Alf Kjetil Walgermo

Alder: 39
  RSS

Om Alf Kjetil

Redaktør kultur og idé

Følgere

Kvinnesak på misjonsskuldrar

Publisert 4 dager siden - 2201 visninger

Misjonsforeiningane var med på å bane vegen for feminismen i det som i dag er verdas mest likestilte land.

Misjonen har fått mykje peppar opp igjennom tiåra. Skuldingar om kulturimperialisme har vore comme il faut – altså sett som ein passande og korrekt kritikk. Påstandar om kvinne­undertrykking er heller ikkje ukjent for delar av norsk misjonsrørsle. Framleis er det berre menn som kan sitte i hovudstyret­ til Norsk Luthersk Misjonssamband (NLM). Teologisk argumen­tasjon for å utelukke kvinner frå leiarposisjonar kan vere vanskeleg å få gehør for både i møte med meir progressive kyrkjelege miljø­ og med det likestilte storsamfunnet.

Ein skal likevel vere varsam med å sable ned den norske misjonsrørsla. Tvert om kan ein seie at nettopp misjonsorganisasjonane har gått i front på fleire viktige samfunnsområde – også når det gjeld kvinnesak.

Høg status

Ved inngangen til det førre hundreåret fanst det mellom 3.000 og 4.000 kvinne­foreiningar i regi av Det Norske Misjonsselskap (NMS). Det var den desidert største kvinnerørsla i Noreg. Kvinnene var så viktige for misjonsarbeidet at dei fekk høgare status i misjonsorganisasjonane enn dei hadde i det sekulære liv.

Ikkje minst hadde det med pengestraumen å gjere. Gjennom handarbeid og påfølgjande basarar drog kvinnene inn storparten av midlane som dreiv ein misjonsorganisasjon som NMS rundt. Dei blei altså ein økonomisk maktfaktor. Og maktfaktorar er det farleg å halde utanfor dei demokratiske prosessane. Då NMS gav kvinner stemme­rett på generalforsamlinga i 1904, kunne­ dette tolkast som eit kraftfullt politisk signal. Ni år seinare fekk kvinner stemmerett ved Stortingvalet.

Blomstringstid

I år er det 175 år sidan NMS blei stifta, i 1842. Det same året blei konventikkel­plakaten oppheva, lova som hindra folk å samlast til religiøse møter utan at presten hadde godkjent det. Siste halvdel av 1800-talet blei såleis ei religiøs blomstringstid. Mange av bede­husa, som vi kvar dag trykker ­bilete frå på baksida av Vårt Land, blei reiste mot slutten av hundreåret. Og kvinnene fann saman i foreiningar, ikkje minst etter at pioneren Gustava Kiellan­d
skreiv ein inspirerande artikkel (i 1845) om kvinneforeininga ho hadde starta opp i Lyngdal. Frå 300 kvinneforeiningar i 1865 gjekk det til over det tidoble på 30 år. Til samanlikning fanst det rundt 50 «sekulære» kvinne­saksforeiningar ved hundre­årsskiftet.

I den ferske boka Trådene i samfunnsveven, som inneheld ei rekke ulike artiklar om kva ­reformasjonen har betydd for Noreg, skriv kyrkje- og misjonshistorikar Kristin Fjelde Tjelle om korleis den norske misjonsrørsla bana vegen for kvinner på mange måtar:

Gjennom ­misjonsarbeidet fekk kvinner testa ut nyskapande ­arbeidsformer, dei fekk både ­åndeleg og sekulær leiar­-
erfaring, og dei fekk øving i å opptre på ein mannsdominert offentleg arena. Misjonsengasjementet førte også til at fleire kvinner kom inn i ­yrkesarbeid som til dømes lærarar, diakonisser og sjukepleiarar.

Motstand

Fjeld Tjelle får ­tydeleg fram i artikkelen sin at kvinnekampen ikkje gjekk av seg sjølv. Fleire stader møtte misjonskvinnene alvorlege hindringar, både frå kyrkja, frå ektemennene og frå lokalsamfunnet. Somme stader kunne kvinnene bli utsett for steinkasting (!) mens dei var på veg til kvinneforeiningsmøte.

Likevel vann dei nye strukturane fram. Før helga blei det ­nominert tre kvinner og to menn til ny Oslo-biskop, over 50 år etter at Ingrid Bjerkås blei den første kvinnelege presten i Den norske kyrkja. Ein kan godt seie at misjonsforeiningane var med på å bane veg for feminismen i det som i dag er verdas mest ­likestilte land. Kvinnelege føre­bilete på misjonsfelta har vist at kvinner ikkje står tilbake for menn når det kjem til å forkynne­ evangeliet. Namn som Marie Monsen og Annie Skau Berntsen er skrive inn med gullskrift i norsk misjonshistorie.

Endring

Difor er det eit ­para­doks at ikkje kvinner i endå ­større grad blir løfta til topps i dei lågkyrkjelege organisasjonane. Men endringar skjer også her. Det er berre tre månader sidan den første kvinnelege generalsekretæren i Normisjon, Anne Birgitta Langmoen Kvelland, hadde eit innlegg på trykk i Vårt Land med tittelen «Jeg er feminist». Det er gledeleg at dette no er mogleg å seie frå øvste hald i ein relativt konservativ lågkyrkjeleg organisasjon.

Først publisert i Vårt Lands papirutgave, 23. mai 2017.

Gå til innlegget

Freidig mot i klasserommet

Publisert 25 dager siden - 3864 visninger

Norske KRLE-lærarar fortener all ­rosen dei kan få. Og så fortener dei at faget dei underviser i, får skyhøg ­status.

Kristendommen er sjølve utgangspunktet for det norske skuleverket. Allereie på 1100-talet blei det oppretta katedralskular her til lands, som skulle utdanne katolske prestar. Etter at Martin Luthers reformasjonstankar nådde det høge nord, blei katedralskulane gjort om til latinskular. Det viktigaste faget var latin, og dei privilegerte elevane lærte om «mensa rotunda» til det svimla for dei.
Utover på 1700-talet kom ideen om ein skule for folket, der kristendommen stod sentralt i undervisninga. Skulen skulle gi kristen oppseding fram til konfirmasjonsalderen – i tillegg til opplæring i lesing, skriving og rekning.


Prega norsk skule

1700-talet var hundreåret som husa Erik Pontoppidan, den kjente danske teologen som skulle komme til å prege norske skuleelevar i eit par hundreår frå boka Sannhet til gudfryktighet kom ut i 1737. Det var året etter at det blei innført obligatorisk konfirmasjon for alle barn i Noreg.
Der politikarane i dag diskuterer kor vidt K-en skal ha ein plass KRLE-faget, var det i lange tider heller snakk om kor vidt skulen ville ha eksistert utan ein K. Og Pontoppidans forklaring til Luthers katekisme hadde sjølve definisjonsmakta til denne K-en, overfor stadig nye elevar gjennom skiftande tider.


Blodfattig fag

Tekstar utan kristen forkynning eksisterte ikkje i den norske skulen før på 1800-talet. I dag er kravet om nøytralitet og ikkje-forkynning så absolutt at KRLE-faget risikerer å bli blodfattig.
Førstelektor i KRLE ved Universitetet i Agder, Inger Margrethe Tallaksen, sa nyleg til Vårt Land at KRLE-lærarar og lærebokforfattarar strevar med å balansere stoffet, fordi dei er redde for at formidlinga skal bli definert som forkynning. «En naturfaglærer som viser engasjement og får elevene til å løpe rundt i skogen for å utforske naturen, blir heiet frem. En KRLE-lærer som skaper et tilsvarende engasjement og interesse for religiøs aktivitet hos elevene, vil sjelden møte en tilsvarende begeistring hos alle foreldre,» sa Tallaksen.
Det er usunt dersom skuleklimaet i dag er blitt slik at engasjerte KRLE-lærarar er noko suspekt. Då er vi straks ute i ein farleg spiral der faget blir mindre spennande og elevane dess mindre interesserte. Er det noko vi veit, både frå den norske skulekvardagen og frå filmar som Dead Poet’s Society (Dagen er din), er det at ein engasjert lærar har alt å seie for motivasjonen til elevane. Dette gjeld også for KRLE-faget.


Redsel

KRLE er ikkje og skal ikkje vere eit forkynnande fag. Det er og skal vere eit kunnskapsfag. Men det er synd dersom lærarar føler at dei må legge band på seg i formidlinga av kunnskapen. Tallaksen fortel at særleg lærarar med eit tydeleg livssyn kan vere redde for å engasjere seg personleg. Då blir kravet til nøytralitet hemmande. Og faren er at undervisninga kan bli faktabasert og tannlaus.
Gjengangaren i denne debatten er dei årlege sjøslaga om skulegudstenestene – er det forkynning eller ikkje å delta på ei gudsteneste i kyrkja? Dei siste vekene er det K-en som har tatt mesteparten av merksemda, men dette er mest symbolpolitikk, ikkje først og fremst ein innhaldsdebatt.


Låg status

I skuggen av debattane sit alle lærarane som kvar dag kjempar for å gi elevane av det aller beste. Det er grunn til å gi alle KRLE-lærarar all den rosen dei kan få. Og samtidig hadde dei fortent så mykje betre, for faget deira har ikkje den statusen som den viktige innhaldet skulle tilseie at det skulle ha. Eg kan ikkje slå i bordet med forskingsresultat, men instituttleiar Hans Hodne (religion, filosofi og historie) ved det nemnte Universitet i Agder er inne på det same når han seier at faget ikkje blir prioritert høgt ved tildeling av ressursar i grunnskulen. Hodne seier rett ut av mange opplever KRLE som ein salderingspost, og at faget ikkje er eit statusfag.


Verdt eit løft

KRLE må på nytt bli eit fag med høg status. På dette faget kviler heile den norske utdanningshistoria. Og på dette faget kviler dei størst tenkelege spørsmåla, meininga med livet og vår eigen eksistens. Er ikkje dette verdt å satse på, så har skulen mista noko av seg sjølv. Kanskje må vi slutte å krangle om bokstavar, men sette alt inn på å gi KRLE-faget eit nytt løft?

Gå til innlegget

Mytisk høgrehikke

Publisert rundt 2 måneder siden - 536 visninger

Prestar og journalistar blir stadig ­kritiserte for å vere venstrevridde. No er det høgrestemmene som skal frelse verda.

Det er ei kjennsgjerning at mange journalistar og redaktørar har preferansar til venstre i politikken. Ei undersøking som blei lagt fram på Nordiske medie­dager i fjor, viste reint fleirtal for Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Raudt. Dersom det var norske journalistar og redaktørar som bestemte samansettinga av Stortinget, ville­ vi ikkje hatt den ­regjeringa vi har i dag. Om vi ser berre på dei politiske journalistane, er ­biletet eit anna. Her er det større vekt av borgarlege partipreferansar.

Aftenpostens kommentator Frank Rossavik etterlyste nyleg­ høgrestemmer blant kommentatorane i dei store ålmenn­mediene. Det gjorde han med eit nikk til Rights.no-redaktør Nina Hjerpseth-Østlie, som etter­ kvart er blitt ei tydeleg stemme langt til høgre i det norske medie­landskapet. Rossaviks analyse er at det ikkje finst ein einaste kommentator i dei store ålmennmediene som forfektar synspunkt som er typiske for Frp. Sjølv har han prøvd å rekruttere slike kommentatorstemmer, berre­ for å finne ut at dei mang­lar evna til å dra ut essensen av ei sak og presentere ho kortfatta og forståeleg for folk flest. Det er nesten så eg byrjar å lure på om Rossavik driv høgrevridd satire, som han etterlyste i NRK då han sat i Kringkastingsrådet for ei tid tilbake.

Fare for splitting

Snarare er det utslag av ei mytisk høgrehikke­ hjå den tidlegare SU-leiaren Rossavik. Først ville han etablere høgrehumor i stats­kanalen, no er det dei høgre­orienterte aviskommentatorane som skal dyrkast fram. Tanken er god nok, for det kan ligge ein kime til splitting mellom folket og mediene dersom Frp-veljarar føler at media alltid er ute etter å «ta dei». Men er det eigentlig slik at store ålmennmedier som Aftenposten og VG manglar høgre­stemmer på kommentar- og leiar­plass? Snarare har vel Aftenposten, for å ta Rossaviks eigen arbeidsplass, dei seinare åra tatt tydelegare høgrestandpunkt enn på lenge.

Dersom omgrepet høgrestemmer berre inkluderer stemmer til høgre for Høgres høgrefløy, har derimot Rossavik tilsynelatande rett i analysen sin – at desse i stor grad manglar i norske ålmennmedier. Prinsipielt sett burde dei vore inkluderte i større grad, slik Frp-venlege kommentatorar burde ha ein plass både i venstreorienterte og borgarlege aviser. Så er spørsmålet i neste omgang kor langt til høgre ein skal heie fram meiningsmangfaldet. Er det redninga for det norske ordskiftet at avisene tilset­ ­kommentatorar som er fostra opp på Breitbart.com?

