Arne Mulen

Alder: 50
  RSS

Om Arne

Prest i Den norske kyrkja

Følgere

To strekar

Publisert rundt 2 måneder siden

I min ungdom måtte eg gjere eit val: Skulle eg vie livet mitt til det eg trudde på eller det eg kunne vere sikker på?

Eg likte realfag. Det var så trygt med svar med to strekar under. Alt var sikkert og visst. Fysikk, kjemi og matematikk gjekk opp i ein einskap som fasinerte meg. Eg lærte om det store universet med eit utal galaksar og dei små atoma med sine elektron, nøytron og proton. Det verka som det budde eit lys i realfaga som kunne lyse opp og forklare både stort og smått i tilværet.

Trua var også ein viktig del av livet mitt. Fellesskapet med andre kristne ungdomar på møte og leirar sette spor. Gløden hos dei eldre smitta over på meg. Jesus var lys, håp og kjærleik. Trua var ein skatt, og det var ein ekte brann i mitt indre: Dette vil eg leve for! Eg valde teologien, og sa farvel til eit liv med svar med to strekar under.

No har eg runda 50-årsbøya, og perspektivet på tru og vitskap har endra seg. Det er ei krevjande øving i dag å følgje vitskapen utover i universet og innover til dei minste partiklane og vidare over i biologien si mangfaldige verd. Det er imponerande alt vi no veit. Men eg ser tydelegare at også i vitskapen er det glidande overgangar mellom det vi veit, det vi trur vi veit, og det vi trur.

For å starte med det grunnleggande: Kva er alt dette vi har rundt oss? Kva er materie laga av? Min gamle lærdom om at atomet består av elektron og nøytron og proton er for lengst utdatert. No er atomet bygd opp av ulike typar bosonar og leptonar og kvarkar.

Det underlege er at dei har eigne lover, desse små partiklane (dersom det er partiklar dei er). Der vi har vant oss til ei verd med tid, rom og gravitasjon, fungerer det annleis der inne i atoma. Vi kallar det kvantefysikk. Det er nærmast to ulike fysiske univers. Eller finnest det ein teori som bind desse to universa saman, a theory for everything? Vi veit ikkje.

Universet er også eit mysterium. Måten universet oppfører seg på, stemmer ikkje. Den samla massen av alle stjerner, planetar og gassar utgjer kanskje berre 5 % av all masse og energi som ein trur må finnast der ute. Difor reknar ein med at det må finnest det vi kallar mørk materie og mørk energi. Men vi veit ikkje kva det er. Vi veit altså ikkje kva 95 % av alt som finnest der ute, er for noko. Det set vår kunnskap i perspektiv.

Går vi frå fysikken til biologien, finn vi også store mysterium: Korleis vart livet til? Professor James Tour hevdar at vi er langt unna å forklare korleis livet oppsto. Ingen forskarar har villa møte han til debatt, før kjemiprofessor Lee Cronin tok utfordringa. Samtalen mellom dei to (søkbar på youtube) er svært interessant. Dei har ulikt syn på mykje, men slik eg forstår dei, er dei samde om dette: Vi har ei svært mangelfull forståing av korleis noko så komplekst som ei celle kunne bli til. Vi veit berre at det skjedde.

Livet er i seg sjølv eit mysterium. I følgje forfattaren David Berlinksi trudde ein for nokre år tilbake at ein snart kunne forklare korleis ei celle fungerer. Etter kvart som ein har vunne ny kunnskap, har nye mysterium kome til, og no verkar dagen då ein fullt ut kan forklare livet i ei enkel celle, å vere lenger unna enn på lenge. Det er faktisk vanskeleg å gje ein fullgod definisjon av kva liv er for noko.

I februar i år døydde vitskapsmannen Freeman Dyson i ein alder av 96 år. Dyson starta si karriere ved Princeton University medan Albert Einstein var aktiv ved universitetet. I ein nekrolog om Dyson fann eg dette sitatet frå hans munn (mi omsetting): ”I naturvitskapen snakkar vi helst om modellar, meir enn lover… Grovt sagt så er ei lov berre ein modell vi har vant oss til. Det er ikkje noko skarpt skilje mellom modellar og lover”.

Det er skilnad på ein modell og ei lov, slik eg forstår det. Ei naturlov er noko absolutt. Ein modell er noko som vi meiner representerer naturen på ein brukbar måte. Blir vitskapen meir varsam i sine konklusjonar, i møte med uløyste gåter?

Eg har tidlegare hatt ein viss sympati for dei som avviser trua og berre vil halde seg til vitskapen og det vi veit sikkert. No undrar eg meg over ein slik livsfilosofi. Kanskje har det med 50-årsbøya å gjere. Til eldre eg blir, til tydelegare ser eg at det aller meste i livet er gjennomsyra av uvisse.

Corona-epidemien blir omtala som noko heilt nytt i vår tid. Eg meiner den like mykje er ei påminning om kva som var normalen for menneske som levde før oss. Dei visste godt at pest og frost, flaum og tørke, brannar og ulukker når som helst kunne ta krokfot på livet. Dei mange som lever sine liv langt frå vårt trygge samfunn og våre velferdsordningar, kjenner på denne uvissa dagleg.

Trua mi har også endra seg med åra. Ho er mindre brennande og entusiastisk – og har meir blitt som eit grunnfjell. Gud er den sikre, den evige og uforanderlege – midt i alt. Då Moses spurde etter namnet på Gud, fekk han til svar EG ER. Gud er den som er. Gud er opphavet til eksistens. Han går utanpå alle universets mysterium, han rommar galaksar og kvarkar, og er skapar av alt liv. Også mitt. Å få lov å tru det, gir meg eit ankerfeste i livet som kan tole uvissa.

Det er to ulike ting, å vere eit menneske som er skapt, villa og elska av ein Skapar, og det å vere eit menneske som er eit produkt av ei uendeleg rekke tilfeldigheiter.

Livet er ei vandring inn i det uvisse, og døden like eins. Eg møter det ofte i mitt yrke som prest. Det er stor rikdom å eige eit håp om at Gud har ein større plan for oss. Om trua kan vere svak, så syng mange med på gravplassen: Så ta da mine hender og før meg frem, inntil jeg salig ender i himlens hjem!

 Eg høyrer motspørsmåla. Korleis kan du tru på ein god Gud når tusenvis verda over dreg sine siste andedrag i dødskampen mot eit vrangt virus? Korleis kan Gud tillate dette?

Eg har ikkje svar. Svar er ikkje så viktige for meg lenger. Det er større for meg å få lov å håpe, tru og elske  – enn det å vite.

Eg likte dei to strekane under svaret. I dag finn eg større tryggleik i to strekar som formar ein kross. Jesus, Guds son, som lir og døyr, og blir lagd i ei grav – ei  grav som seinare vart funnen tom. Frå dagane som følgde les vi om desse underlege møta med den oppstadne Jesus. I trua på Jesus finn eg håpet om oppstode og evig liv. Det er kyrkja sin største skatt.

Ja, dette ligg bortanfor vitskapen. Men eg kan ikkje gå i karantene bak det gjerdet der vitskapen kan gje sikre svar. Eg finn ikkje nok lys der.

Gå til innlegget

Etter Oase 2016

Publisert nesten 4 år siden

Vel heime etter årets Oase, er det tid for ettertanke.

I desse dagar reiser nokre tusen menneske heim frå Oase 2016. Vi reiser heim til våre kyrkjer og bedehus, stabar og utval, gudstenester og bibelgrupper. Vi skal tilbake til våre lokale fellesskap og drive trusopplæring, barne- og ungdomsarbeid og diakoni. Eg trur eg skriv på vegne av mange, når eg seier at vi reiser heim med fornya glede og inspirasjon.

Oase er eit mylder av spiritualitet og trusuttrykk, bøn og lovsong, gråt og glede. Breidda, mangfaldet og fridomen er noko av Oase sin styrke. Å lytte til Peter Halldorf er som å få ein guida tur gjennom kyrkja sine rikaste skattkammer. Vi har gjentekne gonger blitt utfordra til engasjement for ”Guds favorittar”: Innflyttarar, enkjer, fattige, farlause. Vi har lytta til forkynnarar frå Norge, Sverige, England, Amerika, Afrika og Midtausten. Dei europeiske forkynnarane gav meg mest.

Eg kan ikkje identifisere meg med alle talarane på stemnet. Både kulturell og teologisk avstand kan av og til bli stor. Eg ser det likevel som ein rikdom å lytte til talarar frå andre kulturar og tradisjonar. Det som er støyande, det som er annleis, det som ikkje blir filtrert gjennom skandinavisk varsemd, kan også utfordre og oppmuntre. Ved eitt tilfelle var det likevel nødvendig og godt at Oaseleiinga sjølv korrigerte ting som vart sagt frå scena. Eg ønskjer meg elles fleire forkynnarar frå evangelisk-luthersk tradisjon enn det vi såg på årets stemne.

Musikken og lovsongen på Oase er generelt vakker og fulltonande. I år var det musikalske heilt unikt. Årets lovsongsteam viste fram ei breidde i nytt og gamalt stoff som gleda meg stort. Det var også eit privilegium å ha musikkteamet frå Hillsong i London med oss på fredag. På sitt beste byr også moderne lovsong på vakker poesi og kraftfull katekisme.

Mange av møta på Oase sprenger rammene for kva som er naturleg å gjere i mange norske kyrkjelydar. Det er stor skilnad på norsk gudstenesteliv og eit oasemøte. Slik sett er det rett når det vert hevda at Oase er for litt spesielt interesserte. Det betyr ikkje at Oase har utspelt si rolle eller er blitt irrelevant. Vi har mange organisasjonar og rørsler i norsk kristenliv som på kvar sin måte er for spesielt interesserte, og likevel er til velsigning for kyrkja i landet vårt.

Å vere på Oase er òg å ta ein tur i ”living room” der det er stilla og ettertanken som rår, i ramma av smakfulle visuelle uttrykk for tru, bøn og tilbeding. Der vart det også feira nattverd kvar dag. Eit tydeleg signal om at det sakramentale og karismatiske går hand i hand.

Å vere på Oase er å oppleve hundrevis av frivillige medarbeidarar som brukar ferie og fritid på å gjere Oase til ei god oppleving for barn, unge og vaksne. Eg er sjølv takksam for alt Ten-oase har betydd for våre barn. Oase samlar absolutt alle generasjonar.

På fleire Oase-stemne har eg ”gått fram til forbøn” som det heiter her. Der har kloke og trygge kristne bedt for meg. Det har utan unntak vore gode opplevingar. Eg sette også pris på måten leiarskapet i starten av stemnet informerte om høvet til samtale, vegleiing og forbøn under stemnet. Dette vart formidla med klokskap og omsorg.

Å vere på Oase er også å vakne på campingplassen til morgonsymfoni i gress-dur frå kommunale grasklypparar. Oase er glade møte ved vassposten der campinggjester hentar vatn og born fyller vasspistolar. Oase er gode gjensyn med gamle og nye vener over kaffikoppar og improviserte grillmåltid.

Leiarskapet i Oase briljerer ikkje i møteleiing, talar eller avisinnlegg. Men vi møter eit truverdig engasjement for at det Skrifta seier om Den heilage Ande og Andens gåver skal løftast fram og levast ut i norsk kristenliv. På opningsmøtet møtte leiarskapet oss med tydeleg forkynning om krossen og frelsesverket som utgangspunkt og grunnvoll i alt kristenliv.

Det har vore retta kritikk mot Oase i forkant av årets stemne. Oase gjer dristige val når dei inviterer talarar frå inn- og utland. Det ligg i Oase sin eigenart å utfordre. Kanskje det også er sunt?

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Ja vi elsker alle i dette landet
av
Jarle Mong
11 dager siden / 2976 visninger
Er far og hans slekt uten betydning?
av
Øivind Benestad
8 dager siden / 1633 visninger
Mel gir stabilitet
av
Ingrid Vik
rundt 1 måned siden / 1466 visninger
Hjemlengsel
av
Joanna Bjerga
9 dager siden / 1344 visninger
Hvem skal bli født?
av
Paul Leer-Salvesen
14 dager siden / 1077 visninger
Visjon Norge og kritikk
av
Pål Georg Nyhagen
19 dager siden / 652 visninger

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere