Ann Kristin van Zijp Nilsen

Alder: 44
  RSS

Om Ann Kristin van Zijp

Kommunikasjonsleiar i Areopagos og redaktør for Tørst. Sjå areopagos.no/torstmag.no. Twitter: @annkristinvzn

Følgere

Mor sin feminisme

Publisert rundt 6 år siden

Feministmora mi brukte ikkje koparspiral. Ho tenkte at befrukting var starten på eit liv.

Eg vaks opp med ei mor som var for abortlova, fordi det «ikkje finst noko betre alternativ». Ho tok universitetseksamen mens ho amma meg, kjørte den irrgrøne hippie-2CV-en vår og trilla meg i 8. mars-tog. Det var alltid sjølvsagt at jenter kunne gjera det same som gutar. Ho snakka om likestillingsutfordringar, skjønnheitsideal og kvinner sine globale levekår. Og så var ho søndagsskulelærar.

Koparspiral. Hiterapporten (den banebrytande amerikanske undersøkjinga av 3000 kvinner sitt seksualliv frå 1976) og liknande bøker stod lett tilgjengelege i bokhylla. Homofil og heterofil kjærleik var likeverdige, og ingen spørsmål om sex eller prevensjon var pinlege. Den gongen eg spurde henne kva koparspiral var, forklarte ho udramatisk korleis han hindrar befrukta egg å festa seg i livmora. Grunnen til at ho sjølv ikkje brukte ein slik, var at ho tenkte at befrukting var starten på eit liv.

Latterleg? Kunne ein tatt mor mi på alvor som feminist i den offentlege samtalen, eller ville den personlege haldninga til prevensjon og abort avskrive henne som religiøs fundamentalist? Viss ho plutseleg skulle få lyst til å diskutera ikkje-spiralen sin på Twitter, ville ho blitt latterleggjort?

Eg kjenner fleire unge og godt vaksne kvinner, som elskar den britiske feminist-skribenten Caitlin Moran, hyller hennar norske motsvar Marta Breen og beundrar Marie Simonsen. Men dei identifiserer seg kanskje ikkje med alle dei obligatoriske haldningane på den feministiske sjekklista. Og dei har eit ikkje-sekulært utgangspunkt for verdigrunnlaget og livsstilen sin.

Diskvalifiserande. Samfunnsdebattanten Warsan Ismail, til dømes. Då eg spurde henne om kva ho tenkte om å vera hijabbrukar og feminist, svarte ho: «Eit religiøst utgangspunkt verkar ofte diskvalifiserande i diskusjonar, særleg om kvinnespørsmål, derfor unngår eg det heilt medvite som avisspaltist.»
Kjensla ho får i abortdiskusjonar er at ho ikkje har føresetnad for å forstå fullt ut eller bidra på same måte. Ho er jo muslim.
Ismail trur at redsla for å tapa tilkjempa rettar og for at prosessar kan bli sette i revers, gjer feminisme til noko statisk.
«Sjølv om eg ikkje er usamd i dei vedtatte sanningane, kan me likevel diskutera kva dei betyr – utan at det straks blir oppfatta som angrep? Kva med å vera intellektuelt nysgjerrige på begge sider av diskusjonen?» spurde ho.

Turbanfeminisme. Prableen Kaur, politikar og jusstudent, er svært opptatt av likestilling og kvinners rettar. Ho ber til dømes sikh-turban ut frå likestillingsprinsipp.
«Når ein har eit anna verdigrunnlag enn det sekulære, er det som om ein ikkje kan fronta kva som helst, du har ikkje same tyngde,» sa ho til meg.
Kaur fortalde òg at ho blir skremd av at fleirtalet kan ha så lite respekt for mindretalet.
«Nå er feminismen si hovudutfordring å få med dei ulike minoritetane. Då må han romma allslags folk som dei er», meiner ho.
Kan ein ta Prableen Kaur og Warsan Ismail på alvor som feministar?

Samfunnskritikk. Kva viss eg skulle spørja om samfunnet vårt burde gi mødrer betre vilkår til å bera fram barn med spesielle behov? For meg heng spørsmålet saman med formødrene våre sin kamp for å ha barn og samstujndes vera yrkesaktive. Den kampen har gitt oss permisjonsordningar og barnehagedekning i verdstoppen. Kan ein ta meg på alvor som feminist, eller vil samfunnskritikk som berører verdien til eit foster – og  dermed nokon sine livmødrer – alltid vera antifeminisme?

