegging av endre grunnlova for å innføre tidsavgrensingar for kor lenge ein statsminister kan sitte.

Les også: Disse etiske debattene vil prege 2019

Nitid arbeid.

Felles for desse gladsakene er at ingen av dei har kome av seg sjølv. Det er resultat av nitid arbeid over mange år. Det er ikkje slik at positive endringar kjem av seg sjølv. Dei kjem heller ikkje av at vi lar pessimismen ta over. Endringar til det gode for menneskerettar og demokrati kjem berre viss vi fokuserer på korleis vi kan styrke desse rettane.

Det er mange måtar å sjå menneskerettskampen på.

Vi kan tenke at menneskerettar er noko som kjem seinare, og at folk berre må akseptere å leve med menneskerettsbrot så lenge dei opplever økonomisk utvikling. Dette er ein utbreidd tanke både i og om Kina.

Eller så kan vi tenke at menneskerettar er universelle, ukrenkelege og absolutte, og derfor skal gjelde for alle menneske til alle tider. At det berre handlar om å finne metodane, verktøya og ideane som kan styrke menneskerettane. Det er den tankegangen eg og mange andre jobbar etter.

Eg trur det er den vi bør bruke mest tid på – også i år.

Slepp unna. 

I 2019 er det tydeleg at vi framleis manglar viktige verktøy i kampen for å stanse menneskerettsbrot. Det er framleis for lett for menneskerettsforbrytarar i mange land å sleppe unna utan straff og ansvar. Her har vi framleis eit stort arbeid å gjere i mange år framover.

For kva skjer eigentleg med dei personane som er ansvarlege for særs grove brot på menneskerettane? I mange tilfelle skjer det lite. Dette er personar ansvarlege for tortur, forsvinningar, utanomrettslege avrettingar, valdtekt, slaveri eller menneskehandel. I mange tilfelle kan personar som er ansvarlege for slikt framleis reise fritt i mange land. Dei kan ha bankkontoar, eigedom og andre gode i mange land utanfor heimlandet.

Les også: USA og Israel har forlatt UNESCO

Strenge sanksjonar. 

Det er mange gode grunnar til at slike menneske bør leggast under strenge sanksjonar. Derfor er det verd å nemne ein annan god nyheit frå 2018, då EUs ministerråd 10. desember vedtok eit nederlandsk forslag om å etablere ei EU-ordning for menneskerettssanksjonar.

Menneskerettssanksjonar er eit slikt godt verktøy som trengs i kampen mot undertrykking. Det er snakk om sanksjonar som berre vil ramme personar som ikkje er blitt gjort ansvarlege for sine overgrep, det vil vere snakk om ei global ordning, som ikkje er retta mot nokon stat eller sivilbefolkning.

USA, Canada, dei baltiske landa og Storbritannia har allereie slike ordningar. Norge har det ikkje.

Kanskje kan vi håpe at når vi skriv oppsummeringa om 2019, så er eit av punkta at Norge vil innføre ei ordning med menneskerettssanksjonar? Eg håpar det.

Les også: I løpet av seks års tid vil India gå forbi Kina i folketall og bli verdens mest folkerike land. 

Gå til innlegget

Ting eg har lært av Knut Arild

Publisert 5 måneder siden

Det er ikkje alle forunnt å jobbe for ein så ekstraordinær mann som Knut Arild Hareide, så eg tenkte å dele sju lærdomar.

Om litt under ein månad har eg min siste arbeidsdag som rådgjevar for Knut Arild. Sjølv om han har fått mykje ros denne hausten, kjenner eg det er rett å dele litt av det eg sjølv har lært av å jobbe tett på denne heidersmannen.

For det første: 

Tru på noko! Ikkje gå gjennom livet som ein likegyldig tufs som ikkje meiner noko eller trur på noko. Det er dei som ligg på sofaen og ser på at verda forandrar seg i feil retning som er det største problemet. Dei som ikkje forstår at det er likegyldigheita som er det gode sin verste fiende. Tru på noko og mein det. Åtvaring: Det kan få konsekvensar.

For det andre: 

Engasjer deg! Mange tenker at det viktigaste er å ta utdanning. Utdanning er riktig, vel og bra, men kanskje er det vel så viktig med alle dei tinga som skjer rundt utdanninga di, som sjølve studiepoenga og karakterane. Kva du engasjerer deg i medan du er student, kan få vel så store konsekvensar for kva du kan bruke livet ditt på, som kva du studerer. Engasjement betyr noko. Det kan skape enorme ringverknader.

LES OGSÅ: Derfor brukte ikke Hareide mer makt

For det tredje: 

Ikkje ver falsk – ver ekte! Det er få personar eg kjenner som møter så mange menneske gjennom ein dag, som Knut Arild. Og alltid er han smilande, humoristisk og imøtekomande. Mange tenker kanskje at dette er slik han er i det offentlege rom, men at han er meir «seg sjølv» når han trekk seg tilbake. Det er feil. Han er akkurat den same på bakrommet. Slikt inspirerer folka rundt.

For det fjerde: 

Ta sats! Viss du trur på noko, meiner det og står for det: Ikkje ver redd for å ta sats og prøve å få det til. Mange vil nok stå i kø for å idioterklære deg opp og ned dersom du mislukkast, men tenk på kva du kan få til viss du lukkast. Det gjorde nesten Knut Arild denne hausten, med heile Norge på tilskodarplass. Han visste at dersom han lukkast ville han fått til forandring, fornying og ny giv. Det var verdt å prøve.

LES OGSÅ: Hemmelig maraton for borgerlig side 

For det femte: 

Set grenser! Det er ikkje greitt å gå med på kva som helst, berre for å omgjengeleg eller hyggeleg. Dersom du har overtydingar og prinsipp, og du ønskjer å stå for dei, ikkje gå med på kva som helst. Ikkje la andre styre vala dine. Ikkje ver ein rævdiltar. Eg har mange gonger sett på nært hald når Knut Arild har sett grenser og stått for dei. Det har kanskje kosta han kaloriar, vener eller god stemning, men han har teikna linjer i sanden som han ikkje har vore villig til å krysse. Slik vil eg òg vere.

For det sjette: 

Ha humor! Eg har nok knapt gått gjennom ein einaste arbeidsdag utan at Knut Arild har tøysa med meg eller andre rundt seg. Det er vitskapleg bevist at ein god latter forlenger livet, men det er nok undervurdert kor mykje humor og latter kan gjere for å løyse opp i vanskelege saker og debattar også i politikken. Ein god latter gjer norsk politikk endå betre. Der har Knut Arild vore eineståande - både på scena og på kontoret.

For det sjuande: 

Lev som du lærer! Det er ikkje alle som har eit så hektisk og innhaldsrikt liv som Knut Arild Hareide, som òg tar seg tid til alle dei viktige småtinga i livet. Som prioriterer familien først. Som tar seg tid til å hjelpe gode vener. Som stiller opp som barnevakt. Knut Arild er ein slik person som lever livet ganske mykje slik han lærer at det skal levast. Først og fremst er det forbilledleg, men det viser òg kva leiarskap som ligg i eksempelets makt.

LES OGSÅ: Ap og Høyre åpner for at foreldre kan velge tidspunkt for skolestart


Gå til innlegget

No treng vi anti-populistane

Publisert 8 måneder siden

Motsvaret til populismen må ikkje vere fleire lovnader som ingen kan halde – men heller ærlege, opne og reielege politikarar.

Vi må sjå det i augo: Vi er i ferd med å få eit tillitsproblem. Sjølv om valdeltakinga hjå broderfolket i Sverige var så høg som 84,4 prosent, viser målingar at svenske styresmakter har historisk låg tillit hos svenske veljarar. Kanskje kan noko av forklaringa til Sverigedemokraternas høge oppslutnad finnast der. Det same skjer mange andre stader i verda, der demokratiet i utgangspunktet er godt konsolidert.

Den same freistinga. 

I boka si Balkanisering av Europa skriv Sylo Taraku om korleis populismen kjenneteiknast av opportunisme, uansvarlegheit, karismatisk leiarskap og kortsiktigheit. Kanskje nettopp fordi populistane vel å putte desse elementa opp i verktøykassa si, er det lett for oss andre å falle for den same freistinga sjølv.

LES OGSÅ: Personlig og dannet refleksjon

Vi strevar jo alle med det same: Korleis møter vi populismen best mogleg? Bør den kontrast med meir populisme? Eg trur det er ein livsfarleg strategi, og at det er ei dødslinje for tilliten vi har i samfunna våre. Kanskje er populismen den største utfordringa for norsk utanrikspolitikk i tida framover.

Mistilliten. 

For ein ting er at tilliten til politikarane er synkande i mange vestlege demokrati. Det er denne mistilliten mange populistar prøvar å utnytte med sine urealistiske lovnader prega av kortsiktige og uansvarlege «løysingar». Som oftast trur eg populistane veit at det dei foreslår ikkje er gjennomførbart og i strid med menneskerettar, internasjonale avtalar og sunn fornuft. Likevel gjer dei det, fordi dei ikkje treng å forhalde seg til at politikken ein dag må bli gjennomført. Dei er berre opptatt av å vinne val og få oppslutnad.

Problemet oppstår den dagen dei faktisk vinn eit val. Då står vi att med det som er endå farlegare enn populistar utan makt. Det er nemleg populistar med makt. For den dagen populistane må gjennomføre det dei har lova, innser dei det umoglege: Det går ikkje. Då har dei to val: Anten gjennomføre det umoglege, eller bryte løfta sine. Begge deler er elendige alternativ for samfunnet. Dei risikerer enten å bryte internasjonale avtalar og menneskerettar, eller at også populistane mister tilliten.

LES OGSÅ: Jimmie Åkesson økte hos kristenvelgere

Skremmande lesing. 

I boka Fear. Trump in the White House skriv Bob Woodward om Trumps første år i Det kvite hus. Det er skremmande lesing for alle som er oppteken av menneskerettar, trygg styring, internasjonale relasjonar, økonomi og demokrati. Vi får bli med inn i dei romma der leiaren av den frie verda tar vala sine, etter at han i valkampen lova den eine totalt urealistiske tingen etter den andre. Woodward viser korleis Trump strevar med å levere på lovnadene sine. Rett og slett fordi dei fleste av dei ikkje er gjennomførbare – utan å kaste dei internasjonale spelereglane på havet.

Det gjeld Trumps lovnad om å skrote NAFTA, stoppe amerikansk deltaking i verdas krigar, den varsla tollkrigen mot Kina eller lovnaden om å stanse innvandringa.

Kortsiktig tidshorisont. 

Spørsmålet er kva som skjer med amerikanske veljarar den dagen dei innser at Trump ikkje er betre enn dei tidlegare elitane som har styrt, men verre. For i motsetnad til dei før han, kom han med endå fleire urealistiske løfter prega av kortsiktig tidshorisont.

Dei som ikkje er populistar må i tida framover ta nokre harde val om korleis ein vil forholde seg til denne rørsla. Skal dei også ty til overforenklingar, altfor urealistiske lovnader og kortsiktigheit? Det er jo freistande på kort sikt, men som alle veit: Ærlegdom varer lengst. Eg trur faktisk det. For den dagen populistane vert avslørt som det dei er, nemleg overforenklarar og lurendreiarar, vil folk sette meir pris på at det fins ærlege politikarar som tør å love akkurat det dei kan halde.

LES OGSÅ: Global bølge av polarisering og populisme

Trykket i Vårt Land 19. september 2018 i spalten Ideologi. 

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Bli i kirken, Märtha Louise!
av
Vårt Land
7 dager siden / 4973 visninger
Fra utskudd til kraft?
av
Vårt Land
18 dager siden / 4748 visninger
Slutt å gjøre kirken kul!
av
Merete Thomassen
7 dager siden / 2593 visninger
Bekreftet allerede
av
Joanna Bjerga
23 dager siden / 2307 visninger
Befri oss fra 1. mai
av
Ole Jakob Warlo
21 dager siden / 1791 visninger
Barns frihet til å velge
av
Berit Hustad Nilsen
8 dager siden / 1752 visninger
Hauge og Marx
av
Vårt Land
20 dager siden / 1513 visninger
Biskoper som blir realpolitikere
av
Espen Ottosen
13 dager siden / 1370 visninger
Taper-gutta
av
Vårt Land
12 dager siden / 1301 visninger
Kristne som lar seg bruke
av
Vårt Land
8 dager siden / 1191 visninger

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere