Sofie Braut

Alder:
  RSS

Om Sofie

Følgere

Kleint å ha det bra med Gud

Publisert 2 dager siden - 792 visninger

Fleire indrekyrkjelege debattar, no sist runden om Jesu ­oppstode, dreier seg ofte om kor lite vi treng å tru.

Påskekrimmen opnar i ei dyster og dunkel steinkyrkje. Kamera fangar inn ein labil skapnad på kne med rosenkransen knuga i noko som skal alludera bøn, medan stearinlysa blafrar illevarslande.

Det er ikkje sikkert det er drapsmannen vi får nærbilete av i denne første scena.­ Men at denne stakkarslege figuren har noko godt i bagasjen, eller at kyrkja, bøna, lysa eller altaret eigentleg skulle vera til noko hjelp for vedkomande, er ei feilkopling dei færraste gjer. Krimklisjeen illustrerer greitt det kulturelle tørrfôret vi oftare enn vi anar vert serverte i ein kristen-skeptisk kultur.

Too much

Dette er noko som får mange utslag. Som ungdom skjøna eg tidleg at gullstandarden for ein engasjert kristen tenåring vart å finna det allmenne, og så vita med meg sjølv at det spesifikt kristne vart ivareteke innafor denne meir «gyldige» ramma. Spesifikt kristne argument og innfallsvinklar måtte vika. Det skulle nemleg så lite av eksplisitt kristentru til før det vart too much.

Hadde Hans Nielsen Hauge tenkt som meg, hadde vi gått glipp av ei av dei mest dynamiske og mangfaldige rørslene ­Noreg har sett. Å slutta å tru at det spesifikt kristne­ er eit verdifullt bidrag inn i samfunnsutviklinga, er framleis eit feilsteg.

Det er ikkje noko gale med ei allmenn tilnærming. Det var absolutt sunt for meg som ung kristen å læra meg andre innfallsvinklar, og eg er overtydd om at dette la grunnlaget for slitesterk tru.

Baksida av medaljen er likevel verd å ta ein kikk på. Den handlar om åndeleg sjenanse. Den kristne vert så frykteleg lett forlegen heller enn frimodig.

Inderleg

Å uttrykkja tru bli fort kleint. Vi er, som nemnt, oppflaska til skepsis på dette feltet. Det er rart, men ein samtale om at Gud blir borte, om tvil som erstattar tru, kan synast meir «ærleg og open» enn samtalar om at Gud verkeleg kjennest nær. Kvifor?

Dei kan ha nokre amerikanske overtonar av rikdom og suksess, og då får vi fort fnatt (ofte med rette). Andre gonger vert det den nyfrelste varianten, med ein inderleg grunntone som ingen retteleg kan gripa utan dei som sjølve har kome frå køyret og inn i lyset.

Dermed vert det ofte til at samtalar om tru, dersom dei skal vera ærlege, primært vert problemorienterte. Å ha det bra med Gud – korleis snakkar ein om det, på ein naturleg, ikkje-klein, men likevel openhjartig måte?

Sjenanse

Denne påska ga meg to særleg fine glimt av overgitt tru. I kyrkja vår er det ein mangeårig tradisjon for påskenattsgudsteneste. Den trauste trekyrkja vår vert denne natta fylt med unge folk og ditto musikk. Nokre benkar framfor meg sto ein gut med hendene strekte opp i lovsong, midt mellom mange som sat, slik vi ofte gjer i kyrkja. Guten sitt frie uttrykk for tru rørte meg.

Det andre glimtet takkar eg C. S. Lewis for. Historia om Narnia har ei trusformidling som det stadig lyser av. Lucy er den yngste i søskenflokken som kjem til Narnia og får møta den guddommelege løva Aslan. Barnlege Lucy har både hovud og hjarte med i leiken med løva, og hennar glød lærer oss noko viktig om trua.

Skal kvardagslivet med Gud ha kraft og liv, må vi som Lucy, la oss lokka og blenda og leia av han som trua handlar om. Det sekulære samfunnet held oss på åndeleg sveltediett, og reproduserer tallause versjonar av klisjeen om den forkvakla kristne.

Meir nedslåande er det at fleire indrekyrkjelege debattar, no sist runden om Jesu oppstode, ofte dreier seg om kor lite vi treng å tru, for likevel å tru på oppstoda frå dei døde. Igjen, denne sekulære skru-stikka som alltid løyver mest plass til det såkalla rasjonelle.

Men det går an å ha djup glede i Gud utan å ta plass i eit livsfjernt glansbilete.­ For denne erfaringa treng vi eit språk og eit mot som kan utfordra den åndelege sjenansen vi ofte står til knes i.

Gå til innlegget

Parkert ideal?

Publisert 29 dager siden - 761 visninger

Kvifor er det så viktig at prestestudentar, eller kristne generelt, er som alle andre?

Dei fleste av oss har eit ambivalent syn på samanhengen mellom liv og lære. På eine sida skal det så klart vera samanheng, det handlar om integriteten vår – om det å vera heil ved. På den andre sida melder­ det seg nokre opplagde problem når ein verkeleg meiner at til dømes kristentru skal avteikna seg i livsstilen vår. For kva rett har nokon til å seia noko om korleis ein skal leva? Dette rører jo også ved ­integriteten vår.

I desse dagar kan vi takka Bispemøtet for at dei lar det verta forfriskande tydeleg at kristen teneste inneber ein livsstil som også har nokre ytre særtrekk som er moglege å dra kjensel på. Det vart ikkje uventa protestar frå ulikt hald på at ­biskopane såpass konkret held opp ekteskapet som ideal og knyter det til tenesta i kyrkja.

Kul umogleg

Det er vanskeleg å ­gripa argumentasjonen til dei som no protesterer mot at biskopane på ein tydeleg måte seier at ekteskapet framleis skal vera ramme for samlivet til den som har ei vigsla stilling i Den norske kyrkja. Det handlar ikkje om at eg ikkje har høyrt kva denne argumentasjonen inneheld.

Igjen får vi det gamle refrenget om å parkera ideala ved inngangspartiet til det såkalla verkelege livet. Igjen vert fordommar fasttømra: Ein «kan» berre ikkje, 
i 2017, leva etter ein alternativ livsstil. Det er i mange miljø blitt kul umogleg å sjå føre seg at folk framleis seier: sidan Bibelen gir oss ekteskap som den gode ramma rundt samlivet: ei offentleg handling i det ambisiøse, livslange formatet, så vel vi det.

For å følgja dei som no saknar at biskopane for all del må få Den norske kyrkja med alt sitt mannskap til å gå endå meir i eitt med det tidsmessige tapetet, må vi slå inn på ein retorisk sett vinglete veg. Dei fleste eg har sett argumentera varmt for sambuarskapet seier nemleg samstundes at ekteskapet er den beste ordninga rundt samlivet. Det livslange og forpliktande ekteskapet får som regel framleis heiderleg omtale i kyrkjelege krinsar.

Dyneløfting? 

Frå dei som no protesterer mot biskopane høyrer vi litt ullent at ekteskapet er eit bra prinsipp, men … Men kva? Er det ubrukeleg, utdatert, umogleg? Flott som lære, men ikkje som liv? Det verkar vidare viktig å få fram at «prestestudentar er som alle andre».

Kvifor er det så viktig at prestestudentar, eller kristne generelt, er som alle ­andre? Denne haldninga minner jo mest av alt om barneskuleretorikkens første bod: «Alle andre får lov». Men dersom vi som kristne er forplikta på eit trusgrunnlag som tilseier at ekteskapet er ein betre plan, kva er logikken bak å framstilla den biskoppelege haldninga som straffande dyneløfting?

Kravet om å få vera som alle andre er i og for seg ei legitim kampsak – om ein vil gå den vegen. Men i staden for å resirkulera mytar om at sambuarskap er «nødvendig» for å finna ut om ein passar i lag, hadde det jo vore aldeles strålande om dei protesterande prestestudentane og for så vidt alle som heiar på ekteskapet, faktisk promoterte det, både i ord og gjerning.

Skjøre forhold

Argumenta som vert framførte til forsvar for sambuarskapet verkar dessutan utdaterte og lite underbygde. For å sitera ssb.no: «Sammenlignet med ekteskapet (…) er samboer­skapene meget skjøre». For å vera meir konkret: Sambuarar «har en bruddrisiko som ligger 3,5 ganger så høyt som for gifte». På denne bakgrunnen er det altså gode grunnar for å hevda at her er biskopane langt meir ­visjonære og samfunnsmessig­ oppdaterte enn dei studentane som nærast­ gjer seg til offer for ei ordning dei – teoretisk sett – meiner er best. Forstå det den som kan.

Å snakka sant om kor langt frå ideala liva våre kan vera, er ei ærleg og livsnær haldning eg gjerne applauderer. Ofrar vi derimot gode og byggande ideal for samliv berre for å få vera som alle andre verkar det nokså tafatt. Så vil fleire innvenda at dei jo nettopp held fram ekteskapet som eit ideal. Til det er det å seia at eit ideal fort misser verdien om det ikkje har noko positivt forpliktande ved seg. Kva skal ein då med det?

Gå til innlegget

Rolig no?

Publisert 3 måneder siden - 2702 visninger

Har vi konservative eit særskilt ansvar for ro i DNK frå no av?

Det er mange som ber om ro i 
kyrkja no. Vi er truleg snart ferdige med den mykje omtala ­liturgisaka, kompromisset er på plass, no er tida for å samla seg og komma til hektene. Det er ei forventning om ro, nei, det er meir enn forventning. Er det konturane av eit krav om ro vi ser?

Når dette står på trykk er vi delegatar til Kyrkjemøtet samla i Trondheim, med svære saksmassiv, detaljerte drøftingar, strid og samarbeid i kyrkja sitt øvste folke­valte organ. Vi kjem frå heile landet, og vi kjem for å vera saman om noko som rører oss i det inste. Kyrkja vår.


Umusikalsk

No, seier fleire, er tida for å slutta å venda seg innover, no kan vi i staden venda oss mot dei mange oppgåvene som grunna intern strid har lege meir eller mindre brakk over lengre tid. Slik er ei forteljing om dei siste månadane og åra i Den norske kyrkja (DNK), og for mange kjennest det nok slik.

Som om ein får ført noko til ende, kome i mål. Eg skjønar at folk kan tenka at ­endeleg no må det då, for Guds skuld, bli ro.

Men. For meg, som mindretalsrepresentant, kling bodet om å falla til ro nokså umusikalsk. Den som trur at kompromissvedtaket som Kyrkjemøtet vedtok i fjor skal skapa ro, har truleg ikkje teke inn over seg at for mange av oss handlar saka om ekteskap og liturgi om mykje meir enn rettane til ei bestemt gruppe. Saka har langt vidare implikasjonar som omfattar Bibelsyn, og behovet for ei ­solid teologisk grunngjeving for den læra ­kyrkja skal formidla.

I det post-faktuelle samfunnet, der verdas mektigaste mann held seg med ein pressesekretær som utan å blunka nyttar nemninga «alternative facts» når ho vert pressa på kva som eigentleg er sant, skjønar eg godt at mange dreg på akslene over ting eg stressar meg opp over. Men framleis er vi jo mange som tenkjer at to motsette syn ikkje kan vera sanne på ei gong. Ei slik enkel erkjenning gir framleis grunn til uro.


Urostiftar? 

Når eg no, som representant for det klassiske, lutherske og økumeniske­ synet på ekteskapet, har fått det som vert kalla «rom» i kyrkja også framover, sit eg eigentleg att med mange spørsmål. Skal eg halda meg i ro i dette rommet? Om eg i dette rommet formidlar eit ­klassisk syn på ekteskapet, er eg då ein utidig urostiftar som skiplar den skjøre freden? Skal freden heretter vernast i DNK ved at Bibelens mange ord om samlivet ­mellom mann og kvinne, brud og brudgom, Høgsongens herlegdom medrekna, vert tona ned ­etter modell frå det som truleg vert den nye liturgien?

Ein kan nemleg få kjensla av at ein kvar referanse til slike vers vert rekna som konservativ aktivisme framover. Og kva rom er det eigentleg då?

Å vera konservativ i DNK er litt rart. Ein er mykje som eit moderne menneske ikkje har lov til å vera. Frå arbeidslivet veit vi at vi skal vera fleksible, omstillings­dyktige, endringsvillige og glade i høgt tempo. ­Mykje av dette har også blitt krava kyrkja stiller til oss.

Som konservativ ser eg at eg fell gjennom her. For når det gjeld innføringa av ny liturgi og ny lære, særleg i eit så høgt tempo og på eit teologisk vaklande grunnlag som ein her er vitne til, er det ikkje tilstrekkeleg grunnlag for å omstilla utan å mukka. Dette her er faktisk ikkje rein politikk.


Kan ikkje. 

Vi går dermed inn i ei tid med mange interessante spørsmål i DNK. For oss som konservative handlar mykje om å utforska det rommet som vi no har. Då kan ein ikkje sitja i ro. Om dette rommet kjem ferdig møblert eller med krav om snarleg lydisolering er spørsmål mange engasjerte kyrkjegjengarar no stiller seg.

Skal vi utforska kompromisset og berekrafta som eventuelt bur i det, bør kyrkja ikkje venta seg ro, men heller aktivitet, utforsking og mange fleire spørsmål enn eg har stilt her.

Her kan stikkord som «valgmenighet» og lokal variasjon til dømes verta svært aktuelle. Og, skulle det visa seg at det ­berre er eit venterom vi har fått, er det greitt å finna ut av det og. Eit venterom er sjeldan ein plass ein vert verande.

FØRST PUBLISERT I VÅRT LAND, 27.01.2017

Gå til innlegget

Nyttårsønskje til biskopane

Publisert 4 måneder siden - 947 visninger

Kjære biskopar. Ikkje skaff dykk kommunikasjonsrådgjevarar i året som kjem.

Kyrkja står overfor eit krevjande­ medielandskap der evna til å manøvrera mellom det som er sant og det som er strategisk vert sett på tøffe prøvar. I oktober slo Vårt Land opp saka om at biskopane ønskja seg meir mediehjelp. Biskop Ole Christian Kvarme slo i denne samanheng eit slag for at kvar biskop burde få tilsett ein kommunikasjonsrådgjevar.

Trass gode intensjonar— det er mange grunnar til å sjå kritisk på meir straumlinjeforming av kyrkjekommunikasjonen.

På toppen?

Medierådgjevarane sjølve har naturlegvis næringsvit nok til å lika ideen om meir medietrening i geistlege rekker, og i VL-saka oppsummerer ein av dei kyrkja sine medieutfordringar slik: «Hvis man har visjoner om å fylle opp kirkerommet, så begynner det på toppen. Kirken må ha synlige og relevante ledere som snakker til hjertet og har visjoner, ellers­ blir kirken irrelevant over tid».

Utan å seia at medierådgjevar Trond A. Skjelbred her snakkar for alle, er det grunn til å tru at denne vurderinga er nokså­ representativ for fleire i hans bransje. Eit slikt sitat bør uansett mana til grundig ettertanke for alle som er opp-
tekne av åndeleg leiarskap i vår tid.

Kontrastane til kristen tenking om leiarskap er nemleg påfallande på fleire punkt. Det byrjar nemleg ikkje automatisk «på toppen» i kyrkja. Bibelen gjev oss bilete som utfordrar vanleg tenking om leiarskap. Den som vil vera leiar, skal vera tenar for alle, lærer Jesus oss. Det er ein leiarmodell som kanskje bør utfordra oss endå meir enn han gjer i dag.

Punkt to: Det er ikkje sjølvsagt at det synlege skal prioriterast først. Det stadige strevet etter å vera synleg i samfunnet, har alltid freista oss. Ut frå kristen tenking er dette eit blindspor. Bibelens lære om å vektlegga det usynlege tilseier at vi må øva oss opp på rørsler og reaksjonar som ofte er motsette av dei som medie-
samfunnet «krev» av oss.

Det folk vil ha

Vidare kan vi stansa ved mediesamfunnets favorittfrase «å vera relevant». I mange tilfelle er vel dette berre eit anna uttrykk for å gje folk det vi vil ha. Åndelege leiarar bør heller gje oss det vi ikkje alltid veit at vi treng.

Endeleg bommar truleg medierådgjevaren også på punktet om kva som gjer kyrkja «irrelevant over tid». Det er ikkje det sære som trugar kyrkja, men at ho vert så medievant og straumlinjeforma at ho vert konturlaus.

Å få ei utvikling innan kyrkja som speglar den vi til dømes har sett i politikken dei seinare år, er ikkje noko ønskjetenking, for å seia det mildt. Politikarane verkar stadig likare og mindre frie til å seia det dei verkeleg meiner. Ofte vert formuleringar komisk like, og ofte vert det så mange retoriske krumspring at det er vanskeleg å skjøna samanhengen mellom spørsmålet som vart stilt og svaret som vert gjeve.

Det vi i staden skjønar, er mediestrategien, som stort sett går ut på å snakka om dei tre innøvde punkta rådgjevaren har fokusert på i forkant. Slik politikarpolish på teologien treng vi ikkje.

Djupare

Vi kan leva med sårbare leiarar som verken er perfekt polerte eller har knirkefri meiningsmekanikk. Vi er mange som lengtar etter leiarar som risikerer mykje for evangeliet. Vi treng røysta til nokon som har vågd å røyna stilla, som skjermar seg frå det gjengse og som prioriterer ut frå andre kriterium enn det som ligg øvst på fleirtalsagendaen. Vi treng det autentiske og det djuptloddande som ikkje er, og som ikkje kan vera, filtrert gjennom mediemagikarar som seier det slik det «skal seiast».

Eg trur Thomas Merton er inne på noko heilt vesentleg når han skriv om at samfunnet er avhengig av «den ukrenkelige, personlige ensomheten til sine medlemmer». Jesus måtte langt ut i ørkenen for å vera åleine. I dag har ørkenane nettdekning, og einsemda er ein sparsam ressurs. Difor: Reis på retreat, kjære biskopar, dropp mediedrillen og ver autentiske leiarar.

Gå til innlegget

Det som skimrar

Publisert 5 måneder siden - 727 visninger

Vi, som er så rike på så mange plan, er fattige på vesentleg åndeleg oksygen.

Ein gong fekk eg eit råd for bibel­lesinga mi. «Legg merke til det som skimrar» sa den som gav ­rådet. Skimrar. Det som skil seg ut, det som lokkar på deg, det som plutseleg står der og dirrar.

Eg har alltid vore svak for vakre ord, og verbet «skimra» er eit slikt. Dermed var det lett å ta rådet inn som ein del av den kristne praksisen min. Men etter ei tid vart det klart at rådet eg hadde fått, var meir enn eit leseråd. Det vart ein leveregel i tillegg. Å festa seg ved det i tilveret som skimrar, det er kvintessensen av eit kristent liv. Ein skal leva observant og ta inn livet som ei gåve frå Gud.

3 prosent. Men det ser ut for at vi verkeleg treng råd for lesinga. I året som no går mot slutten har Bibelselskapet markert 200-årsjubileet sitt, og i samband med det vart det tidlegare i år uført ei spørjeundersøking knytt til bibelbruk i Noreg. Resultatet viser at mange har ­Bibel, men få brukar han. I følgje TNS gallup si rundspørjing frå mai i år er det faktisk berre tre prosent av dei spurte som les ­Bibelen dagleg.

Det er eit tal som røper at vi, som er så rike på så mange plan, er fattige på ­vesentleg åndeleg oksygen.

I den moderne klassikaren En historie om lesning fortel Alberto Manguel fint om den strenge leselæraren Crato Hofman som på 1400-talet formante elevane sine ved latinerskulen i franske Sélestat, til å «ha sitt hjerte med i lesningen».

Dette er ei enkel oppskrift for lesing. Også for Bibellesing. Ddet minner oss om at slik lesing er nært knytt til tid. Ingen som skumles, ser det som skimrar. Men det er som den kloke professor Dallas Willard seier om det å prioritera det indre livet:

Dette er ikkje noko vi finn tid til. Vi må gje det tid.
Bittelitt bibel. Det vi truleg ikkje treng meir av med dei nemnde gallup-tala framfor oss, er kristne leiarar som gir oss ABC-ar i korleis effektivisera stillestunda slik at kanskje fleire av oss greier å pressa bittelitt bibel inn ein plass mellom kvardagens mange gjeremål.

Det kristne livet og håpet vert underernært om ein held fram med slik ­minimumstenking! Det er velmeint, men feilslått.
Skal Ingeborg Mongstad-Kvammen og laget hennar i Bibelselskapet rusta seg for nye hundreår, må dei heller gå i stikk motsett retning: vera ærlege på at Bibelen­ gjev liv men krev tid, og ta det derfrå.

Og tid har vi truleg meir av enn myten om det travle mennesket skulle tilseia. Statistikk syner til dømes at vi på få år har lært oss å prioritera over to timar i gjennomsnitt dagleg til ulike typar internett-aktivitet. Tida er der, altså, sjølv om vi ikkje alltid er heilt klare for å sjå det på den måten.

Ein eigen estetikk. Det kan vera verd å merka seg dei mange sakte-trendane som er i omløp for tida. Lange sjakk-sendingar frå New York, til dømes, har dei siste vekene jamleg minna oss om alt det gode og interessante i ting som tek tid.

Sjakkekspert Atle Grønn formulerte det fint i ein av kommentarane under sjakk-VM: «Det tilsynelatande unyttige har ein eigen estetikk.» Ting vi ikkje ser effekten av omgåande, har også verdi. Det er truleg helsebringande for oss å få innblikk i slik briljant brikkeflytting, fordi det seier noko sant om livet.

Mykje av det vi driv med, kjenner vi ikkje eigentleg rekkevidda av. Men det å tenkja seg om, det å setja farten ned, hjelper oss til å få auge på viktige samanhengar. På det som skimrar. Det erfarer både sjakkspelarar og bibellesarar. I den grad vi er villige til å gi det tid.

FØRST PUBLISERT I VÅRT LANDS SPALTE LIVSSYN, 2.12.2016

Gå til innlegget

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Livsfjern teologi
av
Eskil Skjeldal
rundt 2 timer siden / 132 visninger
3 kommentarer
Dropp både RLE og KRLE
av
Tomas Moltu
rundt 4 timer siden / 481 visninger
11 kommentarer
For folket, ikke for Gud
av
Vårt Land
rundt 16 timer siden / 2290 visninger
4 kommentarer
Å velge barn
av
Vårt Land
rundt 21 timer siden / 190 visninger
1 kommentarer
4 prosent flytende
av
Arne Berggren
rundt 21 timer siden / 459 visninger
2 kommentarer
Fornyeren
av
Berit Aalborg
1 dag siden / 2899 visninger
47 kommentarer
Les flere

Siste kommentarer

Gjermund Frøland kommenterte på
Livsfjern teologi
32 minutter siden / 132 visninger
Oddbjørn Johannessen kommenterte på
Livsfjern teologi
rundt 1 time siden / 132 visninger
Gjermund Frøland kommenterte på
Dropp både RLE og KRLE
rundt 1 time siden / 481 visninger
Hallvard Jørgensen kommenterte på
Livsfjern teologi
rundt 1 time siden / 132 visninger
Gjermund Frøland kommenterte på
Dropp både RLE og KRLE
rundt 1 time siden / 481 visninger
Tomas Moltu kommenterte på
Dropp både RLE og KRLE
rundt 1 time siden / 481 visninger
Torry Unsgaard kommenterte på
Dropp både RLE og KRLE
rundt 1 time siden / 481 visninger
Tomas Moltu kommenterte på
Dropp både RLE og KRLE
rundt 2 timer siden / 481 visninger
Tomas Moltu kommenterte på
Dropp både RLE og KRLE
rundt 2 timer siden / 481 visninger
Knut Nygaard kommenterte på
Fornyeren
rundt 2 timer siden / 2899 visninger
Morten Christiansen kommenterte på
Dropp både RLE og KRLE
rundt 2 timer siden / 481 visninger
Georg Bye-Pedersen kommenterte på
Fornyeren
rundt 2 timer siden / 2899 visninger
Les flere