Sofie Braut

Alder:
  RSS

Om Sofie

Følgere

Er Noahs Gud vår Gud?

Publisert 14 dager siden - 6809 visninger

Stadig vekk ser eg teologar som på velmeint vis skal redda oss frå å måtta tru på Gud i Det gamle testamentet.

Som barn fann eg raskt vegen til den eventyrlege litteraturen. Lite overgjekk opplevinga då det ein dag demra for meg at eventyra eg elska henta sanninga si frå den største forteljinga av dei alle.

Michael Endes briljante Den ­uendelige historie, Maria Gripes underfundige forteljingar, C. S. Lewis' fantastiske reiser, Lewis Carrolls vittige klassikarar og ­Tormod Haugens magiske realisme var berre nokre av bøkene eg forelska meg i som liten. Der det var ei forteljing, var det ein fristad. Som for mange andre vart litteraturen som eit velsigna takvindauge i det vesle livet mitt.

Den aller største

Å bli kristen var å koma inn borti den aller største ­forteljinga, den som bind menneske til Gud og som tolkar tilveret inn i ein ­vidare, og sannare, samanheng. ­Mange meiner at sanninga har gått av moten. Men er også det å sjå etter dei store ­samanhengane ein kunst som er under avvikling for tida?

På eit enkelt nivå kan vi seia at til ­dømes Twitters krav om det kortfatta og poengterte har som biverknad at det fort vert vanedannande. Evna vår til å handtera dei lange linjene vert ­utfordra. Det skal stadig mindre til for å bli oppfatta som omstendeleg og langtekkeleg. Dersom vi kjem til å tru, slik det ­heiter i reklamen, at «det enkle er ofte det beste» kan fort det enkle bli det einaste ­alternativet. Vi orkar rett og slett ikkje dei lange svara, når dei korte er handterbare og fyndige.

Oppsmuldring

Dette er ­naturlegvis ikkje ei oppsmuldring som sosiale ­media er eineleverandør av. For ­årevis sidan, då eg var historiestudent ved ­Universitetet i Bergen, lytta eg til ­førelesingar som bryskt slo fast at tida var forbi for ­kollektive ­prosjekt og store forteljingar. For meg som kristen var dette provoserande. Kan ein liksom berre avskaffa noko av det ­djupaste i mennesket: lengten ­etter dei store ­samanhengane? Uhøyrt, ­naturlegvis, og like arrogant som å vedta at vi ikkje har estetiske behov.

Som kristne er evna til å sjå etter ­samanhengar i Bibelen og samanhengar mellom Bibelens tekstar og det livet vi lever heilt sentralt. Det personlege møtet med tekstane endrar oss, slik at det nye livet kan etablerast og utviklast.

Teologien som fag er dermed på sitt mest tragiske når det undergrev ­samanhengane mellom dei ulike delane av ­Bibelen. Det vert parodisk når ein med snusfornuft og moderne briller sjaltar ut «ein gammaltestamentleg Gud» som ein liksom ikkje lenger treng å forholda seg til, mens den nytestamentlege Jesus står att som den som under tvil kan ­aksepterast. Det er som om visse deler av den ­dominerande teologien gjer det mange gode lærarar elles prøver å unngå: nemleg å overforklara tekstar på ein måte som tappar dei for kraft og mysterium.

Forankringa og heilskapen

Ta eit ­aktuelt døme frå debatten knytt til Svein Tindbergs nye barnebibel. Når fag­teologen, i dette tilfellet Elisabeth Tveito Johnsen, skal leia oss lekfolk til den rette forståinga av historia om Noah, verkar det som om vi frå fagleg hald skal fristillast frå å måtta tru på «den guden vi treffer i fortellingen om Noah» (VL 26. 10.).

Men vent litt. Kva Gud er det så vi skal be til og tru på, Johnsen? Når den store forteljinga går frå kvarandre på midten, forsvinn forankringa og heilskapen som presenterer oss for den treeinige Gud.

Stadig vekk ser eg teologar på ­liknande velmeint og pedagogisk vis skal redda oss frå å måtta tru på Gud i Det ­gamle ­testamentet. Jesus, derimot, hentar all sin legitimitet, identitet og autoritet frå nettopp den heilt nære relasjonen til gamaltestamentets Gud. Derfor vert det ­ubegripeleg korleis fagteologen kan ­formidla eit så lite integrert Gudsbilete at «guden i fortellingen om Noah» vert ein gud med liten g som kristne fritt kan velja vekk.

Så eg framfører eit lite hjartesukk: ­denne teologien verkar så oppstykka. Det er tid for å ta vare på dei verkeleg store forteljingane.

Gå til innlegget

To syn, mindre armslag

Publisert rundt 1 måned siden - 1185 visninger

Vil kompromisset som fastsette to parallelle lærer på eit så viktig felt som ekteskapet kunna vera praktisk brukbart?

Endå så uroleg eg var over det teologisk forvirrande og lite underbygde vedtaket som i år ga Den norske kyrkja ei ny ekteskapslære, er det ikkje utan ei viss spenning eg møter denne tida no etterpå: Korleis blir det no?

For oss som stemte imot dette vedtaket, verka det nokså usannsynleg, men fleire av oss har valt å bli verande i Dnk. Kyrkja er jo heimen vår, ein heim vi ikkje berre forlèt slik utan vidare.

Etter sist Kyrkjemøte spurte eg om det ville bli meir enn eit spartansk venterom for oss som framleis vil halda fram den klassiske ekteskapslæra, og som i debatten har argumentert med at lære og liturgiar utan tydeleg Bibelsk forankring både er forvirrande og feil. «Ta rommet!» lydde det kontant og optimistisk frå folk oppover i systemet. Fleire av oss har tenkt at vi gir det eit forsøk. Kva er erfaringane etter nokre månadar med dobbeltspor i ekteskapslæra?

Sentralstyring

Den nye læra ser for det første ut til å ha skapt eit større behov for sentralstyring i Dnk. Der vi frå første Kyrkjemøte midt på 1980-talet hadde vedtak som fastsette soknet som grunneining i kyrkja, med vide fullmakter til å avgjera spørsmål ut frå prinsippet om at «alle kirkens ordninger må tjene og styrke det åndelige liv på lokalplanet», ser vi no, trass mange fine ord om demokrati, at det blir meir «top-down» styring for å få gjennomført vedtaket også der det er stor motstand lokalt. Den såkalla Nærbø-saka illustrerer dette godt, og det vert sagt frå toppleiinga i kyrkja at det ikkje er rom for lokale tilpassingar.

Den nye situasjonen kan vidare ha skapt større behov for kontroll, også på eit nokså detaljert og lokalt nivå. Eitt døme på det fekk vi nyleg i Ørsta, der den anerkjente MF-læraren Bjørn Helge Sandvei skulle bidra på eit seminar om «samkjønna samliv sett i lys av historia, kulturen og Bibelen». Men sjølv eit småskala-arrangement av denne typen, med ein svært kompetent bidragsytar, vart sett som ein provokasjon som utløyste pressemelding frå Åpen Folkekirke med påfølgande medietrykk.

Her problematiserer ein ikkje berre arrangementet, men ser seg også nøydd til å karakterisera Sandveis kunnskapar som «utdaterte», fordi dei ikkje passar inn med den læra fleirtalet i Kyrkjemøtet no har innført. Dette kan tolkast som om ein framover ser for seg alle arrangement skal ha ein viss debattprofil med begge syn representert. Det er vanskeleg å sjå at ei slik tilnærming skaper reelt rom for formidling av to ulike syn.

Utmeldingar

Kva med den nye teologiens evne til å mobilisera og skapa ny giv i kyrkja? Ved utgangen av september hadde rett under 13.000 meldt seg ut av Dnk i år. «Rekordåret» 2016 talde over 40.000 utmeldingar. Med eit snitt på litt over 250 innmeldingar per månad, er trenden
tydeleg. Dersom kyrkja blir meir attraktiv og open med ein meir «fleksibel» teologi, vert dette ikkje reflektert i medlemstal.

Utmeldingane tyder snarare på det motsette. Sjølvsagt handlar dette også om nye elektroniske utmeldingsløysingar, men det er uansett vanskeleg å lesa ut frå tala at kyrkja har fått ein større appell ved gjennombrotet for ei ny lære. Dette ser vi også i internasjonal samanheng. Tidlegare i år vart vi kjende med funna frå D. M. Haskells forskingsmateriale som over fem år har undersøkt 22 kyrkjer i Canada, og tilbakeviser teoriar om at ein såkalla opnare og meir liberal teologi skulle verka som ein faktor som fremjar kyrkjevekst. Påstandar om at den nye teologien inkluderer fleire, er dermed svært diskutabel, i beste fall kan vi seia at han kanskje
fasar inn ei gruppe og demobiliserer
andre.

Desse glimta inn i kyrkja med «rom for to syn» viser at kyrkja har blitt ein arena der evna til å gå stilt i dørene etter kvart kan bli den fremste av alle nådegåver. Færre medlemmer og stramare økonomi er også faktorar som på ulikt vis skaper mindre armslag. At kyrkja mi gjennom dei siste månadane er blitt opnare og romslegare er ikkje utan vidare ein opplagt konklusjon.

Gå til innlegget

To syn, mindre armslag

Publisert rundt 1 måned siden - 2067 visninger

Vil kompromisset som fastsette to parallelle lærer på eit så viktig felt som ekteskapet kunna vera praktisk brukbart?

ENDÅ SÅ UROLEG eg var over det teologisk forvirrande og lite underbygde vedtaket som i år ga Den norske kyrkja ei ny ekteskapslære, er det ikkje utan ei viss spenning eg møter denne tida no etterpå: Korleis blir det no?

For oss som stemte i mot dette vedtaket, verka det nokså usannsynleg, men fleire av oss har valt å bli verande i Dnk. Kyrkja er jo heimen vår, ein heim vi ikkje berre forlèt slik utan vidare.

Etter sist Kyrkjemøte spurte eg om det ville bli meir enn eit spartansk venterom for oss som framleis vil halda fram den klassiske ekteskapslæra, og som i debatten har argumentert med at lære og liturgiar utan tydeleg Bibelsk forankring både er forvirrande og feil. «Ta rommet!» lydde det kontant og optimistisk frå folk oppover i systemet. Fleire av oss har tenkt at vi gir det eit forsøk. Kva er erfaringane etter nokre månadar med dobbeltspor i ekteskapslæra?


Sentralstyring. Den nye læra ser for det første ut til å ha skapt eit større behov for sentralstyring i Dnk. Der vi frå første Kyrkjemøte midt på 1980-talet hadde vedtak som fastsette soknet som grunneining i kyrkja, med vide fullmakter til å avgjera spørsmål ut frå prinsippet om at «alle kirkens ordninger må tjene og styrke det åndelige liv på lokalplanet», ser vi no, trass mange fine ord om demokrati, at det blir meir «top-down» styring for å få gjennomført vedtaket også der det er stor motstand lokalt. Den såkalla Nærbø-saka illustrerer dette godt, og det vert sagt frå toppleiinga i kyrkja at det ikkje er rom for lokale tilpassingar.

Den nye situasjonen kan vidare ha skapt større behov for kontroll, også på eit nokså detaljert og lokalt nivå. Eitt døme på det fekk vi nyleg i Ørsta, der den anerkjente MF-læraren Bjørn Helge Sandvei skulle bidra på eit seminar om «samkjønna samliv sett i lys av historia, kulturen og Bibelen». Men sjølv eit småskala-arrangement av denne typen, med ein svært kompetent bidragsytar, vart sett som ein provokasjon som utløyste pressemelding frå Åpen Folkekirke med påfølgande medietrykk.

Her problematiserer ein ikkje berre arrangementet, men ser seg også nøydd til å karakterisera Sandveis kunnskapar som «utdaterte», fordi dei ikkje passar inn med den læra fleirtalet i Kyrkjemøtet no har innført. Dette kan tolkast som om ein framover ser for seg alle arrangement skal ha ein viss debattprofil med begge syn representert. Det er vanskeleg å sjå at ei slik tilnærming skaper reelt rom for formidling av to ulike syn.


Utmeldingar. Kva med den nye teologiens evne til å mobilisera og skapa ny giv i kyrkja? Ved utgangen av september hadde rett under 13.000 meldt seg ut av Dnk i år. «Rekordåret» 2016 talde over 40.000 utmeldingar. Med eit snitt på litt over 250 innmeldingar per månad, er trenden tydeleg. Dersom kyrkja blir meir attraktiv og open med ein meir «fleksibel» teologi, vert dette ikkje reflektert i medlemstal.

