Eg trur at det kanskje ein gong vart satsa nok og vel så det, men at det er lite att av kunna kring nynorsk i dag. Samstundes er ein ikkje overvettes begeistra for vaksenopplæring på området, så eg trur vi får seie det slik. Gjort er gjort og spist er spist for eigen del. Det får verta som det vert for tida som står att.

På bakgrunn av egen erfaring som norsklærer i alle skoleslag fra barneskole til universitet, vil jeg mene at det er en riktig vei å gå.  Vi kan ha så idealistiske forestillinger vi bare vil om at alle her i landet skal beherske begge målformer, men den praktiske virkeligheten er annerledes.  Det er en god regel å følge at når det ikke er samsvar mellom kartet og terrenget, så er det kartet som må justeres.

Om Kristin Halvorsen får det som hun vil, må hun selvsagt regne med en relativt turbulent periode.  Språkspørsmål har en tendens til å mobilisere mange sterke følelser - i hvert fall her i landet.  Jeg skal ikke bruke plass på å forklare det historisk.

Jeg må ellers bemerke at overskriften på innlegget ditt er noe misvisende, Morken.  Det er formelt sett ikke snakk om at det skal bli mindre nynorsk i skolen, men mindre sidemål.  I praksis vil det nok - kvantitativt - føre til mindre nynorsk, siden bokmål er majoritets-målformen - men følgen for elever i nynorsk-kommuner blir jo at de får mindre bokmål.

Eg er uppvaksen i ein nynorsk-kommune, med ei mor som  gav ut ei diktsamling og var medarbeidar i bygdeboka, alt på nynorsk. Så alt skulle vel liggja til rette for at at eg ville tvihalda på målet. Men eg konverterte temmeleg tidleg.  Og ved siste avrøysting om skulemålet sa eg nei til nynorsk.  Grunngjevinga er at mange elevar slit nok som det er med norsken.  Også bokmålselevar etterkvart, data- og SMS-språket har no overteke det bidraget Donald & Co. gav gratis,  det som vaksne avislesarar  får umedvete inn med omsyn til rettskriving. Men som de ser, eg prøvar å halda barnelærdomen vedlike, og svarar alltid eit retta brev eller innlegg på same målet. Poenget er, i kortform:  Dei fleste elevar har meir enn nok med eitt norsk språk,  dei spesielt interesserte vil sjølv finna fram til skattane etter A. O. Vinje, Garborg og mange andre. Det er å håpa at skulen medverkar til det, sjølv om det ikkje blir pensum.

Du dreg fram nokre heilt sentrale poeng her, Nisi - og eg vil leggje til:  Den massive påverknaden frå engelsk, som trugar både bokmål og nynorsk. 

Elles er det viktig å peike på at det er det skriftlege målet den moglege reforma vil gjelde.  Elevane skal sjølvsagt framleis lese bøker på nynorsk - ikkje berre 1800-talsdiktarane, men óg den moderne litteraturen.

Da jeg lærte nynorsk på skolen på slutten av 70-tallet og første halvdel av 80-tallet var det svært upopurlært. Dette var i Groruddalen, og så godt som alle nynorskordbøkene, ble "rettet" på av elvene, ved at de skrev "spynorsk mordliste" på forsiden. Det var rett og slett opplest og vedtatt blant mine medelever at nynorsk var stygt, uforståelig og bortkastet å lære.

Jeg var en stille og beskjeden gutt, og en pliktetiker av rang, så jeg klarte ikke å være en del av de andres hets av nynorsk. Det var et fag som alle andre, og måtte derfor tas seriøst.

Det har jeg hatt stor glede av i voksen alder. I en del yrker er det krav om at man behersker begge målfører. Men det jeg har hatt størst glede av, fordi jeg ikke har vært redd for å gå løs på det, er nynorsk litteratur! Det å lese for eksempel Kjartan Fløgstad, Ragnar Hovland og Frode Grytten sitt nynorske språk er en sann glede! Først og fremst fordi de er gode forfattere, som skriver gode historier, men språket blir en tilleggsdimensjon som løfter opplevelsen!

Nynorsk er vakkert, det flyter så godt og gir (meg) en god lesopplevelse!

ikkje fordi eg brenn for målkampen, men eg meiner at målsaka i si tid gjorde mykje for identiteten og sjølvkjensla for oss som kom frå bygdenorge. Men ikkje noko har vel skapt meir vondt blod mot nynorsken enn tvangsforing i skuleverket.

Det er på høg tid at nynorsk vert avskaffa som obligatorisk fag i skulen. Det må vere nok av vi som nyttar nynorsk får lov å gjere det. Sjølv om det er god nynorsk språkføring som kling best i mine øyrer, så er eg klar over at dette er ein personleg eigenskap som ikkje er gjengs for alle. Det er nærast ei vanesak meir enn noko anna.

Obligatorisk nynorskopplæring bør ta slutt omgåande. Dersom det vil resultere i at bruken av nynorsk døyr ut så er det betre enn vedvarande handheving av ein minoritet sin diktatur.

Jeg må bare nytte høvet til å bekjenne det - i ytringsfridomens heilage namn: 

Helt ifra guttedagene på folkeskolen har jeg hatet nynorsklærere. Og hatt ei dårleg løynd forakt for nynorsk. Ikke først og fremst i andres munn, men i mine egne språklige sanseorganer.  Å høre meg selv snakke og lese nynorsk har alltid vært en selsom opplevelse – først og fremst personlig, men garantert også for andre.  Ikke kan jeg det ordentlig, og ikkje likar eg det heller.  English oh yes - je parlais francais tres bien - men nynorsk?

En dyd av pålagt nødvendighet var ”norsk sidemål” under 5 lange år i grunnskolen - og ytterlegare 3 enno lengre år på vidaregåande -  på tjukkeste Østlandet der ”alle” snakker og skriver bokmål.  Ennå husker jeg hvordan vi tvang oss igjennom ”Bergteken i risehola” og annen nynorsklitteratur, mens vi kjempet mot søvnen. Og mareritta.  Stilene med alle dei raude streka under dei gale formuleringane, sjøl om eg hadde øva både lenge og vel på dei.  Men berre rot vert det.  Til og med gammalnorsk fekk dei stappa ned i gapet vårt på gymnaset.

”De kjem nok til å fenge bruk for det ein vakker dag”, sa nynorsklæreren vår en tanke anstrengt oppmuntrende.  Men kvifor – det fekk eg aldri noko godt svar på.  Kva skal vi eigentleg med det?  Til anna bruk enn som kulturinnslag som song og dikting, meiner eg?  Og da helst med blandingsforhold 1:100...

Til dags dato har læreren ikke fått rett i sine spådommer.  Det eneste jeg som bokmåling og Oslogutt kan huske å hatt noen videre nytte og glede av mine høyst begrensede sidemålskunnskaper, var på 70-tallet da westernserien ”Krutrauk” gikk på TV.  Ellers har det vel også nå og da hjulpet meg til å tyde kva i alle dagar nyheitsopplesaren på NRK meinte å seie. 

Men ellers må jeg bare si som sant er:  Det er en pest og en plage.  NRK-avgift har jeg jo også betalt i alle år.  Og hva er takka?  Enno fleire reporterar med sidemål som hovedmål.  Ein kan jo verte mållaus utav mindre.  Det er så bak mål at det er ikkje klokt.

Slike utsagn er jeg fullt klar over, særleg i einskilde vestlendingars auge, gjer meg til ein språkrasist.  En lingvistisk særing uten sans for språklig integrering og naudsynt respekt for salige Aasen og Vinje.  Kanskje rammes jeg endog av diskrimineringslova mot språklege minoritetar. Kven veit?

Men skal jeg være helt ærlig kom nyheten fra Kristin Halvorsen i Kunnskaps(løs)departementet som en positiv overraskelse.  Endeleg fekk eg svar på bøner eg ikkje ein gong har tore og bedd.  Også fra så uventa hald.  Ikkje for det – eg har mange gode vener som talar nynorsk så det skvett etter.  Til og med kona er oppvaksen med utysket.  Heldigvis for meg er hun av det milde slaget med kameleonsk evne og vett til å omstille seg til omgivelsene.  I motsetning til ymist anna.

Kjære alle våre nynorsk-vener – både dykk off-line og online:  Fortsett gjerne både å skrive og kauke i vei på grautmålet dykkars.  Men let no oss stakkars bokmålske språkrasistar vera i fred.  Eg orkar snart ikkje meir.  Takk.

Jeg tillater meg å pirke litt i det personlige kåseriet ditt, Søetorp.  Snakker "alle" bokmål på "tjukkeste Østlandet"?  Svar:  Nei, ingen snakker bokmål her i landet - med mindre de har lært å snakke det.  Ingen snakker forresten heller nynorsk.  Begge målformene er langt på vei skrivebordskonstruksjoner.  Det vi alle (i hvert fall i utgangspunktet) snakker, er en eller annen dialekt - og de fleste dialekter har enkelte særegenheter som trekker mot bokmål, andre mot nynorsk.

Noe så bondsk sa den litt penere mannen da han skulle bile over Haukeli vinterstid og fikk se skiltet : "Open". Jeg regner med at også de som har store problemer med å ville forstå nynorsk, men er vel bevandret i et av de mest vanlige fremmedspråk, tar poenget.

Dette er på tide! Det er fornuftig å satse skikkelig på hovedmål, og heller ta det lettere med sidemål. Mange elever sliter faglig, og i den forbindelse er sidemål en ekstra byrde. Vi har også en del nye landsmenn etterhvert, og det er meningsløst at de skal lære to norske språk. Kanskje blir snittkarakterene mer rettferdig også. Hvis en 10. klassing er maks (u)heldig, kan han få fem karakterer i norsk, nemlig norsk hovedmål, sidemål og muntlig, samt eksamen i hovedmål og sidemål. Dette kan få enorme konsekvenser for karaktersnittet for en elev som er flinkest i andre fag. Det er greit å kunne lese og skjønne tekster på sidemål, men man burde ikke være tvunget til å kunne skrive det. 

Vi har også den økonomiske siden av dette. Det hadde vært interessant å vite hvor mye det lille landet Norge bruker av penger pr. år på å opprettholde to språk. Alt for mange bøker må trykkes på både bokmål og nynorsk. Og Haukeland sykehus i Bergen brukte for noen år siden flerfoldige millioner på å skifte språk til nynorsk. Dette er tullerusk og feil bruk av skattepenger.

Vi vet jo at dette vil gå utover nynorsk, og nynorsk kan absolutt være vakkert til tider, spesielt i dikt, men det koster for mye, både i elevinnsats og penger.

Reint formelt har du rett, eg ser det. Men politisk er det nynorsken dette handlar om, og for dei fleste er det nynorsken det handlar om.

Vi nynorskfolk er jo i praksis blitt utsette for (eller velsigna med?) bokmål som meir enn eit sidemål i skulen, gjennom massiv bruk i fjernsyn og radio. Difor har vi lært bokmål betre enn bokmålsfolk lærer nynorsk. Meir nynorsk i media ville såleis vore til hjelp for bokmålsfolk som seier at dei ikkje utstår nynorsk. Dei blir ikkje vane med dette vakre språket som er klart meir livsnært enn bokmål. Bokmål er derimot kansellispråket.

Eg forstår at somme ikkje likar nynorsk og gjerne vil sleppe nynorsk som sidemål. Men eg sluttar aldri å undre meg over kor sterke ord som kan nyttast i ein norsk språkdebatt. Her kjem nokre av dei aller mest kraftfulle orda veltande ut, mot norsklærarar og nynorskbrukarar. Eg er oppteken av språk, også den delen av språkrøkten som handlar om å bruka ord som er tilpassa bodskapen og spara det grovkorna skytset til eit anna slag, eller la skytset liggja. Men stundom er det så altfor godt å få tømt seg i ei sak, ser eg.

Med ønskje om ein respektfull dialog.

Tja, stundom seier ordval mykje om den som snakkar. «Bondsk» høyrest ut som nedlatande mot Bygde-Noreg. Eg kan godt dra fram vitsen om bymannen som kom køyrande gjennom ei bygd der kyrne gjekk på beite: «Hva skal vi med kuer nu som vi har så gode melkemaskiner?» Det er «bondsk» med kyr, dersom det er det som er poenget. At ein veg er open er vel ikkje akkurat skadeleg for eit språkleg sanseorgan. Får pene menn vondt ved slike vegskilt, får dei heller snu.

Spøk til sides: Ein kulturnasjon som Noreg har verdiar i språk også. Nynorsk er det skriftspråket som vart festa på papiret basert på talemål då landet skulle koma ut av danske klør etter unionstida. Eg har ikkje fasitsvar på sidemålsopplæring eller ikkje, eller korleis den skal gjennomførast. Men eg meiner vi mistar noko dersom endå færre nyttar nynorsk.

Nynorsk har ord som langt overgår bokmålet: Ta til dømes ordet «billighetserstatning» som bokmålsfolka må slita med i tronge tider. Er ikkje det nynorske «rettferdsvederlag» langt å føretrekkja?

For nesten 30 år sidan arbeidde eg som lærar på ein skule i Ryfylke, der det både var nynorskklassar og bokmålsklassar.  Eg har ikkje nokon eigentleg empiri på det, men det inntrykket eg sit att med, er at nynorskelevane skreiv jamt over meir feilfri norsk (både nynorsk og bokmål) enn bokmålselevane.  Det er jo i samsvar med di erfaring.

Elles har eg store problem med å forstå dei fordommane mange bokmålsfolk har andsynes nynorsk.  Dei er sjølvsagt heilt irrasjonelle, og når somme hevdar at nynorsk er uforståeleg, trur eg dei ikkje.  Det er ingen rimeleg grunn til å seie noko slikt.

Det som er eit problem for mange, er å på ein god måte tilegne seg to skriftnormer som (trass alt) ligg så nær kvarandre.  I tillegg er det norske språket i det heile under sterkt press og påverknad frå engelsk, sms-språk osb.  Av pedagogiske og pragmatiske grunnar vil eg difor støtte eit forslag om oppmjuking av dei krava som har vore gjeldande til no når det gjelder skriftspråksopplæringa (men ikkje når det gjeld det munnlege stoffet).

Jeg er av de som er enig i dette: vi mister noe. Et flott språk med mange flotte litterære gaver. Det handler også om språkhistorie spesielt og kulturhistorie generelt. 

At norske elever ikke klarer seg så godt som man kunne ønske, og forvente, har andre årsaker. Jeg er faktisk langt fra sikker på om norsk skole vil bedres av dette tiltaket. Det er heller ikke sikkert at hovedmålet bedres.

Jeg tror man heller burde nedtone satsingen på sms-språket; dét ville gjøre godt i alle fag. ;) 

Dette er et fordomsfullt språksyn, Thyve.  Både nynorsk og bokmål er bruksspråk - og verken mer eller mindre poetiske.  En hører ofte folk hevde nettopp det du gjør her: at nynorsk passer best i dikt.  Det er diskriminerende både overfor nynorsken og bokmålet, for en må da spørre:  Er nynorsk ubrukelig i avisartikler, i bruksanvisninger, i fagbøker osv.?  Og er bokmålet mer upoetisk enn nynorsken?

Les ein litt eldre bøker i originalutgåve eller andre 50-100 år gamle trykksaker, vil ein sjå at både nynorsk (landsmål) og bokmål (riksmål) har forandra seg utruleg mykje på denne tida. Når det gjeld ordtilfanget, er mange bokmålsord, som også blir brukte i forskjellige dialektar, tekne inn i den nynorske ordlista, medan syntaksen i bokmål har blitt meir verbal og lik den nynorske.

For knapt 45 år sidan kom eg til Oslo som student og gjekk på "lagshuset" (huset til Norges kristelege student- og skuleungdomslag) første laurdagskvelden i "storbyen". Programleiaren ville intervjue eit par av dei frammøtte, deriblant underskrivne. Då han høyrde dialekta, byrja han å le, visstnok fordi han ikkje forstod det grann. Sjølvsagt fanst og finst det sjeldne dialektar som i utgangspunktet kan vere vanskeleg å forstå. Sjølv sleit eg litt med å forstå inntrøndarane og somme setesdølar i starten, men eg trudde ikkje sunnmørsdialekta var like vanskeleg. Eg sette aldri seinare mine bein i "lagshuset" og fann meg i staden andre miljø å ferdast i. Men eg endra språket litt i retning av normalt nynorsk etterpå. Eg kjenner andre som på den tida la om til det vi litt forakteleg kalla "Bjartmar-bokmål" etter politikaren Bjarmar Gjerde, som kom frå nabokommunen. Seinare har det skjedd ein revolusjon i bruken av dialekt, både i media og i dagleglivet. Generasjonane etter har difor ikkje møtt same nedlatande haldningar som vi bondestudentar frå den tid kunne støyte på.

Sjølv har eg eit litt avslappa forhold til om skriftleg sidemål skal vere obligatorisk eller ikkje. Vi som kjem frå Vestlandet og har aldri så lite sans for språk, høyrer og les så mykje bokmål at vi får det inn nesten gratis. Første året på gymnaset brukte eg sjølv bokmål som norsk hovudmål, og i studietida brukte eg bokbål ved alle skriftlege eksamenar. Det var lettast å notere på det språket som forelesarane brukte og sjølv sidan bruke det ved eksamen. Men då eg flytte attende til Vestlandet; i første omgang Florø, valde eg igjen å skrive alle pasientjournalane på nynorsk. Eg innser at det er langt verre å lære nynorsk like lett, fordi ein både høyrer og les det sjeldnare. Sjølv prøver eg både å skrive så nær dialekten min som muleg og samtidig unngå meir uvanlege nynorskord. Poenget er å bli forstått, ikkje å skrive så arkaisk som råd er.

Ikkje minst i Oslo-skulen har ein i dag fått eit tilleggsproblem, nemleg alle barn av innvandrarar som må lære seg mange språk. Til dømes har nesten alle barn med pakistansk bakgrunn foreldre og besteforeldre som snakkar punjabi. Samtidig vil familien oftast at dei skal ha urdu som morsmål i skulen, og på ettermiddagstid går dei kanskje på koranskule og skal resitere på arabisk. I skulen skal dei også lære engelsk, og seinare kanskje tysk, fransk eller spansk. Berre dei mest intellektuelt gåverike er i stand til å greie alt dette. Det seier seg sjølv at nynorsk i tillegg blir umuleg, men i all framtid kan det heller ikkje vere ei oppgåve for det norske samfunnet å lære dei eit av dei offisielle språka frå heimlandet til forfedrane deira; og til overmål eit språk som desse ikkje brukte i daglegtale.

dersom ein ikkje hadde tvangsfora elevar som manglar motivasjon. Store folkegrupper vert vaksinerte mot å alt som smakar av nynorsk. Eg vil tru at fleire gode norske ord hadde vore brukt i daglegspråket dersom mindretalets diktatur vert avskaffa.

Obligatorisk sidemålsopplæring slik den i dag vert praktisert, gagnar ikkje bruken av nynorsk. Tvert i mot, trur eg.

Arthur Klæbo har vel gjort meir for å spreie godhug for nynorsken enn all sidemålsundervisning til saman.