Blonder og spiler. Feministheltane mine veit godt kva mekanismar som styrer kvinnelege skjønnheitsideal. Likevel har dei blondeundertøy med spiler og går gjerne med høge hælar. Den klassiske sjekklista er ikkje komplett hjå dei heller.
Kanskje er grunnen nettopp at liva deira rommar meir enn berre feminisme. Noko er verdt noko på andre plan. Men synet av dei ville vera eit slag i ansiktet på formødrene som brente behåar og kasta stilett-torturhælane på dynga.

Kan ein ta dei på alvor som feministar? Sjølvsagt. I alle fall viss dei seier ja til mor mi.

Kommentaren stod først på trykk i spalta «På en mandag», Vårt Land 24. februar 2014 

Gå til innlegget

Ein mørk bransje

Publisert rundt 6 år siden

– Kan du ikkje høyrast litt meir «urban» ut? Litt meir eh... «etnisk»?

Du forstår kva eg meiner, sa lydprodusentane til afroamerikanske Sasheer Zamata, då ho skulle leggja stemme på radioreklamar. Verken oppvekst eller utdanning hadde gitt henne gangsterdialekten som produsentane var ute etter. 

Skodespelaren er mest kjend som standupkomikar. I helga hadde Zamata første dag som fast inventar på talkshowet Saturday Night Live og er spådd snarleg stjernestatus. 
«Kan du ikkje høyrast litt svartare ut? Eg vil du skal høyra meir ut som ein neger, som ei buskkvinne... For det er dei me lagar reklame for,» harselerer ho og spør kvifor reklamane må vera slik. «Black people understand words.» 

TV-reklamar frå matgigantar som vil selja nordmenn «eeekte italieeensk piiizza», krydra sausar eller indiske rettar satsar ofte på stemmer med karikatur-aktig aksent. Ein meksikansk mariachi-songar med gitar og sombrero er ikkje nok for å selja «Fresh Mex» frå Toro. Han fortel også at du finn tacoprodukta «i skjoledisken». Dårleg norsk gir ekstra autensitet. 

Då eg såg Youtube-klippet med Sasheer Zamata sitt standup-nummer om rasistreklame, starta filmen med ein norsk reklamesnutt. Der fortalde indiskfødde Sarita Sehjpal om ferdigmaten sin på feilfritt kristiansandsk. Sehjpal sitt merke «SaritaS» blir stadig større, særleg etter at det blei kjøpt opp av Orkla. Så langt ser det ut til at ho slepp å leggja på tjukk indisk aksent for at karrien skal verka autentisk.  

I norske reklamar er ansikt med minoritetsbakgrunn og mykje pigment forviste til avdelinga for etnisk mat. Resten av bransjen er like vinterbleik som skumma melk. Reklamefolk som Kjetil Try meiner at me ville blitt forvirra om nordmenn med utanlandsk opphav skulle presentert vanleg mat. Me kunne tru at produktet hadde fått ein ny, krydra smak, seier han til Aftenposten. 

Eg veit at me ikkje kan venta så mykje innovasjon frå reklamebransjen. Men kunne dei ikkje i det minste prøvd å likna røynda, slik ho er i 2014? 


Foto: Ari Scott/sasheer.com
Innlegget stod først på trykk i spalta Klartekst i Vårt Land 20. januar 2014. 

Gå til innlegget

Steikt i svinefeitt

Publisert over 6 år siden

«Det ureine» er vanskeleg å leva seg inn i for oss gjennomsnittskristne.

Sjuåringen med hijab hadde akkurat forsynt seg med smultring frå kakebordet på skulen si juleavslutting.

«Kva om ho seinare finn ut at han er steikt i svinefeitt», går det lynraskt gjennom hovudet mitt. Eg veit at ein del muslimske foreldre er livredde for at barna deira skal få i seg slikt. 
– Halima, slike er steikt i noko som er laga er svin, kviskrar eg. Den somaliske jenta ser forskrekka på meg og blir letta då eg føreslår å ta smultringen hennar, så ho kan forsyna seg med noko anna.

I det hjernen min er i ferd med å kryssa av på Lista Over Gode Gjerningar, ser eg jenta snakka oppkjasa med mora. På papptallerkenen framføre henne ligg ein halveten smultring.

– Er det svin, er det svin?! Mora si stemme skingrar. Det forvila ansiktet gir meg eit ørlite innblikk i kor fælt det må opplevast å uforvarande eta noko så feil. For min del trur eg at berre menneskekjøt kunne framkalt eit liknande ubehag. «Det ureine» er så vanskeleg å leva seg inn i for oss gjennomsnittskristne.

Det blei ein ganske kjip fest for den somaliske mora. Etter kvart greidde me å le litt, ikkje minst av at hovudpremien i lotteriet var eit stort trau med spekepølser.