Utmeldingane tyder snarare på det motsette. Sjølvsagt handlar dette også  om nye elektroniske utmeldingsløysingar, men det er uansett vanskeleg å lesa ut frå tala at kyrkja har fått ein større appell ved gjennombrotet for ei ny lære. Dette ser vi også i internasjonal samanheng. Tidlegare i år vart vi kjende med funna frå D. M. Haskells forskingsmateriale som over fem år har undersøkt 22 kyrkjer i Canada, og tilbakeviser teoriar om at ein såkalla opnare og meir liberal teologi skulle verka som ein faktor som fremjar kyrkjevekst. Påstandar om at den nye teologien inkluderer fleire, er dermed svært diskutabel, i beste fall kan vi seia at han kanskje fasar inn ei gruppe og demobiliserer andre.

Desse glimta inn i kyrkja med «rom for to syn» viser at kyrkja har blitt ein arena der evna til å gå stilt i dørene etter kvart kan bli den fremste av alle nådegåver. Færre medlemmer og stramare økonomi er også faktorar som på ulikt vis skaper mindre armslag. At kyrkja mi gjennom dei siste månadane er blitt opnare og romslegare er ikkje utan vidare ein opplagt konklusjon.


Gå til innlegget

Tettare på livet

Publisert 2 måneder siden - 637 visninger

Som kristen har eg ikkje eit abortsyn. Eg har først og fremst eit livssyn.

Ein ung KrF-politikar på nordvestslandet vart nyleg «køyrt til veggs» i ei utspørjing i valkampen. Kva meiner han om abort – slik eigentleg? I ein valkamp prega av verdispørsmål, skulle ein tru det var rom og takhøgd, både for å tenka seg litt om og for å gje eit sannferdig svar på eit viktig spørsmål. Talande i så måte er at han både får kritikk for å nøla og for å gi eit klart svar. For det gjorde faktisk Tore Storehaug, KrFs førstekandidat i Sogn og Fjordane.

Motstanden han møter er av det ­tradisjonelle slaget. Det er kanskje lettare for meiningsmotstandarar å forholda seg til teoretiske formuleringar av ­typen ­«restriktivt abortsyn» eller «opplever abort som eit relativt krevjande etisk spørsmål», enn at han rører ved realitetane.

Ulne formuleringar

Det er eit paradoks at politikarar skal kunna «ha» eit synspunkt, men få kritikk for å stava det ut i klartekst. Då har vi som samfunn ­fjerna oss langt frå idealet om fri og open ­meiningsutveksling. Dersom synspunkt og verdiperspektiv må pakkast inn i ulne formuleringar for å passera, har vi rota det offentlege ordskiftet bra til for oss.

Folk skjønar vel at alle vi som meiner som Storehaug – at abort er vanskeleg, meiner det av ein grunn. Har ein det synet at livet startar når eit barn vert unnfanga, ja, då er det jo for så vidt det same kva ein kallar det, det er jo realiteten bak orda våre som er viktig og som gjer at vi i det heile reknar abort som eit etisk dilemma.

Abort er eit ord vi har vent oss til, for mange er det ein rett, ein indikator på eit fritt og moderne samfunn. Abort er å ta liv, meiner Storehaug, og når dette utløyser ein storm av reaksjonar blant politikarar og andre, kan det vel ikkje handla om at ingen visste kor KrF-profilen stod i abortspørsmålet frå før?

Fosterreduksjon

Problemet kjem fordi han seier det. Eller kanskje fordi han er villig til å stå for det? Eller er det ordvalet som er problemet? Teoretiske omskrivingar fjernar oss fort frå det saka eigentleg handlar om; det er eit merkeleg uhyggeleg omgrep som «fosterreduksjon» eit anna eksempel på. Språket bør hjelpa oss til å skjøna meir, det skal ikkje vera ein reiskap til å maskera praksisar og fenomen vi er ukomfortable med.

Dei som reagerer med sinne og kvalme på at ein politikar uttrykkjer eit synspunkt i klartekst i staden for å pakka det meir inn, bør snarast forklara oss andre kvifor eit synspunkt er meir akseptabelt om ein kler det reelle innhaldet opp i ei viss verbal drakt. På det operative nivået bør ein for lengst ha stilt seg spørsmålet kvifor det finst mange som meiner, slik Storehaug gjer, at abort er svært problematisk. Vi ville ikkje hatt ein smertefull abortdebatt dersom ingen såg på abort som nettopp å ta eit liv.

Men som kristen har eg ikkje eit abortsyn. Eg har først og fremst eit livssyn. Eg ønskjer å verna om livet frå start til slutt. Eg drøymer om at fosteret får ­rettar. At også dei minste menneska får den mest fundamentale og sjølvsagde av alle ­menneskerettar: retten til liv.

Null relevans

Eg tykkjer framleis det er merkeleg å høyra meiningsmotstandarar kritisera folk som Storehaug for å høyra til i ei anna tid. I kva grad synet hans er «gamaldags», eller om venstresida vurderer vern av dei svakaste i samfunnet som «reaksjonært», har faktisk null ­relevans for dei etiske perspektiva i abortspørsmålet. Det er rett og slett overflatisk argumentasjon. Vi lærer stadig meir om livet i livmora og om fosteret si makelause reise frå sitt gåtefulle utspring.

Kunnskap om og omsorg for den som ikkje er i posisjon til å forsvara seg sjølv bør få meir rom i debatten knytt til abort. I eit samfunn der det å vera open vert løfta fram som ein viktig verdi, hadde det vore fint å sleppa å få framstilt livsviktige etiske problemstillingar gjennom tilslørande­ ­retorikk. I denne saka er det nemleg ­avgjerande å komma tettare på livet.

Gå til innlegget

Lesetips

Ateistens bekjennelser
av
Trond Skaftnesmo
11 dager siden / 6345 visninger
295 kommentarer
Er Noahs Gud vår Gud?
av
Sofie Braut
14 dager siden / 6809 visninger
193 kommentarer
Å være snill
av
Åste Dokka
20 dager siden / 2207 visninger
2 kommentarer
Det skamfulle samfunnet
av
Erling Rimehaug
22 dager siden / 3557 visninger
5 kommentarer
Se og bli sett
av
Asbjørn Gabrielsen
29 dager siden / 478 visninger
0 kommentarer
Sjenanse og verdighet
av
Ingrid Nyhus
rundt 1 måned siden / 3536 visninger
1 kommentarer
Jeg kunne vært mirakelpredikant
av
Levi Fragell
rundt 1 måned siden / 8002 visninger
225 kommentarer
Mektig martyr
av
Åshild Mathisen
rundt 1 måned siden / 2665 visninger
5 kommentarer
Les flere

Siste innlegg

Les flere

Siste kommentarer

Oddbjørn Johannessen kommenterte på
Tvilsom type
27 minutter siden / 1626 visninger
Oddbjørn Johannessen kommenterte på
Arroganse om oktoberbarna
41 minutter siden / 4934 visninger
Søren Ferling kommenterte på
Arroganse om oktoberbarna
rundt 1 time siden / 4934 visninger
Rune Holt kommenterte på
Arroganse om oktoberbarna
rundt 1 time siden / 4934 visninger
Didrik Søderlind kommenterte på
Sionisme er rasisme
rundt 1 time siden / 830 visninger
Isak BK Aasvestad kommenterte på
Arroganse om oktoberbarna
rundt 1 time siden / 4934 visninger
On Elpeleg kommenterte på
Sionisme er rasisme
rundt 1 time siden / 830 visninger
Oddbjørn Johannessen kommenterte på
Arroganse om oktoberbarna
rundt 1 time siden / 4934 visninger
Didrik Søderlind kommenterte på
Tvilsom type
rundt 1 time siden / 1626 visninger
Isak BK Aasvestad kommenterte på
Arroganse om oktoberbarna
rundt 1 time siden / 4934 visninger
Isak BK Aasvestad kommenterte på
Sionisme er rasisme
rundt 1 time siden / 830 visninger
Audun Wold kommenterte på
Nøff said
rundt 2 timer siden / 1002 visninger
Les flere