Ann Kristin van Zijp Nilsen

Alder: 44
  RSS

Om Ann Kristin van Zijp

Kommunikasjonsleiar i Areopagos og redaktør for Tørst. Sjå areopagos.no/torstmag.no. Twitter: @annkristinvzn

Følgere

Verdirevolusjonen

Publisert over 5 år siden

I framtida sit Trygve Hegnar utanfor og hutrar med klimahatet sitt. Han ler ikkje lenger, han er berre bitter.

Bærum, 1974: Det ligg noko sterkt i lufta. Nærveret av 3000 menneske fyller Nadderudhallen meir enn den svake lukta av gymsal. Der er kordfløyel, hekla ponchoar, fotformskor og langt hår. Det er vår, stemninga er høg og stolane for få.

Erik Dammann tar mikrofonen: «Når historien om vår tid en gang skal skrives, vil det bli beretningen om et vanvidd uten sidestykke i historien». For Dammann handlar vanvitet om den vestlege verda sitt overforbruk av felles globale ressursar. Resultatet er naud, svolt og øydeleggjing av vårt eige livsgrunnlag.

I 1974 er gjennomsnittsinntekta 47 000 kroner. Folk kastar lite mat og reparerer kleda sine sjølv. Nordmenn anar ennå ikkje kva oljerikdom er. Likevel tenkjer folk at dei har mykje. Stadig fleire opplever at det kapitalistiske systemet er ein alvorleg trussel mot verdssamfunnet si overleving.

Eg har fått rapport frå ein kjenning som var i Nadderudhallen. Han fortel at dei «gjekk heim frå møtet og trudde det var muleg å forandra verda».

Bærum 2014: Det ligg noko sterkt i lufta. Nærveret av Trygve Hegnar fyller sjefskontoret på Lysaker meir enn den svake lukta av dyr manneparfyme. Der er nystroken skjorte, handsydde skor og akkurat passe kort hår. Det er vår, nærmare bestemt sist torsdag.

Stemninga er effektiv. Redaktøren sit og skriv neste dags leiarartikkel i Finansavisen. «Bellona, Zero, Venstre, Miljødirektoratet og de andre lurer oss», skriv han. Tidlegare har han raljert over alt frå elbilen Tesla til folk som er mot tiggarforbod. I dag ler han av den planlagde elektrifiseringa av norsk sokkel. Miljøgevinsten er lik null, hevdar han. Ein bør heller kjøpa klimakvotar av EU og halda fram som før.

Ikkje det at han eigentleg bryr seg om kvotar eller utslepp, han er finanskongen av klimaskepsis. Han lener seg tilbake og tar ein kikk på sin eigen nettstad «Hegnar Online». Føremiddagens hovudsak den konspirasjonsteoretiske dokumentarfilmen «Den store klimasvindelen» frå 2007. Stemninga i kommentarfeltet er høg.

Utmatting. Hegnar og dei andre klimaskeptikarane er i ferd med å bli parodiar av seg sjølv. Men har erkekapitalistane vunne likevel? Min kjenning, som var i Nadderudhallen i 1974, trur ikkje like sterkt at han kan forandra verda.

I 2014 er dei fleste av oss som han. Me trur på dei dystre rapportane frå klimaforskarane, me veit at utsleppa må reduserast raskt. Og me veit at fattigdom faktisk kan utryddast. Men me greier ikkje å bry oss skikkeleg.

«Apokalypseutmattelsen», kallar Per Espen Stoknes, psykolog og førstelektor ved BI det. – Vi orker ikke å høre mer om at alt går til helvete. Vi orker ikke å ha dårlig samvittighet. Skyldfølelse er dypt passiverende, sa han til Dagsavisen i fjor.

Men Erik Damman har klart sitt 17. bokmanuskript. 83 år gammal manar han til «verdirevolusjon». Me må vekk frå konkurransesamfunnet, hevdar han. Eg skulle gjerne sett Trygve Hegnar sitt ansiktsuttrykk, om han hadde lese boka.

Dei fleste har kanskje større respekt for Damman enn det Hegnar har. Men for mange blir idealisten for mykje av ein moralist og utopist. Kan verdirevolusjonen hans heller komma som eit resultat av ei anna omvelting, noko som minner om den industrielle revolusjonen?

Revolusjon. Før var investoren Jens Ulltveit Moe ein av dei som las avisoppslaga om klimaendringar selektivt. Han leita etter opplysingar som støtta hans eigen motvilje mot å endra forretningsdrifta.
– Nå har jeg gått til motsatt ytterlighet. Jeg er sterkt troende. Omtrent som Saul på vei til Damaskus, fortel han til Dagsavisen. Ulltveit Moe er blitt klimaforkjempar. Han er sikker på at han vil tena på det. Fornybar energi er god investering, å stikka hovudet i sanden er det ikkje.

Ein dag endrar dei store pengane retning, ikkje minst fordi forbrukarmakta krev det. Det vil gå med miljø-uvennene som med røykelovhatarane. I dag er lova er sjølvsagt. Oppegåande menneske tenner ikkje sigaretten der det går ut over andre.

I framtida sit Hegnar på utsida og hutrar med klimahatet sitt. Han ler ikkje lenger, han er berre bitter. Inne er Ulltveit Moe kongen av fornybar energi-festen. Det kunne ikkje lenger falla nokon inn å øydeleggja livsgrunnlaget for oldebarna sine.

Viss Dammann lever då, ser han ein verdirevolusjon.

FØRST PUBLISERT I VÅRT LAND 24.3.2014

Gå til innlegget

Mor sin feminisme

Publisert over 5 år siden

Feministmora mi brukte ikkje koparspiral. Ho tenkte at befrukting var starten på eit liv.

Eg vaks opp med ei mor som var for abortlova, fordi det «ikkje finst noko betre alternativ». Ho tok universitetseksamen mens ho amma meg, kjørte den irrgrøne hippie-2CV-en vår og trilla meg i 8. mars-tog. Det var alltid sjølvsagt at jenter kunne gjera det same som gutar. Ho snakka om likestillingsutfordringar, skjønnheitsideal og kvinner sine globale levekår. Og så var ho søndagsskulelærar.

Koparspiral. Hiterapporten (den banebrytande amerikanske undersøkjinga av 3000 kvinner sitt seksualliv frå 1976) og liknande bøker stod lett tilgjengelege i bokhylla. Homofil og heterofil kjærleik var likeverdige, og ingen spørsmål om sex eller prevensjon var pinlege. Den gongen eg spurde henne kva koparspiral var, forklarte ho udramatisk korleis han hindrar befrukta egg å festa seg i livmora. Grunnen til at ho sjølv ikkje brukte ein slik, var at ho tenkte at befrukting var starten på eit liv.

Latterleg? Kunne ein tatt mor mi på alvor som feminist i den offentlege samtalen, eller ville den personlege haldninga til prevensjon og abort avskrive henne som religiøs fundamentalist? Viss ho plutseleg skulle få lyst til å diskutera ikkje-spiralen sin på Twitter, ville ho blitt latterleggjort?

Eg kjenner fleire unge og godt vaksne kvinner, som elskar den britiske feminist-skribenten Caitlin Moran, hyller hennar norske motsvar Marta Breen og beundrar Marie Simonsen. Men dei identifiserer seg kanskje ikkje med alle dei obligatoriske haldningane på den feministiske sjekklista. Og dei har eit ikkje-sekulært utgangspunkt for verdigrunnlaget og livsstilen sin.

Diskvalifiserande. Samfunnsdebattanten Warsan Ismail, til dømes. Då eg spurde henne om kva ho tenkte om å vera hijabbrukar og feminist, svarte ho: «Eit religiøst utgangspunkt verkar ofte diskvalifiserande i diskusjonar, særleg om kvinnespørsmål, derfor unngår eg det heilt medvite som avisspaltist.»
Kjensla ho får i abortdiskusjonar er at ho ikkje har føresetnad for å forstå fullt ut eller bidra på same måte. Ho er jo muslim.
Ismail trur at redsla for å tapa tilkjempa rettar og for at prosessar kan bli sette i revers, gjer feminisme til noko statisk.
«Sjølv om eg ikkje er usamd i dei vedtatte sanningane, kan me likevel diskutera kva dei betyr – utan at det straks blir oppfatta som angrep? Kva med å vera intellektuelt nysgjerrige på begge sider av diskusjonen?» spurde ho.

Turbanfeminisme. Prableen Kaur, politikar og jusstudent, er svært opptatt av likestilling og kvinners rettar. Ho ber til dømes sikh-turban ut frå likestillingsprinsipp.
«Når ein har eit anna verdigrunnlag enn det sekulære, er det som om ein ikkje kan fronta kva som helst, du har ikkje same tyngde,» sa ho til meg.
Kaur fortalde òg at ho blir skremd av at fleirtalet kan ha så lite respekt for mindretalet.
«Nå er feminismen si hovudutfordring å få med dei ulike minoritetane. Då må han romma allslags folk som dei er», meiner ho.
Kan ein ta Prableen Kaur og Warsan Ismail på alvor som feministar?

Samfunnskritikk. Kva viss eg skulle spørja om samfunnet vårt burde gi mødrer betre vilkår til å bera fram barn med spesielle behov? For meg heng spørsmålet saman med formødrene våre sin kamp for å ha barn og samstujndes vera yrkesaktive. Den kampen har gitt oss permisjonsordningar og barnehagedekning i verdstoppen. Kan ein ta meg på alvor som feminist, eller vil samfunnskritikk som berører verdien til eit foster – og  dermed nokon sine livmødrer – alltid vera antifeminisme?

Blonder og spiler. Feministheltane mine veit godt kva mekanismar som styrer kvinnelege skjønnheitsideal. Likevel har dei blondeundertøy med spiler og går gjerne med høge hælar. Den klassiske sjekklista er ikkje komplett hjå dei heller.
Kanskje er grunnen nettopp at liva deira rommar meir enn berre feminisme. Noko er verdt noko på andre plan. Men synet av dei ville vera eit slag i ansiktet på formødrene som brente behåar og kasta stilett-torturhælane på dynga.

Kan ein ta dei på alvor som feministar? Sjølvsagt. I alle fall viss dei seier ja til mor mi.

Kommentaren stod først på trykk i spalta «På en mandag», Vårt Land 24. februar 2014 

Gå til innlegget

Ein mørk bransje

Publisert over 5 år siden

– Kan du ikkje høyrast litt meir «urban» ut? Litt meir eh... «etnisk»?

Du forstår kva eg meiner, sa lydprodusentane til afroamerikanske Sasheer Zamata, då ho skulle leggja stemme på radioreklamar. Verken oppvekst eller utdanning hadde gitt henne gangsterdialekten som produsentane var ute etter. 

Skodespelaren er mest kjend som standupkomikar. I helga hadde Zamata første dag som fast inventar på talkshowet Saturday Night Live og er spådd snarleg stjernestatus. 
«Kan du ikkje høyrast litt svartare ut? Eg vil du skal høyra meir ut som ein neger, som ei buskkvinne... For det er dei me lagar reklame for,» harselerer ho og spør kvifor reklamane må vera slik. «Black people understand words.» 

TV-reklamar frå matgigantar som vil selja nordmenn «eeekte italieeensk piiizza», krydra sausar eller indiske rettar satsar ofte på stemmer med karikatur-aktig aksent. Ein meksikansk mariachi-songar med gitar og sombrero er ikkje nok for å selja «Fresh Mex» frå Toro. Han fortel også at du finn tacoprodukta «i skjoledisken». Dårleg norsk gir ekstra autensitet. 

Då eg såg Youtube-klippet med Sasheer Zamata sitt standup-nummer om rasistreklame, starta filmen med ein norsk reklamesnutt. Der fortalde indiskfødde Sarita Sehjpal om ferdigmaten sin på feilfritt kristiansandsk. Sehjpal sitt merke «SaritaS» blir stadig større, særleg etter at det blei kjøpt opp av Orkla. Så langt ser det ut til at ho slepp å leggja på tjukk indisk aksent for at karrien skal verka autentisk.  

I norske reklamar er ansikt med minoritetsbakgrunn og mykje pigment forviste til avdelinga for etnisk mat. Resten av bransjen er like vinterbleik som skumma melk. Reklamefolk som Kjetil Try meiner at me ville blitt forvirra om nordmenn med utanlandsk opphav skulle presentert vanleg mat. Me kunne tru at produktet hadde fått ein ny, krydra smak, seier han til Aftenposten. 

Eg veit at me ikkje kan venta så mykje innovasjon frå reklamebransjen. Men kunne dei ikkje i det minste prøvd å likna røynda, slik ho er i 2014? 


Foto: Ari Scott/sasheer.com
Innlegget stod først på trykk i spalta Klartekst i Vårt Land 20. januar 2014. 

Gå til innlegget

Steikt i svinefeitt

Publisert nesten 6 år siden

«Det ureine» er vanskeleg å leva seg inn i for oss gjennomsnittskristne.

Sjuåringen med hijab hadde akkurat forsynt seg med smultring frå kakebordet på skulen si juleavslutting.

«Kva om ho seinare finn ut at han er steikt i svinefeitt», går det lynraskt gjennom hovudet mitt. Eg veit at ein del muslimske foreldre er livredde for at barna deira skal få i seg slikt. 
– Halima, slike er steikt i noko som er laga er svin, kviskrar eg. Den somaliske jenta ser forskrekka på meg og blir letta då eg føreslår å ta smultringen hennar, så ho kan forsyna seg med noko anna.

I det hjernen min er i ferd med å kryssa av på Lista Over Gode Gjerningar, ser eg jenta snakka oppkjasa med mora. På papptallerkenen framføre henne ligg ein halveten smultring.