På kakebordet stod eit vennleg skilt ved ei kake for allergikarar: «Utan egg». Slike omsyn har byra å bli vanlege på norske kakebord, men det gjeld ennå ikkje halalmat. I alle fall ikkje her eg bur. Kanskje er det heller ikkje så vanleg å vita at smult er kodeordet for svinefeitt.

– Men me som veit det, kunne kanskje setja opp eit lite skilt neste gong, ymtar eg frampå til ein annan vaksen, som får høyra om opptrinnet.
– For å vera gjestfri og gjera at det utrygge kjennest litt tryggare for dei som tykkjer det er flaut å spørja, held eg fram. Den vaksne himlar med augo. «At dei skal skapa så mykje styr.»

Den beste verten gjer gjestene trygge. Ofte skal det lite til. Fem bokstavar på eit skilt kan vera nok.

FØRST PUBLISERT I VÅRT LANDS SPALTE «KLARTEKST» MANDAG 9. DESEMBER 2013

Gå til innlegget

Det mest presise er jo neger

Publisert over 6 år siden

Du veit det er «politisk ukorrekt», men seier det likevel.

«Det er ikkje politisk korrekt, men…» seier du gjerne når du skal seia kva du meiner. Det er mest for å advara dei skvetne rundt deg. Dei er jo ikkje vane med folk som står opp mot flokken av velmeinande, men feige, logrande sosialdemokratiske akademikarar. Sjølv er du ikkje redd for å ta opp kampen mot dette overtolerante meiningstyranniet. Du er tøff, sjølvstendig, klartenkt. Sjølv om det er politisk ukorrekt.

Du vil til dømes halda fram med å kalla negrar for negrar. Det er jo det dei er. Ingen har funne eit meir presist ord for å klassifisera folk med ein viss overvekt av afrikanske gener. Det same gjeld «mulatt», sjølv om ordet kjem av «muldyr». Kvifor skal du bry deg om slaveriet si historie? Du meiner jo ikkje noko vondt med det. Blir nokon såra, så dei om det.

På same måte som ein spade er ein spade, er islam ein krigersk og blodtørstig religion. Dei hyggjelege muslimane i nabolaget er unntaket som bekreftar regelen. Og du kan ikkje stola på dei. Plutselig blir sonen i heimen radikalisert. Sjølv om liksom-moderate muslimar tok avstand frå Profetens Ummah, vil dei fleste ha sharia. Det er politisk ukorrekt å seia dette. Men du gjer det likevel.

Og så dette klimahysteriet. La forskarane halda på med krisealarmeringa si. Sjølv har du hus høgt nok over havet og måla bordkledinga med Drygolin. Stygt vêr har det alltid vore, og blir det for gale, blir det fleire turar til dei strendene i Syden som framleis ligg over vatn. Heldigvis finst det framleis eit par prosent forskarar som vågar vera politisk ukorrekte.

Lista kunne vore lang. Du kunne nemnt maset om likestilling og andre kvinnegreier. Politisk korrekte menn kallar seg feministar. Du kallar dei «tøfler».

Når eg tenkjer meg om, innser eg at du har rett. Eg er ueinig med deg fordi eg er feig. Eg beundrar deg, som vågar seia ting som dei er. Sjølv torer eg ikkje anna enn å vera politisk korrekt.

FØRST PUBLISERT I SPALTA «KLARTEKST» I VÅRT LAND 14. OKTOBER 2013

Gå til innlegget

Kva er det som gjer at bistandsskepsisen forsvinn når det er ei «eldsjel» som står bak?

Erna Solberg har varsla ein skikkeleg «gjønågång» av norsk bistand og vil stilla større krav til resultat. – Det er ikke nok å ha gode hensikter, bistanden må virke, ellers er det ikke noe poeng å gi den, sa Solberg til Aftenposten før valet.

Høgresida er generelt skeptisk til bistand som fenomen. Og dei treff svært mange nordmenn på heimebane, når dei uttalar seg kritisk om norsk bistand, gjerne med undertonar om uprofesjonalitet og dumsnillheit.

USERIØS. Kva er det som gjer at skepsisen ofte forsvinn som dogg for ørkensol, viss det plutseleg er «ei eldsjel med eit brennande engasjement» som står bak? Mandag avslørte bistandsrådgivarane Marianne Skaiaa og Elisabeth Gade #kjoleforskole-kampanjen som useriøs. Organisasjonen bak kjoleauksjonen, Cigiit Manyatta, skal senda nordmenn til Kenya for å byggja ein internatskule (ikkje sysselsetja lokal arbeidskraft, altså) til 25 heldige jenter – som også skal få sitt eige helsesenter og lommepengar direkte frå norske givarar. Skaiaa og Gade stiller dei openbare spørsmåla: «Hva med de andre menneskene i lokalsamfunnet? Hva med de andre skolene i byen, som har flere hundre elever? Er den nye skolen blitt til i samarbeid med lokale myndigheter og kenyansk skolevesen? Finnes det noen plan for lokal overtakelse av prosjektet?» 

Ein treng ikkje mange studiepoeng i bistandsadministrasjon, for å sjå varsellampane blinka når ein sjekkar nettsida deira. Hovudbildet viser at ei ung norsk kvinne «leverer julegaver til barna», og framsidesaka fortel at «sist gang vi i Cigiit Manyatta var i Kenya tok vi med oss et par briller til Agnes.» Sjølv om jentene bak miniorganisasjonen tykkjer

det er fantastisk å sjå kor takksam den augesjuke jenta blei for dei altfor store brillene, gjer det ikkje innsatsen deira til god bistand.  

KRITISKE AUGO. Erna Solberg gav bort ein kjole til Cigiit Manyatta, som blei seld for 10 000 kroner på auksjonen i Hewlett-Packard sine lokale mandag kveld. Det var jo hyggjeleg gjort. Men det var visst ikkje hyggjeleg gjort av Skaiaa og Gade å stilla kritiske spørsmål.  – Er du en ekte bistandsarbeider, i mine øyne, så bistår du, og ønsker alle nye prosjekter og initiativ velkommen, også med et kritisk øye, men også med et åpent øye  – du skriver ikke en to siders kronikk og henger ut andres initiativ den dagen initiativet skal gjennomføres. Det syntes jeg er ufint, rett og slett, skriv Anita Krohn Traaseth, toppsjef i Hewlett-Packard Norge på den kjende bloggen Tinteguri.

BISTANDSPOLITIET. I innlegget «Hvem eier bistanden?» lurer ho på om «små ildsjelsprosjekter som Cigiit Manyatta, som pengene fra sosiale medie initiativet #kjoleforskole, ikke har livets rett fordi de ikke er knyttet opp til noen av de store etablerte organisasjonene?» Ho insinuerer at det eigentleg handlar om at «bistandspolitiet» ikkje likar kombinasjonen av kjolar, kjendisar og bistand.Traaseth oppfordrar dei erfarne bistandsaktørane til å lytta til dei små, innovative hjelpegründarane «som vil noe», og heller læra ferskingane «hva man selv har erfart, på en konstruktiv måte». 

Eg kan ikkje anna enn å lura på om Hewlett-Packard-sjefen ville vore like vennlegsinna og overberande mot Heikki Holmås, om det var snakk om like tvilsam bruk av skattepengane hennar på eit bistandsprosjekt. Påtroppande statsminister Solberg (som Traaseth heiar på) ville garantert ikkje vore det.

UTAN PEILING. Noreg er fullt av bistandsaktørar som Cigiit Manyatta, sjølv om få av dei får like mykje merksemd. Enkeltpersonar som har besøkt fattige lokalsamfunn startar stadig slike miniorganisasjonar. Dei fleste er eldsjeler med eit brennande engasjement, nokre er folk som fann ein alternativ yrkesveg i bistandsbransjen og nokre få er kyniske svindlarar. Men altfor få av dei har verkeleg peiling på det dei gjer, og dei driv lausrivne prosjekt som sjeldan gir langsiktig utvikling – og difor dårleg utteljing for givarane sine pengar.

Trua på gründarskap og privat initiativ blir fort naiv når det er snakk om bistand. Ingen kan seia kva Traaseth eller andre skal bruka sine eigne pengar på. Men når det gjeld Solberg sin intensjon om å kvalitetssikra bistanden som skattepengane våre går til, håpar eg ho heller lyttar til erfarne fagfolk (som ofte også er eldsjeler) enn til kjolesutring. Dei veit betre enn dei fleste at «det er ikke nok å ha gode hensikter». 

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Hjemmesentrert kirke
av
Joanna Bjerga
9 dager siden / 1372 visninger
Guds fravær
av
Geir Tryggve Hellemo
21 dager siden / 1232 visninger
Ja vel, gamlis
av
Heidi Terese Vangen
27 dager siden / 1215 visninger
To strekar
av
Arne Mulen
2 dager siden / 1140 visninger
Det vi ikke ser
av
Magne Nylenna
13 dager siden / 856 visninger
Biskop Byfugliens merkelige avskjedsreplikk
av
Roald Iversen
rundt 2 måneder siden / 578 visninger
Humanismens hellige skrifter
av
Didrik Søderlind
nesten 2 år siden / 565 visninger

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere