Emil André Erstad

Alder: 25
  RSS

Om Emil André

Rådgjevar i Tankesmien Agenda frå 2016. Leiar i KrFU 2013-2015. Opptatt av å få ein grønare og gulare politikk der vi sett dei fattigaste og svakaste først. http://emilerstad.no/

Følgere

Menneskerettar først, alltid

Publisert 5 dager siden - 1442 visninger

Menneskerettane er ingen twist-pose. Derfor må Noreg slutte å plukke ut dei menneskerettane vi likar best.

Menneskerettar er fortsatt langt frå sjølvsagte og alltid utfordra. Men universelle og absolutte menneskerettar er nettopp – og berre – kraftfulle fordi dei er universelle og absolutte.

Då må vi også forsvare dei når det kostar. Dei siste åra har det vore ein klar tendens til at kortsiktige norske eigen­interesser er blitt prioritert før viktige verdiar i utanrikspolitikken.

Handel og laks 

Vi såg det med Dalai Lama: At det bilaterale forholdet til Kina vart prioritert over å vise solidaritet med dei som lir under grove menneskerettsbrot i det kinesiske autokratiet. Det var kortsiktige eigeninteresser som handel og norsk laks som stod på spel. Vi såg det med avsløringa om at Noreg bryt menneskerettane som forbyr fengsling av barn, og at norske styresmakter har kjempa internasjonalt mot å styrke desse rettane – fordi Noreg vil ha rett til å fengsle asylbarn på Trandum.

Vi har sett korleis Noreg held fram med å selge våpen til Saudi-Arabia samstundes som den norske utanriksministeren for ei veke sidan sa at det ekstremt autoritære styret i Saudi-Arabia «kan spele ei konstruktiv rolle i Midtausten». I sin rapport for kalenderåret 2015 omtalar menneskerettsorganisasjonen Free-
dom­ House Saudi-Arabia som «ein av dei 
verste menneskerettsundertrykkarane i verda».

Vi hugsar godt korleis Noreg valde å sende tilbake asylsøkarar som kom frå Russland, med beskjed om at det var «trygt» for desse å opphalde seg i Russland. Det var i strid med klare tilrådingar frå FN sin høgkommissær for flyktningar og potensielt også Flyktningekonvensjonen.

Svin på skogen

Norske politikarar har gang på gang nekta å knytte seg til individklageordningane i FN for barns rettar, slik at norske barn også skal ha ein måte å klage inn brot på FNs barnekonvensjon. Noreg har fått kritikk frå ei rekke land for å ikkje ha implementert dette i norsk rett, men fleirtalet på Stortinget nektar framleis.

Det er ikkje berre regjeringa Solberg som har svin på skogen. Ofte er det ein allianse mellom dei største partia i norsk politikk, Høgre, Arbeidarpartiet og Frp. Dei seier at det er viktigare å prioritere kortsiktige norske eigeninteresser framfor menneskerettar. Ikkje alltid rett ut, men det er slik politikken deira virkar mange­ gonger. Som då dåverande utanriks­minister Espen Barth Eide i 2013 reiste til Aserbajdsjan og bidrog til å legitimere det undertrykkande regimet der for at norsk næringsliv kunne tene pengar i landet.

Eg skriv bevisst kortsiktige norske ­eigeninteresser, fordi det er det det er. Dei som er tilhengarar og forsvararar av eigeninteresser i utanrikspolitikken, prøvar å skape eit inntrykk av at ein må velje mellom eigeninteressene eller verdiane. Slik forklarte Børge Brende den nye «normaliseringsavtalen» med Kina, der Noreg fråseier seg retten til å kritisere dei alvorlege menneskerettsbrota i Kina. Slik at vi kan eksportere laks til den kinesiske marknaden.

Tilbakeslag

Heldigvis treng vi ikkje velje mellom eigeninteressene og verdiane i norsk utanrikspolitikk. Det kan derimot hende at vi blir tvungne til å velje­ mellom dei kortsiktige eigeninteressene (for eksempel lakseeksport) og eit vel­fungerande internasjonalt regime for menneskerettar.

Verda opplever stadig sterkare til­bakeslag for dei internasjonale menneske­rettane. Viss Noreg held fram med å bidra til å svekke dette regelverket gjennom nedprioritering av menneskerettar i utanrikspolitikken og konsekvente menneskerettsbrot her heime, tapar alle på det, også vi her i Noreg.

Derfor må menneskerettane priori­terast først i norsk utanrikspolitikk. Fordi det er i vår eigeninteresse som menneske. Og fordi ein aldri veit når menneske­-
rettar plutselig blir avgjerande også for 
oss som enkeltmenneske. Det er då dei trengs.

Gå til innlegget

‘Var barnet ditt planlagt?’

Publisert rundt 1 måned siden - 209 visninger

Ofte har eg kjent på ei kjensle av at eg måtte forsvare at eg vart pappa i så ung alder.

Eg vart pappa før samfunnet meinte det var lurt. Eg var berre 22 år og halvstudert røvar då sonen smilte til meg første gongen. Det er langt tidlegare enn «normalen» i Norge – og gjett om eg fekk høyre det. Eg opplevde det av og til som om eg hadde gjort noko galt, umoralsk eller i det minste oppsiktsvekkande. Ofte har eg kjent på ei kjensle av at eg måtte forsvare at eg vart pappa i så ung alder.

Når eg presenterte meg for nye folk den første tida etter at guten min var fødd, var det vanlegaste spørsmålet: «Var det planlagt?» Kanskje ligg det berre nysgjerrigheit bak. Kanskje ligg det mistru. Kanskje ei skulding. Eg veit ikkje, men eg syns ikkje det var noko lett å svare på same kva sanninga var.

Privat. Strengt tatt er familieplanlegging ei høgst privat sak. Desse erfaringane gjeld nok minst like mykje for dei som ventar lenge med å få barn: «Skal de ikkje ha barn snart?»

Det er eit sterkt konformitetspress i Norge­ for når det er greitt å stifte familie. Ein skal helst ha full utdanning, solid jobb og ein stad å bu. Først då kan ein byrje å produsere etterkomarar med godt samvit utan å måtte få spørsmål om barnet var planlagt eller ikkje.

Noko av skulda ligg nok i den sterke arbeidslinja vi har i Norge. Derfor fins det ingen økonomiske insentiv til å få barn før ein har vore i fast arbeid i minst seks ­månader. Då får ein rett til fødselspengar. Dei som får barn i studietida får berre rett til ein forholdsvis liten sum i eingongs­stønad. Slik sett er det nesten litt økonomisk hovudlaust å få barn før ein har kome seg ut i arbeidslivet.

Eg vil peike på tre grunnar til at det strenge synet på familieplanlegging i Norg­e bidrar til ein dårlegare familiepolitikk: fruktbarheit, samfunnsøkonomisk lønsemd og valfridom.

Alderen stig. Fleire og fleire får barn når dei blir eldre. I 1997 var snittalderen for første gongs fødande 26,8 år. I 2012 var det 28,5 år. For far har det vore tilsvarande auke. Denne utviklinga er ikkje unik for Norge.

Dette er eigentleg ikkje politikk, men biologi. Jo høgare alder kvinna har ved første fødsel, jo færre fruktbare år får kvinna til disposisjon for barnefødslar. Dette kjem i tillegg til at risikoen for komplikasjonar for mor og barn aukar med mors alder. Evna eller moglegheita til å bli gravid fell.

For det andre har vi det samfunns­økonomisk lønsame: Fordi fleire får barn seinare, aukar helseproblema og behovet for behandling knytt til graviditetane. Dette fører til at fleire ressursar i helsevesenet knytast opp til fødslar. Dess­utan fødast det ikkje nok barn i Norge til å ­reprodusere befolkninga, noko som ikkje er berekraftig. Trass i dette, skal ingen barn settast til verda fordi dei har ein verdi for samfunnet, produksjonsevna eller velferdsstaten. Eit barn er eit mål i seg sjølv, ikkje eit middel.

For det tredje og kanskje viktigaste kjem valfridomen: Det bør vere mest mogleg opp til kvart enkelt par og kvar familie å velje kor tid dei ønsker å få barn. Det er politikarane som lagar dei økonomiske støtteordningane for fødselspermisjon og liknande. Her er forskjellsbehandlinga stor mellom dei som har nådd ut i ­arbeidslivet og dei som ikkje har det. Mange ser ikkje at dei har noko anna val enn å vente med barn.


Velje fritt. Mitt poeng er ikkje at flest mogleg skal få born tidlegast mogleg, like lite som eg seier at alle bør vente med å få barn. Tvert imot bør det gjerast mest mogleg fritt, slik at den enkelte kan velje sjølv.

Eit av dei første tiltaka burde vore minst å firedoble eingongsstønaden, slik at den kunne likestillast meir med fødselspengane til dei med arbeidslivserfaring.

Og ingen bør kome og spørje om barnet ditt var planlagt eller om du ikkje snart har tenkt å lage eit barn. Det får vere opp til den enkelte.

I dag er forventinga både frå staten og samfunnet at du ventar til du har «ting på stell». Det er på tide at vi gravlegg denne haldninga.

FØRST PUBLISERT I VÅRT LAND 14.12.2016

Gå til innlegget

Derfor forlét eg Senterpartiet

Publisert 3 måneder siden - 1479 visninger

Populisme og kamp for særinteresser er ikkje sunt for 
politikken, uavhengig av kva farge det er på den.

Eg starta det politiske livet mitt i Senterpartiet. Foreldra mine er bønder og var partimedlemer i heile min oppvekst. Eg vaks opp i Senterparti-kommunen Radøy og identifiserte meg med kampen mot Oslo, målsaka, motkulturane, retorikken for småkårsfolk og den intense kjærleiken til alt som lukta distrikt og utkant.

Men så byrja eg å lytte litt etter kva som låg bak sakene, kva idear og prinsipp som var gjeldande. Eg høyrde mykje av det som har kome fram i den siste tids debatt om Senterpartiet.

Perspektivlaust. Civita-leiar Kristin Clemet gjekk nyleg ut og sa at partiet «er det mest nasjonalkonservative partiet vi har i Norge». Ho plasserte dermed Sp i kategori med ytterleggåande høgre­populistar frå heile Europa.

Den siste tida har Sp vore blant dei strengaste i klassen når det gjeld inn­vandringspolitikk. Partiet hentar overraskande mange veljarar frå Frp. Når ein høyrer på retorikken om eksempelvis ­Brexit kan ein spørje seg kva som skil Sp frå dei meir nasjonalistiske partia i Europa.

Eg er ikkje einig med Clemet i at Senterpartiet er eit nasjonalkonservativt parti. Sjølv dei mest garva Frp-arane vil ase seg opp av merkelappen. Men at Sp er i ferd med å bli eit meir populistisk parti som er meir sentrert om eigeninteresser enn på lenge, er det liten tvil om.

Det var også her eg fall av lasset for åtte år sidan. Ropet for distrikta i Norge ljoma ofte høgare enn ropet for verdas fattige. Prioriteringane vart i overkant perspektivlause. Medan Senterpartiet i fjor vår eksempelvis kjempa for å ta imot fleire kvoteflyktningar til Norge, har partiet snudd hundre og åtti grader i takt med at folk vart meir kritiske.

Utan ideologi. Det er mange som har peika på at Sp er eit parti utan ein heilskapleg ideologi. Eg stilte meg sjølv det same spørsmålet fleire gonger. Spør du senterpartistar om kva ideologi dei vedkjenner seg, vil svaret variere etter kven du spør. Nokon vil svare konservatisme, andre vil svare sosialdemokrati — medan Ola Borten Moe vil svare agrarliberalisme.

Mange vil sjå på deg med eit rart blikk som fortel at ideologi ikkje er eit tema dei brukar mykje tid på under medlemsmøta. Partiet kjempar for distrikta, for bøndene, for utkantane, mot Eog ekspertvelde. Kva idear som ligg bak er ikkje så nøye, for det er interessene som avgjer.

Sjølv om eg skriv historia om kvifor eg forlét Senterpartiet må ikkje dette inn­legget lesast som ei einsidig fordømming av Sp, for det er det ikkje. Partiet står meg framleis nært i mange viktige spørsmål.

Det medfører også at eg meiner Senter­partiet er ein naturleg samarbeidspartnar for KrF.

Populisme. Likefullt, problemet med å mangle ein ideologi er at du lettare kan hamne dit vinden bles deg. Senterpartiet sin oppførsel i flyktningspørsmålet er eit klart eksempel på det. Eit parti som ­baserer politikken sin på kva folk meiner i ei kvar sak, vil stå i fare for å miste det større perspektivet og det som er det felles beste for samfunnet.

Den ekstreme strukturkonservatismen er eit anna problem: Det vil ikkje vere mogleg å gjennomføre moderniserande og fornuftige reformer i Norge viss alle parti skulle lytta like lite til fakta, kunnskap og sunn fornuft som Senterpartiet.

Dette ser dei ut til å gjere i spørsmål om politireform, kommunereform og regionreform. Dei held seg for øyra medan dei ropar «nei, nei, nei». Det er politikkens minst konstruktive tilnærming. Det er rein populisme.

Som kristendemokrat er eg opptatt av det felles beste som mål for samfunnet. Politikken er ikkje ein konstant kamp mellom interesser, men også kunsten å gjere det som er mogleg. Politikken skal brukast som eit verktøy for å skape eit best mogleg samfunn for alle som er i det, ikkje til å karre til seg mest mogleg til sine særinteresser.

Det er på tide at senterpartistane spør seg sjølve om dei bidreg til fornuftig ­politikkutvikling eller populisme.

FØRST PUBLISERT I VÅRT LAND 19.10.2016, I SPALTA IDEOLOGI

Gå til innlegget

Seks løysingar for syriske 
flyktningar

Publisert 9 måneder siden - 6258 visninger

For å hjelpe flyktningane i Syria i 2016 treng vi politikarar som er like løysingsorienterte som dei var i flyktningkrisa på Balkan i 1999.

31. mai 1999. Flyet som landa på Gardermoen, hadde 150 kosovoalbanarar om bord. Statsminister Kjell Magne­ Bondevik og regjeringa hans bestemte ein månad tidlegare at Norge skulle lage ei luftbru til Makedonia, der flyktningane frå Kosovo var fanga i overfylte leirar. Over landsbyane­ i Kosovo sleppte dei serbiske bombeflya den dødelege lasta si. Mange kom seg ikkje unna og vart drepne. Andre vart lemlesta.

Mange sat att med krigstraume for resten av livet. I Makedonia og Albania var det 750.000 kosovo­albanske flyktningar. Landa hadde­ inga moglegheit til å handtere situasjonen åleine.­ Våren 1999 kom 6.070 kosovo­albanarar til Norge med fly, evakuerte gjennom den norske luftbrua til Balkan. Det var mogleg fordi den norske regjeringa valde å handle raskt og resolutt overfor medmenneske sine på flukt. Her er seks forslag for kva som må til for å hjelpe dei syriske flyktningane i 2016.

Forslag 1: 10.000 syriske kvote­flyktningar i året. Vi må innsjå at internasjonal beskyttelse er eit knappheitsgode. Det er derfor to grunnar til at vi i større grad bør gje syrarar beskyttelse i Norge som kvote­flyktningar. For det første sikrar vi at det er dei mest sårbare som får kome hit; dei seksuelle ­minoritetane, dei religiøse minoritetane, dei einslege mødrene, dei bombeskadde,­ torturoffera, dei med helseproblem og andre med spesielle ­behov.

For det andre kostar det i snitt berre ein million for Norge å ta imot ein kvoteflyktning. Prosessen går raskare enn for ein asylsøkar, og kvoteflyktningen blir busett i ein norsk kommune­ med ein gong og kan gå rett i gang med integreringsprosessen. Asylsøkarar må ofte vente i årevis, noko som er ein meir kostbar prosess både menneskeleg og samfunnsøkonomisk.

Forslag 2: Sponsorstøtte av kvoteflyktningar. Enkeltmenneske, grupper og organisasjonar bør få større moglegheit til å støtte ein flyktning eller ein flyktningfamilie både sosialt og økonomisk heilt fram til flyktningen klarer seg sjølv – slik ein har gjort i både Australia og ­Canada. I Norge er vi vane med å tenke at det er staten som betaler for kvoteflyktningane.

Ein del politikarar meiner det er for dyrt å ta imot kvoteflyktningar, men overraskande få har tatt til orde for ei meir offensiv haldning til korleis vi kan få fleire­ kvoteflyktningar hit, med hjelp frå det sterke sivilsamfunnet vi har i Norge.

I Canada har frivillige organisasjonar, lokalsamfunn og ­andre grupper sidan 1978 kunne­ ta på seg oppgåva med å forsørge flyktningane gjennom eit fadderprogram som skal sikre­ økonomisk og sosial oppfølging. Australia innførte liknande ­program i 2015. Norge bør innføre ei slik ordning.

Berre norske statsborgarar bør vere sponsorar, og flyktningane som skal sponsast, bør vere ein del av kvoten som UDI plukkar ut. Slik vil vi få betre integrering og finansielt rom for å ta imot fleire kvoteflyktningar.

Forslag 3: Akademiske visum­ til flyktningar. Å ta fleire flyktningstudentar hit frå nærområda til Syria har blitt nemnt av fleire­ humanitære organisasjonar. Mange av flyktningane i nærområda til Syria er studentar, og mange er hindra frå å studere på grunn av manglande identitetspapir i Libanon eller fordi dei rett og slett ikkje har pengar til det. Andre tør ikkje ta risikoen fordi dei opplever forfølging.

Vi kan med ei slik ordning oppnå fleire mål i eitt tiltak: Vi kan gje flyktningane utdanning, skape kompetente og høgt utdanna ressurspersonar som kan reise tilbake til Syria viss situasjonen betrar seg. Viss krigen ikkje tar slutt, sit Norge att med høgkompetente flyktningar som kan få beskyttelse her og vere ressursar for oss.

Forslag 4: Norge må presse på for reell europeisk ansvarsfordeling. Den europeiske soli­dariteten feilar. I det Europa som mange av flyktningane drøymer om, blir reglane stadig strammare og grensene stadig meir stengde. Landa konkurrerer om å lage strenge reguleringar for flyktningane. Det er europeisk meisterskap i å ha lågast tal asylsøkarar eller kvoteflyktningar – med nokre få heiderlege unntak. Land som Sverige, Tyskland, Italia og Hellas har tatt den største støyten.

I dag er det også slik at dei som kjem til Europa, er ei blanding av flyktningar som kjem frå krig og undertrykking, og migrantar der faktorar som økonomi, arbeidsmarknad og dårlege framtidsutsikter har vore avgjerande for at dei reiste over Middelhavet.
Sidan internasjonal beskyttelse­ er eit knappheitsgode, er det avgjerande at ein i større grad får på plass fungerande registreringssenter på dei stadene der flyktningane kjem inn i Europa.

Dei som ikkje har krav på den internasjonale beskyttelsen, må sendast tilbake til landa sine – der dette er forsvarleg innanfor internasjonale forpliktingar.

Forslag 5: La flyktningar søke om humanitære visum ved ­ambassadar nær Syria. For dei menneska som treng vår beskyttelse, er det katastrofalt at det ikkje finst lovlege vegar til ­Europa og Norge. Dei syrarane som lever i nærområdet til Syria, og som vurderer å flykte til ­Europa på eiga hand, bør ha moglegheit til å søke om asyl lenge før dei set seg i ein gummibåt over Middelhavet.

Gregor Noll, svensk professor i folkerett, har vist at det finst ei løysing. Ideen hans er at ambassadane til dei europeiske landa formar eit nettverk av kontaktpunkt for det europeiske asylsystemet i landa der asylsøkar­ane oppheld seg før dei legg ut på flukt.
Eksempelvis kan ambassadane til Norge og andre europeiske land i Jordan, Libanon, Tyrkia og Libya opne for at syriske flyktningar kan søke om humanitære visum til europeiske land på ­ambassaden. Fleire land har denne ordninga.

Forslag 6: Oppbyggingsplan for nærområda til Syria. Diskusjonen om vi skal hjelpe dei fleste syriske flyktningane i nærområda eller ikkje, er meiningslaus. I større grad burde diskusjonen handle om korleis vi kan hjelpe brorparten av dei syriske flyktningane i nærområda til Syria. «Det som må til, er ein Marshallplan for nærområda», sa Egeland då eg snakka med han rett før jula 2015.

Dei viktige punkta i ein slik oppbyggingsplan bør derfor vere å sikre at sårbare flyktningar får beskyttelse i nabolanda til Syria, og sørge for at syriske flyktningar kan bu i desse landa utan å bli diskriminerte.

Det må vere prosedyrar som sikrar at alle flyktningane blir registrerte, og får del i dei grunnleggande velferdstenestene, slik som utdanning, medisinsk hjelp og rett til bustad.
For at landa i nærområda ikkje skal miste kontrollen fullstendig, er vi avhengige av at ganske mange av flyktningane må kome til Norge og andre land. Viss alle landa berre sit på gjerdet, vil ikkje flyktningane få den hjelpa dei treng, i tide.

Då vil det kanskje vere for seint også for Libanon, Jordan og Tyrkia.­ Fleire av nabolanda rundt Syria kan stå i fare for å kollapse. Då kan vi berre ane kva flyktningkatastrofar vi kan vente oss i framtida.

Så lenge krigen rasar, kan det ikkje førast ein politikk der konsekvensen er at grensene blir stengde.

FØRST PUBLISERT SOM KRONIKK I VÅRT LAND 26.4.2016

Gå til innlegget

Det er medmenneske 
som druknar

Publisert over 1 år siden - 1426 visninger

Kampen for å redde flyktningane i Middelhavet handlar ikkje om «oss» og «dei». 
Det handlar om kva medmenneske gjer mot kvarandre.

Den britiske utanriks­ministeren, Philip Hammond, sa i eit ­intervju for ei dryg veke sidan: «Europa kan ikkje verne seg sjølv, sin levestandard og sosiale­ struktur dersom vi må absorbere millionar av immigrantar frå Afrika».

Sitatet, frå ein elles velsedd og respektert politikar, viser korleis enkelte vil skape eit «oss» og eit «dei» i debatten om menneske på flukt. Det er i realiteten ein kamp mellom totalt motstridande menneskesyn. Kva menneskesyn som vinn fram vil ha enorme konsekvensar for dei som legg ut på flukt – i ei tid der det ikkje har vore fleire flyktningar sidan andre verdskrig.
Heilskinna. I juni var eg på dei italienske strendene og hamnene for å sjå med eigne auge korleis italienske styresmakter reddar livet til titusenvis av menneske. Det var sterke inntrykk når flyktningane kom i land, og ein kunne sjå dei fortvila andleta på folk som hadde kome seg heilskinna gjennom den livsfarlege sjøreisa frå kysten av Libya.

BRUTALT. Dette er menneske som hadde­ gjort eit brutalt reknestykke: ­Anten kan dei halde fram å leve i krig, undertrykking eller ­ekstrem fattigdom, elles kan dei risikere livet i forsøket på å få ei betre framtid. Eg møtte flyktningar som sa det var betre å døy i forsøket, enn å halde fram liva sine i det lovlause Libya. Desperasjonen er ikkje mogleg å førestille seg for oss som ikkje står med ein revolver mot hovudet.

Mange nådde aldri fram, og enda sine dagar i den våte grava­. Også i sommar har det kome meldingar om flyktningar som ikkje nådde fram til den trygge hamna på Sicilia, men som kanskje sat i ein alt for liten fiskebåt som til slutt gav etter for tyngda av fleire hundre flyktningar ute på ope hav. Barn, kvinner og menn med framtidsdraumar som kanskje aldri fekk sjå det europeiske fastlandet dei lengta etter.

Vi kan ikkje setje desse enkeltskjebnane opp mot kvarandre. Likevel var det ei spesiell historie som gjorde ekstra sterkt inntrykk på meg: Historia om ­guten med Selbu-lua. Det var ­guten som vart tatt bilete av medan ein gresk fiskar bar han i land. Guten hadde reist med mor si frå Eritrea. Han fekk ikkje bli meir enn seks år gamal. Det var han som aldri fekk oppleve den stabiliteten og tryggleiken mora hans søkte for han i Europa.

Dei to var på veg hit. Til Norge­. På Hitra i Trøndelag hadde dei høyrt at det var så flott, fordi ­politiet ikkje jakta opposisjonelle­ og fordi det var mat i butikk­hyllene. Guten måtte ikkje ­førebu seg på ei årelang eritreisk ­militærteneste så snart han fylte atten år.

Lukkejeger. Det er desse menneska som vert kalla lukke­jegerar, av mellom andre Frp og andre innvandringskritiske røyster. Som om det er ei skulding. Som om ikkje alle av oss vil gjere det vi kan for å skape ei best mogleg framtid for våre born og vår familie. Som om det er eit brotsverk å søke det einaste­ rasjonelle i ein slik ­situasjon: tryggleik og framtid i ein verdsdel som kan tilby nettopp det.

I mitt hovud er lukkejeger eit nydeleg ord. Det fortel ei historie om nokon som har trua på framtida for seg og sine – og som ikkje slår seg til ro med urettferd og elendige framtidsutsikter for seg og sine. Men kanskje kjem skuldinga frå dei som ikkje vil ha flyktningane hit fordi det er vår lukke dei søkjer? Våre ­arbeidsplassar, våre bustader, våre kommunar, vår stabilitet og våre velferdsordningar. Det er kanskje derfor britane sin utanriksminister og Frp er så kritiske til å ta dei hit til vårt Europa. Som om vi nordmenn har ein medfødd menneskerett til verdas beste velferdstenester fordi vi tilfeldigvis vart fødd i Norge, og at det ville vere utenkeleg å senke denne noko for at fleire skulle få ta del i den.

På turen til Italia vart eg ­imponert over det som møtte­ meg, uansett om eg snakka med flyktningar, politikarar eller hjelpe­organisasjonar. Alle hadde ei klar haldning om at når menneske druknar ute i Middelhavet, så var det berre å brette opp ermene og hjelpe dei. «Fordi det er våre medmenneske som druknar der ute. Derfor har Italia redda over 170.000 menneskeliv».

Kontrasten var så tydeleg til det som skjedde heime i Norge­, der det nesten vart snakka om regjeringskrise på grunn av ­nokre tusen flyktningar. Italienarane sat seg ikkje ned og vurderte situasjonen, sjekka om det var nok pengar i statskassa eller nok plass på italienske mottak.

Nei, dei sette berre i gong med å redde liv – fordi det er det medmenneske gjer mot kvarandre. Det same har Libanon, Jordan og Tyrkia gjort. Og Sverige som eit heiderleg nordeuropeisk unntak.

Vil halde fram. Flyktningstraumane over Middelhavet er ikkje eit nytt fenomen, og det vil ikkje forsvinne av seg sjølv. Så lenge det finst krig og urettferd vil det kome fleire flyktningar, og då er spørsmålet om vi ser på desse flyktningane som framande eller som medmenneske. Som trugsmål mot vår velferd og stabilitet, eller som deltakarar i den. Brutalt sagt er det eit spørsmål om egoismen eller nestekjærleiken vinn. Om det er eit «oss» og «dei», eller om vi alle har eit ansvar for eit større «vi». Om det ikkje er eit forsvar av menneske­slekta å kjempe for det medmenneskelege i ei tid der denne verdien er så tydeleg under åtak.

Kvart andre sekund vert eit menneske i verda drive på flukt. I motsetnad til retorikken om at Europa druknar av flyktningar, er fakta at berre ein av ti flyktningar flyktar til eit industrialisert land. Det største ansvaret, med ni av ti flyktningar, er det dei fattige landa som tar.

Det er svært bra at norske styres­makter sende redningsskipet Siem Pilot til Middelhavet, og at Redningsselskapet også sende ein båt. Det har redda hundrevis av menneske. Likevel er det ikkje det som vil løyse dei langsiktige problema med flukta desse menneska legg ut på.
Vi må ha fleire tankar i hovudet samstundes, både med hjelp i nærområda og meir hjelp til å vende heim. Kanskje bør til og med lovlege fluktruter til ­Europa vurderast. Her er det så langt få gode svar eller løysingar tilgjenge­lege, men kanskje løysingane og svara kjem.

Flyktningane vil halde fram med å kome, sjølv om vi sluttar å redde dei eller nektar å ta dei imot. Dei flyktar ikkje for moro skuld. Så det første vi må gjere i Norge og Europa er å skape oss ein meir human og menneskeleg asyl- og flyktningpolitikk.

Den må starte med ein retorikk som behandlar flyktningane som medmenneske – ikkje framande.

FØRST PUBLISERT I VÅRT LAND 17. AUGUST 2015

Gå til innlegget

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere

Siste kommentarer

Arvid Samuelsen kommenterte på
DET KOMMER TIL Å BLI VERRE
rundt 3 timer siden / 535 visninger
Bjørn Erik Fjerdingen kommenterte på
Er jødedommen monistisk og kristendommen dualistisk?
rundt 3 timer siden / 293 visninger
Arne D. Danielsen kommenterte på
Baklengsintegrering
rundt 3 timer siden / 1266 visninger
Tore Olsen kommenterte på
DET KOMMER TIL Å BLI VERRE
rundt 4 timer siden / 535 visninger
Njål Kristiansen kommenterte på
Baklengsintegrering
rundt 4 timer siden / 1266 visninger
Olav Nisi kommenterte på
Baklengsintegrering
rundt 5 timer siden / 1266 visninger
Sverre Avnskog kommenterte på
Baklengsintegrering
rundt 5 timer siden / 1266 visninger
Magnus Husøy kommenterte på
Er jødedommen monistisk og kristendommen dualistisk?
rundt 5 timer siden / 293 visninger
Njål Kristiansen kommenterte på
Baklengsintegrering
rundt 5 timer siden / 1266 visninger
Sverre Avnskog kommenterte på
Baklengsintegrering
rundt 5 timer siden / 1266 visninger
Sverre Avnskog kommenterte på
Baklengsintegrering
rundt 5 timer siden / 1266 visninger
Les flere