– Er det svin, er det svin?! Mora si stemme skingrar. Det forvila ansiktet gir meg eit ørlite innblikk i kor fælt det må opplevast å uforvarande eta noko så feil. For min del trur eg at berre menneskekjøt kunne framkalt eit liknande ubehag. «Det ureine» er så vanskeleg å leva seg inn i for oss gjennomsnittskristne.

Det blei ein ganske kjip fest for den somaliske mora. Etter kvart greidde me å le litt, ikkje minst av at hovudpremien i lotteriet var eit stort trau med spekepølser.

På kakebordet stod eit vennleg skilt ved ei kake for allergikarar: «Utan egg». Slike omsyn har byra å bli vanlege på norske kakebord, men det gjeld ennå ikkje halalmat. I alle fall ikkje her eg bur. Kanskje er det heller ikkje så vanleg å vita at smult er kodeordet for svinefeitt.

– Men me som veit det, kunne kanskje setja opp eit lite skilt neste gong, ymtar eg frampå til ein annan vaksen, som får høyra om opptrinnet.
– For å vera gjestfri og gjera at det utrygge kjennest litt tryggare for dei som tykkjer det er flaut å spørja, held eg fram. Den vaksne himlar med augo. «At dei skal skapa så mykje styr.»

Den beste verten gjer gjestene trygge. Ofte skal det lite til. Fem bokstavar på eit skilt kan vera nok.

FØRST PUBLISERT I VÅRT LANDS SPALTE «KLARTEKST» MANDAG 9. DESEMBER 2013

Gå til innlegget

Det mest presise er jo neger

Publisert rundt 6 år siden

Du veit det er «politisk ukorrekt», men seier det likevel.

«Det er ikkje politisk korrekt, men…» seier du gjerne når du skal seia kva du meiner. Det er mest for å advara dei skvetne rundt deg. Dei er jo ikkje vane med folk som står opp mot flokken av velmeinande, men feige, logrande sosialdemokratiske akademikarar. Sjølv er du ikkje redd for å ta opp kampen mot dette overtolerante meiningstyranniet. Du er tøff, sjølvstendig, klartenkt. Sjølv om det er politisk ukorrekt.

Du vil til dømes halda fram med å kalla negrar for negrar. Det er jo det dei er. Ingen har funne eit meir presist ord for å klassifisera folk med ein viss overvekt av afrikanske gener. Det same gjeld «mulatt», sjølv om ordet kjem av «muldyr». Kvifor skal du bry deg om slaveriet si historie? Du meiner jo ikkje noko vondt med det. Blir nokon såra, så dei om det.

På same måte som ein spade er ein spade, er islam ein krigersk og blodtørstig religion. Dei hyggjelege muslimane i nabolaget er unntaket som bekreftar regelen. Og du kan ikkje stola på dei. Plutselig blir sonen i heimen radikalisert. Sjølv om liksom-moderate muslimar tok avstand frå Profetens Ummah, vil dei fleste ha sharia. Det er politisk ukorrekt å seia dette. Men du gjer det likevel.

Og så dette klimahysteriet. La forskarane halda på med krisealarmeringa si. Sjølv har du hus høgt nok over havet og måla bordkledinga med Drygolin. Stygt vêr har det alltid vore, og blir det for gale, blir det fleire turar til dei strendene i Syden som framleis ligg over vatn. Heldigvis finst det framleis eit par prosent forskarar som vågar vera politisk ukorrekte.

Lista kunne vore lang. Du kunne nemnt maset om likestilling og andre kvinnegreier. Politisk korrekte menn kallar seg feministar. Du kallar dei «tøfler».

Når eg tenkjer meg om, innser eg at du har rett. Eg er ueinig med deg fordi eg er feig. Eg beundrar deg, som vågar seia ting som dei er. Sjølv torer eg ikkje anna enn å vera politisk korrekt.

FØRST PUBLISERT I SPALTA «KLARTEKST» I VÅRT LAND 14. OKTOBER 2013

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Glansbilder av Sjømannskirken?
av
Arnfinn Eng
24 dager siden / 1862 visninger
Servietter og skam
av
Merete Thomassen
16 dager siden / 1602 visninger
Tenåringstrass i regjeringen
av
Usman Rana
24 dager siden / 1575 visninger
Idiotforklarer kristen høyreside
av
Espen Ottosen
23 dager siden / 1544 visninger
Ord som truer vår religionsfrihet
av
Trond Bakkevig
15 dager siden / 1414 visninger
En samfunnsskapende kraft
av
Berit Hustad Nilsen
17 dager siden / 1353 visninger
Hva skjer Hanvold?
av
Bendik Storøy Hermansen
13 dager siden / 1296 visninger
Stolthet er undervurdert
av
Magne Nylenna
28 dager siden / 1166 visninger

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere