Emil André Erstad

Alder: 26
  RSS

Om Emil André

Rådgjevar i Tankesmien Agenda frå 2016. Leiar i KrFU 2013-2015. Opptatt av å få ein grønare og gulare politikk der vi sett dei fattigaste og svakaste først. http://emilerstad.no/

Følgere

For ungdommen

Publisert 8 dager siden - 373 visninger

Det er mange problem i norsk politikk. At det er for mange ungdommar der, er ikkje eitt av dei.

Fleire samfunnsdebattantar har den siste tida brukt spalteplass på å argumentere mot ungdomspartia som konsept:

– Robert Mood skriv i si ferske bok Ansvar følgande om ungdomspolitikarar: «De skaper seg en karriere på å være gode til å argumentere for Støre, Solberg, Jensen, Hareide og Grandes meninger og løsninger. Å snakke frem et program best mulig blir veien til suksess fremfor egne selvstendige meninger».

– I førre veke gjekk byrådsleiar i Oslo, Raymond Johansen ut i Dagsavisen for å åtvare mot såkalla broilerkultur og at altfor mange i Arbeidarpartiet «berre» har AUF i bagasjen. Han meiner moderpartiet burde «greid det betre», kva no enn det skal bety.

– Skaperkraft-skribent Andreas Espegren Masvie, skreiv i desember i ein artikkel i Journal of Practical Ethics at det er uetisk å rope hurra for ungdomsparti som fenomen. Han går så langt som å hevde at ungdomspartia øydelegg evnen til å resonnere fritt og tenke kritisk, og såleis trugar sjølve fundamentet for demokrati.

Myter heller enn fakta

Desse kritikarane er ikkje åleine om å kritisere ungdomspolitikken og ungdomspolitikarar. Felles for mange av kritikarane er at dei sjølv aldri har sett foten sin på eit møte i regi av eit ungdomsparti. Det er kanskje også grunnen til at kritikken dei kjem med i stor grad er bygd på myter heller enn fakta.

Det er få stader eg har opplevd like mange modige, uredde og frittenkande stemmer som i ungdomspolitikken. Både internt i partiet eg høyrer til, men også blant dei andre. Det er der eg høyrer dei friskaste og mest ærlege debattane av alle debattane eg opplever i politikken. At det er høgare terskel for å tenke fritt i desse miljøa enn elles i samfunnet, har eg inga tru på. Tvert imot trur eg evna til å resonnere og tenke kritisk er noko høgare innan ungdomspartia, enn utanfor. Kanskje også høgare enn i moderpartia – der ord som ansvarlegheit og realisme har ein tendens til å skugge over dei radikale og ungdommelege ideane.

For seg sjølv

Utspela kan lesast som del av ein større maktkamp. Ein maktkamp mellom generasjonane. Kanskje er trugselen om at unge menneske skal organisere seg, skulere seg og delta i demokratiet ein skremmande tanke for dei som vil ha demokratiet for seg sjølv. Slik er det heldigvis ikkje med alle.

Så er det jo sjølvsagt heller ikkje slik at ungdom i politikken er ei homogen gruppe av likesinna – slik ein kan få inntrykk av frå kritikarane. Tru meg: Ungdom fins både med og utan fagbrev. Med og utan fråfall. Med og utan bachelorgrad. Med og utan fem års arbeidserfaring. Med og utan born. Å kritisere og generalisere over ungdom som gruppe blir like dumt som å kritisere og generalisere eldre, middelaldrande eller tjueåringar.

Kikk rundt oss

Framfor å kritisere noko av det finaste og mest unike ved det norske politiske systemet, bør vi ta ein liten kikk rundt oss i verda først. Når eg reiser ut i verda og møter såkalla ungdomspolitikarar frå andre land, har dei ofte det til felles at dei er dobbelt så gamle som ein norsk ungdomspolitikar og at dei ofte er til pynt i eige parti. I desse landa utan etablerte tradisjonar for ungdomsparti, ser ein at unge politikarar er meir lojale mot maktpersonane. Det er få stader ungdom speler ei større rolle på samfunnspåverknaden enn i Norge, og det er få stader ungdommane har ei friare rolle i politikken enn i Norge. Det er utelukkande positivt, dersom nokon skulle lure.

Vi kan jo stille oss spørsmålet om kva vi hadde mista dersom ungdomspartia forsvann frå systemet vårt? Eg trur vi hadde mista skulert ungdom. Ungdom skulert i demokrati og politiske prosessar. Ungdom som brenn for verda rundt seg og som løftar perspektivet i den politiske debatten.

Den kjem nok aldri, den dagen det blir eit problem at for mange er aktive i ungdomspartia.

Gå til innlegget

Danning framfor alt

Publisert rundt 1 måned siden - 710 visninger

Det ideologiske synet på utdanning får konsekvensar for skulepolitikken som førast. Det ser vi tydeleg i spørsmålet om fleire lærarar i norske klasserom.

Kvifor er høgresida så ueinig med KrF om lærarnormen? Mange har nok litt vanskeleg for å forstå kvifor fleire lærarar i norske klasserom skal vere så dumt. Kvifor ein skal uttale at ein er «dead against» noko slikt. Personlig syns eg Høgre, Framstegs-partiet og Venstres motstand mot lærarnorma er litt vanskeleg å forstå.

Men likevel trur eg det handlar om det ideologiske synet på utdanning og kunnskap. Kva er ein lærar? Kva er kunnskap? Kva er danning? Den kjende kristendemokraten Jon Lilletun gjentok mange gonger sine visjonar for norsk utdanningspolitikk i følgjande setning: «Skulen skal skape gagns menneske».

La meg forklare kvifor den er lettast å oppfylle med fleire lærarar i klasseromma.

Læring mot testing

Danning kan av og til stå i motsetnad til eit instrumentelt syn på skulepolitikken: læring mot testing. Samlebandsskulen mot danningsskulen. Driv vi med skule først og fremst for å skape framtidige verdiskaparar? For å fylle på næringslivet med ein kompetent arbeidsstokk som har lært matematikk og engelsk? Eller driv vi med skule fordi vi meiner menneske treng danning?

Danning er kanskje eit gamalt ord. Vi tenker kanskje på gamle menn med spanskrøyr og forelda sosiale kodar. Men i realiteten er det det beste ordet til å summere opp kva elevar som skal kome ut skuleporten etter ti år i den norske grunnskulen.

Det er kanskje lettare å sei kva danning ikkje er, enn å sei kva det er. Vi pleier jo ofte å sei at menneske er udanna eller at dei manglar danning, viss dei manglar manerar eller allmennkunnskap. Men danning er ikkje snobberi eller overklasse. Det er noko alle menneske treng.

Danning er folkeskikk

Det er grunnleggande samfunnsforståing. Det er forståing av kultur. Det er andelege, kulturelle­ og praktiske ferdigheiter. Det er personleg og sosial kompetanse. Det er trening av heile menneske til å leve i eit samfunn, med alt det inneber. Sjølvsagt er familien den viktigaste arenaen for danning, men sidan borna våre brukar så mykje av si vakne tid på skulen – er også skulen ein viktig arena for danning.

Misforstå meg rett: Sjølvsagt er faglege resultat viktig. Sjølvsagt bør ein vere oppteken av at skulen kan gje grunnleggande ferdigheiter i matematikk og norsk slik at dei kan studere vidare. Men ingen bør tru at dette er heile poenget med skulen.

Ein skule som har auge for danning, er ein skule der relasjonar betyr meir enn karakterar. Relasjonar mellom elevar. ­Relasjonar mellom lærarar og elevar. ­Relasjonar mellom skule og heim. Og dersom relasjonar betyr noko, så betyr det noko kor mange lærarar det er i kvart klasserom. Talet på lærarar er viktigare enn kva mastergrad dei har. Det er dei menneskelege aspekta ved det å vere lærar­ som verkeleg betyr noko.

Fleire lærarar

Lærarnormen vil føre til fleire lærarar i heile Norge. Alle skular der talet på elevar er for høgt per lærar, vil få fleire lærarar. Enkelte forskarar har kritisert innføringa av lærarnormen med at vi ikkje veit kva effekten er av fleire lærarar i norske klasserom. For det første er ikkje dette sant. Det fins mykje internasjonal forsking som viser effekten av fleire lærarar. For det andre handlar dette om sunt bondevett. Alle kan for eksempel tenke seg til at relasjonar mellom lærarar og elevar vert lettare desto betre tid kvar lærar har til kvar elev.

Ein lærar som kjem inn i eit overfylt og kaotisk klasserom med 30 elevar, angrar kanskje ikkje på at han eller ho aldri tok den mastergraden. Lengst framme i pannebrasken ligg kanskje spørsmålet: Korleis kan eg skape gode relasjonar til alle desse elevane på ein gong? Korleis kan vi få ro? Korleis kan eg få følgd dei opp?

Viss du ikkje trur meg, kan du berre spørje ein lærar du kjenner.

Gå til innlegget

Det som ikkje kan teljast

Publisert 2 måneder siden - 1726 visninger

Forbruket gjer oss ikkje lukkelegare. Det er på tide politikarane tar konsekvensen av det.

Då eg var liten, brann familiegarden vår til grunnen, rett framfor augo våre. Eg har framleis sterke inntrykk frå synet av fjøset som gjekk opp i flammar. Det fekk store materielle konsekvensar, både for dyra, utstyret og oss som dreiv garden. Det var ein tragedie.

Eg var berre fem år den gongen, i 1996. Likevel hugsar eg noko av det som gjorde inntrykk på meg. For eksempel det at det ikkje var tapet av dei materielle verdiane som gjorde tragedien størst for foreldra og besteforeldra mine. Det var tapet av tradisjon. Av dyr som ein var glade i. Av minner frå eit utal timar med fjøsstell, slått og anna tidsslukande gardsarbeid.

Det er sjeldan tinga rundt oss gir oss ei kjensle av lukke. Etter brannen i 1996 kunne vi bygge opp eit nytt fjøs. Kjøpe nytt utstyr. Men affeksjonsverdien frå den gamle garden fekk vi aldri att. Verdien av det som ikkje kan teljast. Likevel ser vi at samfunnet rundt oss blir åstad for eit stadig meir intenst forbruksjag. Vi vil ha meir. Oftare. Større. Betre.

Kalkulatorsamfunnet

Resultata av kalkulatorsamfunnet er nesten litt for spinnville til å fatte: Ein gjennomsnittleg norsk sjuåring har 600 leikar. I fjor brukte nordmenn 70 milliardar på oppussing. Undersøkingane viser at vi nordmenn bytar ut 10 år gamle kjøkken og at vi har nok verktøy til å starte eigen snikkarbedrift.

Kva om vi stoppar opp, trekk pusten og ser på konsekvensane av denne utviklinga?

For det første har vi dei reint miljømessige konsekvensane. Vi veit for eksempel at produksjonslinja for ei t-skjorte inneber ei rekke energikrevjande stoppestader før den hamnar i klesskapet ditt. Berre det å dyrke bomulla til t-skjorta kan krevje meir enn 1.000 liter vatn og store mengder giftige insektmiddel. Vi veit ò at klimautsleppa aukar når forbruket aukar, så lenge dei landa som produserer varene våre er avhengige av fossil energi.

Konsumentar i ein marknad

For det andre ser vi at ein overdriven materialisme fører til at vi menneske ser oss sjølv først og fremst som konsumentar i ein marknad. Sterke mekanismar i marknaden lurer oss til å tru at så lenge vi får litt meir av alt, blir vi lukkelegare og betre menneske. Aukar forbruket, aukar lukka - blir vi fortald.

Det er ikkje riktig. Dei djupe behova våre dekkast ikkje av eit stadig meir intenst forbruksjag. Dersom ein stilnar jaget etter meir forbruk, kjenner vi ofte på tomheita og behovet for ytterlegare meir forbruk. Alle som har kjøpt ei ny datamaskin, ein ny telefon eller ny bil, veit dette.

Set vi ikkje grenser for marknaden, vil den trenge inn overalt. Det er derfor ei like viktig politisk oppgåve å sette grenser for marknaden, som det er for politikarane å sette grenser for staten. Det rommet i mellom der – det vi kallar sivilsamfunnet og den private sfære – må beskyttast og vernast. Det gjeld for eksempel i spørsmålet om fritid og søndagsopne butikkar. Det gjeld i spørsmål om reklame. Opningstider. Miljøavgifter.

Menneskeleg lukke

Alt skal ikkje teljast. Vi kristendemokratar pleier å bruke ei historie om dei to kjende økonomane Wilhelm Röpke og Ludvig von Mises. Tyskaren Röpke var kristendemokrat, medan von Mises var liberalar. Ein ettermiddag like etter andre verdskrig spaserte dei to forbi ein kolonihage i Geneve. Von Mises betrakta verksemda i kolonihagen med ei skeptisk mine og gav uttrykk for at dette var ein særs ineffektiv måte å produsere matvarar på. «Kanskje det», svarte Röpke. «Men det er også ein særs effektiv måte å produsere menneskeleg lukke på».

Gå til innlegget

Perspektivlaust om statsbudsjettet

Publisert 3 måneder siden - 611 visninger

Den viktigaste debatten om norsk økonomisk politikk kvart år, har ein lei tendens til å bli i overkant navlebeskuande.

DET VAR LITT av ei oppleving å sjå Dagsrevyen førre torsdag, dagen då statsbudsjettet vart lagt fram for Stortinget. Sjølvsagt fekk vi servert dei årvisse reportasjane av typen «dette betyr statsbudsjettet for lommeboka di».

Eg kan styre mi begeistring for opplysningane om at «så mange milliardar i skattelette betyr så mange tusen kroner meir på kontoen din». Og endå viktigare: «Desse og desse tinga blir dyrare for deg».

Etter mi meining er desse sakene
om statsbudsjettets konsekvensar for pengane i lommeboka di kanskje blant den mest fordummande journalistikken som fins.

Framifrå illustrasjon. Kvifor det, spør du kanskje? Jo, la meg gje eit eksempel frå Dagsrevyen si sending som illustrerer dette på ein framifrå måte.

Ei av sakene i sendinga handla nemleg om at momsen på det som er gøy, aukar frå 10 til 12 prosent – den såkalla
«moromomsen». Saka vart illustrert med levande bilete frå ei rekke sentrale kulturtilbod i Oslo, med bodskap om at det vil koste meir å bruke desse viss regjeringa sitt forslag til statsbudsjett går gjennom.

NRK illustrerer: Folk vil måtte betale meir for taxituren. For billettane til kollektivtransport. For overnatting på turisthytter i fjellheimen. For å gå på museum. For å gå på kino. Slike ting vil bli cirka 5 kroner dyrare. 5 kroner.

Fleire av intervjuobjekta i saka er vanlege folk som får spørsmål om kva dette vil bety for deira kvardag. Sjokkerande nok er fleire av dei negative til å måtte betale meir for ting som er gøy. Eit av intervjuobjekta går så langt som å sei: «Hvis dere skal øke prisene, gi oss noe tilbake, da!»

Noko tilbake. Som om velferdsstaten Norge ikkje gir oss noko tilbake for det vi betalar i skatter og avgifter. Viss det er verkelegheitsoppfatninga di, bør du snarast mogleg sette deg ned og byrje å lese dei hundrevis av sidene med budsjett­dokument som regjeringa la fram torsdag morgon i Stortinget. Der vil du finne alt frå nye investeringar i sjukehus, i infrastruktur, i skulen, i forsvaret, i beredskap og ei rekke andre ting som «gir oss noe tilbake».

For det er lett å gløyme slikt når media vinklar saker med «dette betyr statsbudsjettet for deg», der dei gløymer å skrive at det framleis betyr gratis helsehjelp, gratis utdanning, eit av verdas mest tryggleiksskapande politi og ei barnehagedekning ein berre kan drøyme om i andre land.

Landet det er så godt å bu i. Det er lett å tenke at alt dette er gratis. At staten har ordna dette – ein gong for alle. Men sanninga er at det er dette statsbudsjettet handlar om i år og åra framover: Korleis vi skal ha pengar til å finansiere den velferdsstaten som har gjort Norge til det landet det er så godt å bu i.

Misforstå meg rett: Det er ei rekke sider ved regjeringa sitt framlegg til statsbudsjett som bør endrast og forbetrast. Men perspektivet bør ikkje handle om at det blir 5 kroner dyrare å gå på kino eller at du får meir å rutte med i lommeboka av skattekutt.

Perspektivet bør handle om etterlivet når olja tar slutt og samfunnet er blitt grønt. Perspektivet bør handle om korleis vi som fellesskap i framtida skal halde fram med å finansiere dei delane av statsbudsjettet som vi tar for gitt.

Gå til innlegget

Lærdommar frå eit norsk presidentval

Publisert 4 måneder siden - 810 visninger

Statsministerduellen gjennom valkampen skugga fullstendig for det som skal skje på Stortinget dei neste fire åra.

‘Du Emil, kva saker handla ­eigentleg denne valkampen om?’

Det spørsmålet fekk eg ­fleire gonger og kvar gong syns eg det var like vanskeleg å svare. Dei innøvde svara om KrFs politikk og kvifor ein òg ved dette valet burde gje oss stemmen, vart sjølvsagt like raskt trekt fram som revolvaren til Lucky Luke.

Men utanom det var eg utan svar fram til 11. september, og sjølv ei veke etter den verste valkamptåka har lagt seg, er eg i stuss. Der tidlegare valkampar har vore prega av større tema som innvandring, skule, helse eller skatt, var denne valkampen preglaus. Den handla om alt og ingenting.

Heilt i surr

Mest av alt handla den om meiningsmålingar og spel. På enkelte ­dagar kom det så mange meiningsmålingar at det gjekk heilt i surr. Arbeidarpartiet og Høgre lukkast godt med å framstille valkampen som eit spel om den viktigaste jobben i Norge: Statsministerjobben.

Det vart framstilt som raudt mot blått. Blokk mot blokk. Som om alle eigentleg skulle ta stilling til to ferdiglaga pakkar utan alle dei nyansane som kjenneteiknar den norske partifloraen.

Eg trur eigentleg at både dei ­fleste ­veljarane og dei fleste journalistane ­visste at dette ikkje var sant, men likevel tydde ein altså til slike overforenklingar når valkampen og det føreståande valet skulle framstillast.

Speglar mangfaldet

Men det blir for lett å framstille det norske politiske systemet slik ein gjer det i USA. I Norge har vi ein partitradisjon som speglar det meiningsmangfaldet som fins her, med alt frå arbeidar- og bedehusrørsle til reiarar og miljøvernarar. Slik vert flest mogleg av haldningane våre spegla. Alle kan finne att noko av sitt i dei politiske partia.

Kvifor var det dumt at ikkje meir av dette kom fram i valkampen? Jo, fordi det er nyansane i politikken mellom partia som avgjer kva politikk som skal førast i Norge dei neste fire åra.

Vi veit at uansett kven som blir statsminister i Norge etter eit val, så vert denne tvinga til å samarbeide med parti som målbærer røster frå heile det norske samfunnet. Kven som blei statsminister vert ikkje avgjort av Ap eller Høgre sitt valresultat åleine, men ofte av kva parti som kjem over eller under sperregrensa. Det igjen vil få store utslag for kva politikk denne statsministeren må føre.

Burde blitt stilt

Spørsmåla som burde blitt stilt i all den sendetida som heller vart via endelause statsministerduellar og spørsmål om regjeringskonstellasjonar, kunne for eksempel ha vore:

– Blir det fleire lærarar i norske klasse­rom?

– Blir det meir liberal bioteknologilovgjeving?

– Blir det opne butikkar på søndagane?

– Blir det lågare tempo på oljeut­vinninga?

For det er jo desse spørsmåla dei fire neste åra kjem til å handle om, i mykje større grad enn kven som leier arbeidet på Statsministerens kontor. Det er desse spørsmåla som kjem til å få betyding for alle små lokalsamfunn rundt omkring i Norge. Rundt kjøkkenborda.

Stilling til kvar veke

Det er desse spørsmåla dei 169 representantane i stortingssalen skal ta stilling til kvar veke. Derfor burde veljarane ha blitt ­presentert for det desse representantane stod for i desse sakene og i hundrevis av andre ­saker.

Fordi det betyr noko om dei stemmer ja eller nei når voteringa startar.

Lukka får vere at vi no på ny ser ut til å få ei mindretalsregjering som må forhalde seg til eit fleirtal i Stortinget som den ikkje har full kontroll på. Det kan gjere Stortingets rolle og politikken som vert fremja der mykje meir interessant.

Resultatet kan bli at neste stortingsval faktisk handlar meir om kva som skal skje på Stortinget og mindre om kva stats­ministeren skal heite.

Gå til innlegget

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

På ramme alvor
av
Ingrid Nyhus
rundt 2 timer siden / 132 visninger
0 kommentarer
Snuoperasjon
av
Vårt Land
rundt 2 timer siden / 58 visninger
1 kommentarer
En gjenopprettende rettferdighet
av
Åke Dalin
rundt 13 timer siden / 111 visninger
3 kommentarer
Frans blant ulvene
av
Njål Kristiansen
rundt 15 timer siden / 143 visninger
1 kommentarer
ER NATO DØENDE?
av
Steinar Høgelid Eraker
rundt 15 timer siden / 118 visninger
2 kommentarer
Regjeringens verdivakuum
av
Geir Jørgen Bekkevold
rundt 18 timer siden / 212 visninger
1 kommentarer
Les flere

Siste kommentarer

Morten Christiansen kommenterte på
Den eneste vi skal frykte
9 minutter siden / 929 visninger
Carl Wilhelm Leo kommenterte på
Presidentens kulisser
12 minutter siden / 1449 visninger
Arnt Thyve kommenterte på
Snuoperasjon
rundt 1 time siden / 58 visninger
Anne Jensen kommenterte på
Trollkvinnen i Endor og dagens spiritisme.
rundt 8 timer siden / 320 visninger
Mona Ekenes kommenterte på
MØRKRET, DØDEN OG DET VONDE - GUD, LJOSET OG LIVET
rundt 9 timer siden / 2390 visninger
Anne Jensen kommenterte på
Trollkvinnen i Endor og dagens spiritisme.
rundt 9 timer siden / 320 visninger
Svein Berntsen kommenterte på
Trollkvinnen i Endor og dagens spiritisme.
rundt 9 timer siden / 320 visninger
Dan Lyngmyr kommenterte på
En gjenopprettende rettferdighet
rundt 9 timer siden / 111 visninger
Anne Jensen kommenterte på
Trollkvinnen i Endor og dagens spiritisme.
rundt 10 timer siden / 320 visninger
Tore Olsen kommenterte på
Trollkvinnen i Endor og dagens spiritisme.
rundt 10 timer siden / 320 visninger
Tore Olsen kommenterte på
Trollkvinnen i Endor og dagens spiritisme.
rundt 10 timer siden / 320 visninger
Anne Jensen kommenterte på
Trollkvinnen i Endor og dagens spiritisme.
rundt 10 timer siden / 320 visninger
Les flere