Vriding

Carl Ivar Hagen etablerte omgrepet ARK – Arbeiderpartiets Rikskringkasting – alle­reie før Sylvi Listhaug var fødd. Lenge var det ein god spøk. Problemet er at historieforteljinga om dei venstrevridde journalistane gradvis har vridd seg til historieforteljinga om journalistane som ikkje er til å stole på. Og dette er ei historie som går heim hjå mange.

I Noreg er det no berre 32 prosent som stoler på journalistar, ifølgje ei undersøking Reuters Institute gjorde i fjor, referert i Klassekampen i januar. I USA er talet endå lågare, på 27 prosent. Då kan den amerikanske presidenten Donald Trump sleppe unna med åtaka sine på «mainstream media» og karakteristikkar som at journalistar er «blant dei mest uærlege menneska på jorda». Og han kan i staden sette sin eigen agenda med dei mange meldingane sine på Twitter.

Gjennomsyra kyrkje

Kampen mot dei «venstrevridde» er styrkande for høgreorienterte politikarar. Dette gjeld i USA så vel som i Noreg. Sylvi Listhaug har dunka laus mot både journalistar – som Svein Egil Omdal – og Den norske kyrkja. For henne er kyrkja «gjennomsyra sosialistisk», og ho får med seg ein viss prosent av folk flest på tanken. Nyleg vedtok då også Kirkerådet eigne retningslinjer for å unngå at biskopar og kyrkjeleiarar skal bli oppfatta som partipolitikarar når dei refsar samfunnet.

Den høgrepopulistiske vinden bles i USA og Europa. Dei sosialdemokratiske regjeringane står for fall. Kanskje trengst det nokre fleire høgrestemmer i norske aviser, men i endå større grad trengst det stemmer som kan analysere det store biletet. Når høgrestemmene vil frelse verda, treng vi stemmene som kan forklare det som skjer.

Først publisert i Vårt Land, 3. april, 2017.

Gå til innlegget

Nåde på ei seng av skrøner

Publisert 2 måneder siden - 1401 visninger

Torgny Lindgrens legering av det folkelege og eksistensielle saknar sidestykke i den nordiske litteraturen.

Dersom ein forfattar er ein person som kan skrøne med tyngd om livet, var Torgny Lindgren blant dei største forfattarane i vår del av verda. Han døydde før helga, 78 år gammal. Bøkene hans vitnar om ein forfattar med tvisyn, humor og eksistensiell utforskartrong. Oppveksten i Västerbotten nord i Sverige dannar bakgrunn for vesentlege delar av forfattarskapen hans. Det same gjer interessa for filosofiske og religiøse spørsmål.
«Det er jeg som er Olof Helmersson, vekkelsespredikanten, sa han. Jeg omvendte stort sett hele folket her. Jeg forkynte Guds ord i alle de syv menighetene. Dessuten spilte jeg trekkspill. Vi kan ikke ha vært videre lettfrelste, sa hun. Frelsen får man aldri gratis, sa han. Man må kjempe for hver eneste sjel.» Denne passasjen frå romanen Norrlands akvavit (2007) viser noko av den milde ironien og humoren i Lindgrens bøker. Sørgjelege utgangspunkt får i Lindgrens tapping ofte eit komisk og nesten burlesk tilsnitt. I den nemnte romanen reiser hovudpersonen, den gamle vekkingspredikanten, attende til gamle trakter for å gjere opp for det han oppfattar som gamle synder: Han angrar på det han har forkynt.


Religion sentralt
Religion står i sentrum for ei rekke av Lindgrens bøker. Gjennombrotsromanen Orms veg på berget (1982), som seinare blei filmatisert av Bo Widerberg, henta tittelen sin frå Salomos ordstak og var fortald med Vårherre som du-person. To år seinare kom romanen Bat Seba, som tok utgangspunkt i den bibelske historia om kvinna som kong David brann av attrå etter.
Torgny Lindgren konverterte til katolisismen i 1980. Bedehuslandskapet frå barndommen sleppte nok likevel ikkje taket i han, slik forfattaren mot slutten av livet kunne spøke med at ein pater i kyrkja hans kalla han for ein «katolsk misjonsforbundsmann». Ikkje minst spelar desse lågkyrkjelege impulsane inn i bøkene som tek utgangspunkt i Västerbotten, som Humlehonning (1995), Hakkepølsa (2002) og Dorés bibel (2005). I den sistnemnte romanen formulerer eg-forteljaren blant anna følgjande friske gudsbilete: «Men jeg hadde etterhvert som årene hadde gått, kommet frem til at Gud i realiteten er summen av alle Gustave Dorés bilder. Man må ha dem alle i sitt eie. Bildene sammenlagt er Gud. Så enkelt er det.»


Nåde og livsløgn
Dei tre sistnemnte romanane kom for nokre år sidan ut i Sverige under den felles tittelen Nåden har ingen lag (Nåden har ingen lov). Lindgren kan i bøkene sine seiast å utforske djupnene i fenomenet nåde, samtidig som han ser nåden opp mot omgrepet livsløgn. I dette ligg det erfaringar som mange søkande menneske har gjort seg gjennom tidene: Trua kan for somme balansere hårfint på grensa mellom opplevd nåde og kjensla av livsløgn.
Trilogien utgjer berre nokre av dei mange bøkene i ulike sjangrar som står att etter Torgny Lindgren. I motsetnad til predikanten i Norrlands akvavit har forfattaren liten grunn til å angre på virket sitt, frå debuten med diktsamlinga Plåtsax, hjärtats instrument (1965) til sakprosaantologien Boken om oss alla – Tretton röster om Bibeln (2015), der Lindgren var ein av bidragsytarane. Heile vegen har dei eksistensielle spørsmåla vore i brennpunktet, sjølv om Lindgren kan kle også dette faktumet i sin finurlege ironi – som i intervjuet vi gjorde med han her i avisa for nokre år sidan: «Har man holdt på med kunst et helt liv, stiller man seg spørsmålet hvorfor? For å være helt ærlig finnes det ikke noe fornuftig svar på det. Da begynner man snarere i sitt forsvar å søke seg til metafysikken og teologien. Det er ganske naturlig. Det er den dårlige samvittigheten over et forspilt liv.»


Unikt rom
Torgny Lindgren var sidan 1991 medlem av Svenska Akademien, som gjennom utdelinga av Nobelprisen peikar på dei største forfattarskapa i vår tid. Sjølv blir han av mange oppfatta som ein av dei fremste litterære stemmene i Norden. Og ikkje minst, som forfattarkollegaen Per Olov Enquist også peika på i etterkant av dødsfallet, som ei særeigen og original stemme.
Det eksistensielle rommet Lindgren skapte seg, er unikt i den nordiske litteraturen. Det er ein forteljar av Guds nåde som no er gått bort.

Gå til innlegget

Kulturen som brubyggar

Publisert 4 måneder siden - 754 visninger

I staden for å tenke på den norske kulturarven som ein skanse mot trugslar utanfrå, kan vi løfte fram kulturuttrykk som fremjar integrering.

Finst det noko som sprenger grenser, så er det evangeliet – og kunsten. Dei gode kunst- og kulturutrykka bygger ikkje murar, men riv dei ned. Kunsten stenger ikkje inne, men opnar opp. Kunsten si oppgåve er ikkje å definere nasjonale identitetar, men å utfordre, vekke, provosere og løfte dei menneska som til ei kvar tid lét seg utsette for han.

Dette står klårt for mange, men ikkje for alle. Og for somme kan det vere freistande å tenke stikk motsett: Kunsten og kulturen er spesielt godt eigna til å tydeleggjere det norske, og såleis stille krav til alle som ønskjer innpass i samfunnet vårt.

Her må vi alle halde tunga beint i munnen, for det er liten tvil om at nettopp kunsten og kulturen er ein sterk drivar for kvardagsintegrering i Noreg. Men då handlar det ikkje om at tenåringar og migrantar skal tilpasse seg ein bestemt kulturell kodeks, eller kanon, bestemt av storsamfunnet. Snarare er det gjennom deltaking i det mangfaldige kulturlivet at barrierar av ulike slag blir brotne ned.

I spagaten

Regjeringa, og særleg regjeringspartiet Høgre, står for tida i spagaten mellom ein velmeint kulturkonservativ­isme og trua på kulturen som ei progressiv kraft i integreringsarbeidet. Lunta var lett å tenne når Høgre-ideolog Torbjørn Røe Isaksen for litt sidan lanserte ideen om ein norsk kultur­kanon. Røe Isaksen fekk så mykje tyn at han ikkje landa på beina att før han gjorde ein strålande sjølvironisk figur i Bård Tufte Johansens revitaliserte Nytt på nytt. Det var like før eg fremja krav om at nye Nytt på nytt må skytast sporenstreks inn i den norske kulturkanonen, hadde det ikkje kome ei ny melding frå ein Høgre-minister.

I førre veke kunne nemleg kulturminister Linda Hofstad Helleland fortelje at regjeringa deler ut åtte millionar kroner til integreringstiltak i kunst- og kulturlivet. Litt av pengesekken hadde Helleland med seg på flyet til Tromsø, der ho overraska teatersjefen på Hålogaland Teater med 600.000 kroner til tematisk arbeid med menneske i transitt.

Dei var fleire som kunne glede seg over tildelte midlar, frå Tromsø i nord til Kristiansand i sør – der teateret Kilden skal ut på turné med teaterstykket Anne Franks barn. I Bergen fekk kunstmuseet Kode støtte til eit program retta mot flyktningar og asylsøkarar. I Oslo fekk blant anna Interkulturelt museum støtte til sysselsetting av asylsøkarar og flyktningar gjennom konseptet Kulturkafé. Den aller største potten gjekk til Nasjonalbibliotekets arbeid for å styrke integrering i folkebiblioteka rundt ikring i landet. Nasjonalbiblioteket har nyleg tatt over drifta av Det flerspråklige bibliotek, eit kompetansesenter for bibliotektenester til det fleirkulturelle norske samfunnet.

I rette tid

Om ein tek dei strenge­ brillene på, kan ein ­påpeike at integreringsmillionane frå kulturminister Helleland kom i rette tid, etter at ei viss julehelsing på Facebook har skapt ein del uro rundt kva ­ministeren tenker om norsk kultur og integrering i «det norske».

Samtidig er det liten grunn til å tvile på at engasjementet er oppriktig meint. Helleland har sjølv tatt initiativ til det treårige nordiske prosjektet «Kulturen og frivillighetens rolle i integrering og inkludering», knytt til at Noreg i 2017 har formannskapet i Nordisk ministerråd. «Vi ønsker at flyktninger og innvandrere skal være en ressurs i kulturlivet, som virksomme aktører. Målet er å lære av hverandre i de nordiske landene. Vi må vise hvordan det går an å lykkes med integrering i kulturlivet,» har Helleland uttalt til Dagsavisen.

Viktig rolle

Det er å ønske prosjektet all lukke. For det vi treng no, både i Noreg, i Norden og internasjonalt, er ei kulturtenking som samlar, ikkje splitter. I staden for å tenke på kulturarv som ein skanse mot trugslar utanfrå, kan vi løfte fram kulturuttrykk som fremjar integrering. Dette står ikkje i motsetning til den frie og uavhengige kunsten. Det handlar om eit grunnleggande ope kultursyn.

Den frie kunsten og kulturen kan spele ein svært viktig rolle som brubyggar og integreringsarena. Her kan menneske med ulik bakgrunn møtest. Og vi kan alle nå fram til nye erkjenningar om verda rundt oss, og menneska som lever her.

Gå til innlegget

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere

Siste kommentarer

Gjermund Frøland kommenterte på
Teologisk nonsens
8 minutter siden / 1751 visninger
Daniel Krussand kommenterte på
Skam
33 minutter siden / 11336 visninger
Bjørn Erik Fjerdingen kommenterte på
Teologisk nonsens
38 minutter siden / 1751 visninger
Torill Born kommenterte på
Du er nok verre enn meg
rundt 1 time siden / 172 visninger
Stefan Bonkowski kommenterte på
Omskjæring og antisemittisme
rundt 1 time siden / 363 visninger
Rune Holt kommenterte på
FrP og jødene
rundt 1 time siden / 138 visninger
Torill Born kommenterte på
FrP og jødene
rundt 1 time siden / 138 visninger
Rune Holt kommenterte på
Teologisk nonsens
rundt 1 time siden / 1751 visninger
Leif GuIIberg kommenterte på
FrP og jødene
rundt 2 timer siden / 138 visninger
Oddbjørn Johannessen kommenterte på
Vil Ap forbedre mennesket?
rundt 2 timer siden / 813 visninger
Bjørn Erik Fjerdingen kommenterte på
Vil Ap forbedre mennesket?
rundt 2 timer siden / 813 visninger
Les flere