Svein Helgesen

Alder: 71
  RSS

Om Svein

Seniorrådgjevar som driv mest med prosjektbasert utviklingsarbeid på oppdrag frå kommunar og andre instansar. Hovudområde: barnehage og skole, organisasjons- og leiarutvikling. Samfunnsengasjert, tidlegare politisk aktiv i KrF både lokalt, regionalt og sentralt.

Følgere

Skjebnetid for Sentrum?

Publisert rundt 2 måneder siden

Paradoksalt nok kan resultatet av auka tillit til parti(a) i sentrum i 2021 resultere i at det «gamle sentrum» i praksis blir erklært som utdatert og dødt. Men det kan også opne for ny dynamikk med eit breitt politisk sentrum i ei meir sentral nøkkelrolle enn på lenge.

Både lokalvalet i september og nye meiningsmålingar dokumenterer at stadig fleire veljarar er på vandring. Oppslutninga om Ap og H er historisk svak, mens det bles medvind for parti som står tydeleg opp mot dagens politiske kurs. Snittet av dei siste målingane fortel at Erna Solbergs koalisjon må hente minst10 % fleire veljarar for å ha håp om ny tillit, samtidig som både KrF og V må krype over sperregrensa. For dei rødgrøne er utgangspunktet betre. Men ei ny regjering med Ap, Sp og SV vil vanskeleg kunne få fleirtal utan at Jonas Gahr Støre løftar partiet opp mot 30 % utan at dei to andre blir betydeleg svekka.  

Sentrumsvekst

I Norge ser vi i liten grad at veljarane flyktar til ytterfløyane, slik det er i mange land. Mens knapt 25 % seier at dei vil stemme på eit parti langt til høgre eller venstre (Frp, SV eller Rødt), uttrykkjer mest 75 % størst tillit til parti langs den politiske aksen frå og med Ap til og med H. Som følge av den historisk høge oppslutninga om SP har «det historiske sentrum» (KrF, Sp og V) til saman i dag større støtte enn på tjue år (23.2 %), mens ei utvida «sentrumsblokk» som inkluderer MDG passerer 30-talet og pustar høgrepartia og venstrepartia i nakken (snitt for H+Frp: 31.7 %, Ap+SV: 30.7 %).  

Store politiske utfordringar

Med klimakrise, krevjande økonomiske framtidsperspektiv og auka spenning internasjonalt vil det i åra framover vere behov for politisk taktskifte på fleire politikkområde – med fokus på mellom anna offensiv klimainnsats, kontinuerleg omstilling og strammare offentlege budsjett. Det vil krevje klok og berekraftig politisk leiarskap med handlekraft og mot til å løfte blikket over snevre partiinteresser. Samtidig fordrar det evne til å kommunisere og lytte for å dempe uro langs konfliktdimensjonar som sentrum/periferi, offentleg/privat, individ/ felleskap osb.

 Tid for nye politiske konstruksjonar og alliansar? 

I eit endra politiske landskap ser stadig fleire ut til å tvile på om dagens politiske alliansar er veleigna i møte med utfordringane framover. Vi treng å balansere ytterkantane og styrkje  samarbeidet på tvers av blokkene, skreiv Dagbladet på leiarplass 09.09.:  «Velgerbevegelsene, med fløypartiet Frp’s svekkelse og det selverklært blokkuavhengige MDGs vekst, vil på sikt kunne skape muligheter for at et fornyet sentrum igjen kan spille en nøkkelrolle i norsk politikk. Det er her gode kompromisser rundt konfliktaksene verdiskaping, miljø og sentrum/periferi har størst mulighet for å meisles ut.»

 Men så må vi spørje: Gir det i 2019 meining å bruke omgrepet «sentrum»? Kva er sentrum, og kven er i det politiske mellomlandskapet? Har ikkje KrF, Sp og V gjennom årelange bindingar til rød eller blå side i praksis oppheva sentrum som politisk kraft og erklært det som dødt? Er ikkje den politiske avstanden mellom liberale og konservative og mellom blå, røde, grøne og gule i og mellom partia blitt så stor at det ikkje lengre finst sterkt nok «lim» til å halde «det historiske sentrum» saman? Og er ikkje MDG i realiteten meir eit radikalt fløyparti enn eit blokkuavhengig sentrumsparti?

Sentrumssamling langs kysten i vest

I lys av slike spørsmål er det interessant å sjå til kyststripa i vest. I fylka Rogaland, Vestland, Møre og Romsdal, Trøndelag og Nordland har KrF, MDG, Sp og V etter valet i september funne saman og framstår som ei samla kraft i arbeidet med å utforme felles regional politikk. I samarbeid mot venstre, primært Ap, har dei fire partia lagt felles styringskurs for regional samfunnsutvikling både i sentrum og periferi i fylka: samferdsel, næringsutvikling, kultur, distriktspolitikk, vidaregåande opplæring osb. Oppdraget har vore å meisle ut berekraftig regionalpolitikk med eit mest mogleg tydeleg tyngdepunkt i sentrum.

Korleis forvalte eventuell auka tillit til Sentrum?

Stadig meir kan tyde på at Ap og H det neste tiåret vil framstå som varig svekka som styringsparti, og at veljarane vil gi større tillit og dermed sterkare nøkkelmakt til parti(a) i sentrum. Det vil utfordre samarbeidsklima, -evne og -vilje i alle parti. Vil det til dømes vere sterk nok motivasjon i KrF, MDG, Sp og V til å søkje tettare saman i ei tid når to av partia har historisk vekst med samla oppslutning opp mot 25 %, mens dei to andre kjempar mot sperregrensemarerittet for å overleve?  

Samtidig er det ein realitet at eventuell auka veljartillit til sentrum, med samla oppslutning på rundt 30 %, vil kunne skape ny dynamikk i norsk politikk. Det vil tappe ytterpartia for politisk makt og flytte politikkens tyngdepunkt fleire hakk inn mot midten, i tråd med fleirtalsviljen i folket. Det vil i 2021 opne ei dør til ein sentrum-venstrekoalisjon av Ap, KrF, MDG, Sp og V med trygt fleirtal i Stortinget. Men det vil også på sikt kunne gi fleirtal for ein koalisjon mellom dei fire partia og eit meir sentrumssøkjande og klimaoffensivt H, utan Frp,

Berre ei eventuell politisk krise kan rokke ved dagens parlamentariske og politiske samarbeidsmønster. Men på kammerset har nok alle parti også eit blikk lengre fram enn til 2021 og tenkjer rundt ulike framtidsbilde. Korleis møte dei nye utfordringane dersom dagens utviklingstrendar bit seg fast? Vil toblokkmodellen då leve vidare slik vi kjenner den i dag - eventuelt med mindre justeringar?

Det er først og fremst opp til sentrumspartia sjølv å bestemme korleis dei, kvar for seg og/eller samla, vil forvalte eventuell sterkare politisk nøkkelmakt. Paradoksalt nok kan auka tillit frå veljarane resultere i at det «gamle sentrum» i praksis blir erklært som utdatert og dødt. Men det kan også opne for ny dynamikk med eit breitt politisk sentrum i ei meir sentral nøkkelrolle enn på lenge.

 

Gå til innlegget

Derfor melder vi oss ut

Publisert 10 måneder siden

Vi har inga tru på at partiet vil kunne bli ei visjonær politisk kraft gjennom borgarleg samarbeid som er avhengig av kompromiss frå dag til dag også med ytre høgre.

Skrevet av Ole Tom Guse, Forsand, Roar Obrestad, Suldal, Olav Stav, Stavanger, Per Inge Ruud, Sola, Sverre Hetland, Sandnes og Svein Helgesen, Suldal. Rogaland, 18. januar 2019

Etablering av ei borgarleg fleirtalsregjering markerer slutten på ein splittande prosess om retningsval og starten på ein ny historisk epoke for KrF, etter at eit ekstraordinært landsmøte 2. november 2018 gav partileiinga fullmakt til å gå bort frå løftet i 2017 om ikkje å sitje i regjering med Frp.

Kunstig deling. Erna Solbergs fleirtalsregjering vil ha sitt politiske tyngdepunkt lengre til høgre­ enn noko regjering KrF før har deltatt i. Vi reagerer negativt på at partiet med dette aktivt medverkar til å forsterke ei etter vårt syn kunstig deling med to faste blokker i norsk politikk og bind partiet fast til den borgarlege masta i lang tid framover.

Vi erkjenner at politisk samarbeid alltid har ei oppside og ei nedside. Oppsida i dagens ­situasjon er at KrF gjennom forhandlingane har fått positive gjennomslag på enkelte kjerneområde for partiet. Heilskapen i regjeringsplattforma viser likevel at høgrepartia fortsatt held eit fast grep om hovudretninga, og regjeringa sin politikk blir no KrFs politikk i alle saker frå dag til dag.

Reagerer sterkt. 

Vi ser i den nye plattforma få konkrete signal som tilseier at KrF og V vil få stort handlingsrom til å ta grep som gir tydelege og viktige sentrumsavtrykk på vitale politikkområde som fordeling, skatt og avgifter, innvandring, distrikt, olje, landbruk og arbeidsliv. Tvert om reagerer vi sterkt på at KrF har gått på nederlag for å gi Frp endå større gjennomslag i innvandrings- og flyktningpolitikken og på området skatt og ­avgifter.

Å inngå i eit forpliktande verdi-­
og politikkfelleskap som også omfattar ytre høgre fløy, gjer etter vårt syn noko med partiets identitet og «sjel». Vi oppfattar det «nye» KrF som eit meir borgarleg forankra sentrum-høgre-parti med smalare og meir spissa profil. Etter vårt syn aktualiserer det ein diskusjon om det tidlegare statsminister og parti­leiar Lars Korvald omtala som «kompromissets grense», – «hvor langt partiet kan være med uten å tape sin troverdighet.»

Kompromissets grense. 

Etablering av fleirtalsregjeringa tilslører at KrF og Frp er ideologiske motpolar på ei rekkje politikkområde som betyr mykje for begge parti. Vi meiner derfor at KrF med sitt nye vegval kryssar «kompromissets grense». Som medlemmer kan vi ikkje lenger identifisere oss med og støtte eit politisk prosjekt basert på kompromiss med dei andre tre partia frå dag til dag, og som gir nye «blanke» sigrar til Frp. Framfor stortingsvalet i 2021 vil vi derfor heller ikkje kunne oppfordre folk til å gi fornya tillit til ei regjering med tyngdepunkt langt til høgre, fordi vi samla sett ikkje trur det er til landets beste. I respekt både for partidemokratiet og vår eigen ståstad har vi derfor bestemt oss for å melde oss ut av KrF.

I ei tid med aukande press mot menneskeverdet på mange frontar, trussel mot klimaet på kloden, millionar på flukt, auka ­sosiale forskjellar og meir opplevd utanforskap ville vi etter­ vårt syn ha trengt eit modig, ­visjonært og blokkuavhengig KrF, plassert tydeleg i sentrum og med vilje til å prøve ut eit samarbeid mot venstre. Vi reagerte derfor på Knut Arild Hareides modige historiske initiativ i haust med begeistring.

Inga tru. 

Vi har inga tru på at partiet vil kunne bli ei visjonær politisk kraft gjennom borgarleg samarbeid som er avhengig av kompromiss frå dag til dag også med ytre høgre.

Når partidemokratiet dessverre­ har konkludert annleis og bestemt at KrF framover høyrer til og skal samarbeide på borgarleg side, vil hovud­utfordringa vere å mobilisere entusiasme for den nye kursen. I ein slik prosess vil ikkje vi kunne­ vere konstruktive og lojale støttespelarar. Vi finn det heller ikkje naturleg eller rett å halde fram som medlemmer for å endre fleirtalets syn på kort sikt.

Vi deler fortsatt partiets kristendemokratiske grunnsyn og vil vurdere korleis vi gjennom andre­ fora kan jobbe for å fremme verdiar som menneskeverd, nestekjærleik og forvaltaransvar på brei front. Inst inne har vi fortsatt eit håp om at KrF i framtida skal lytte til Hareides råd, vende tilbake til ein tydeleg sentrums­posisjon og ta ei rolle som brubyggjar over blokkgrensene i norsk politikk.

Alt godt framover. 

Det er sjølvsagt ikkje lett å forlate eit parti der dei fleste av oss har vore medlemmer og hatt sentrale posi­sjonar i fleire tiår. Vi er takksame for at KrF har gitt oss tillit og handlingsrom til å delta i meiningsfullt politisk arbeid for det vi brenn for. Sjølv om vi er sterkt kritiske til kursomlegginga og ikkje lenger kan støtte aktivt opp om partiet, ønskjer vi alt godt framover for leiing, tillitsvalde og bakkemannskap på alle plan.

Gå til innlegget

Når sant skal seiast

Publisert rundt 1 år siden

Har KrF bruk for ein som fortsatt brenn for alt det «gule», men likevel vil ha Jonas framfor Erna? Er det plass i det nye KrF for oss som er meir redde for populisme og indivualisme enn for sosialisme i ulike variantar, og meir opptatt av totaliteten og retninga på politikken enn av å telle politiske gjennomslag i enkeltsaker, uansett kor stor symbolverdi dei har for delar av partiet? Når vi skal snakke sant, trur eg Kjell Ingolf Ropstad og eg er enige om at svaret gir seg sjølv. No er det framfor alt dei gode og entusiastiske hjelparane som trengst.

Den nye frontfiguren i KrF, Kjell Ingolf Ropstad, har fått eit formidabelt og historisk oppdrag. Å ta partiet inn i ei borgarleg fleirtalsregjering med berre halve partiet bak seg er i seg sjølv ein formidabel jobb. Å vere den som i praksis opphever partiets garanti mot regjeringssamarbeid med FrP, som fram til no har vore skrive i fjell, er historisk.

Alle må med

Å erkjenne at oppdraget ikkje vil kunne oppfyllast med støtte frå berre halve KrF-laget, er ein god start. Ropstads tilbakemelding til unge Simen Bondevik, som har sett ord på tvilen om framtida si i KrF, er derfor krystallklar. Alle må med: «Vi er også helt avhengig av at du og andre engasjerte KrF-ere som nå er skuffet, fortsetter arbeidet for et varmere samfunn og for at KrFs verdier og saker i større grad skal få prege samfunnet. La oss gjøre det sammen.» 


Å snakke saman - ærleg og sant

Å snakke saman og forstå den andre sitt perspektiv er heilt nødvendig. Ei større og vanskelegare utfordring er likevel å snakke ærleg, respektfullt og framfor alt sant både om det som bind saman og det som skiller. 

Kjell Ingolf Ropstad åtvarar i svaret sitt til Simen Bondevik mot å la andre definere KrF. Det er lett å vere enig i det. Det er partiet sjølv, dvs. vi som er ein del av partifellesskapet, som skal definere kven vi er og kva vi står for. Men er det ikkje nettopp her vi er ved stridens kjerne, hovudgrunnen til den alvorgege sprekkdanninga vi i dag erfarer i sjølve grunnfjellet i partiet? 

Eg trur det. På overordna nivået sluttar vi rekkene og mobiliserer entusiasme. Forresten, når sant skal seiast, finst det parti som ikkje vil slutte seg til eit «halleluja» for visjonen om eit varmare samfunn? 


Invitasjon til politisk "flyttedugnad"

Men politikk er meir enn visjonar. Realpolitikken blir til i bestemte samarbeidskontekstar. Derfor inviterer Ropstad heile partiet med på ein historisk "flyttedugnad" inn i felles hus og forpliktande borgarleg sambuarskap med H, FrP, V. Visjonen er ikkje noko mindre enn å skrive KrF inn i ei regjeringserklæring som både uttrykkjer verdifellesskap og eit felles politisk program frå dag til dag. I 2013 uttrykte han det slik: «Et nytt flertall må finne sammen i så mange små og store politiske spørsmål som mulig, i alle de praktiske sakene som utgjør dag-til-dag-politikken. Men en politikk uten himmel blir lett retningsløs og så motløs, uten evne til å manøvrere stødig gjennom politikkens mange daglige krav».


Svaret må bli NEI

Ropstads kraftfulle kamp for å få fleirtalet med på å byggje eit nytt fundament for eit tydelegare KrF har på fleire måtar imponert meg. Mitt svar er like fullt eit klart NEI. Etter ei snart femti år lang reise med partiet, med erfaring både frå ordførarkontor, stortingssal og regjeringsbygg, vil det for min del vere full kollisjon med alt eg brenn for å definere og til og med tru på eit framtids-KrF som del av eit forpliktande verdifelleskap og politiske halvhjarta kompromiss som både kristendemokratar, liberalistar og populistar kan framsnakke og vere stolte av.

Når vi skal snakke sant, må eg vere tydeleg på at eg aldri har sett Erna Solberg som mi eller KrF’s politiske stjerne. For meg er ho berre ei blå lanterne på ei regjeringsskute med ein kurs som eg verken er stolt av eller i det store og heile kan stå inne for. Men eg uttrykkje gjerne stor honnør for den jobben Knut Arild Hareide, Kjell Ingolf Ropstad og resten av KrF-gruppa i Stortinget i over fem år har gjort for å moderere dei mest negative utslaga av blåblå politikk. 


KrF som radikalt alterativ

"Mitt" KrF, slik eg definerer det, kan og skal likevel aldri slå seg til ro med å dra høgrepartia lengre mot sentrum i kampen for klimaet, millionar på flukt, dei fattigaste av dei fattige, mot auka forskjellar i samfunnet osb. Det kristendemokratiske partiet eg møtte då Jon Lilletun midt på 1970-talet definerte det for oss under eit politisk "vekkingsmøte" , skal alltid vere ei radikal stemme og stå aller fremst i dei kampane som betyr mest for dei som treng det mest. Det betyr også å våge å inngå blokkpolitiske alliansar med dei parti som vi i kampen for menneskeverdet i vid forstand, både fødte og ufødte liv, har sterkast verdifellesskap med. Det er i alle fall ikkje FrP!


Eit nødvendig vegskille

Eg skriv ikkje dette innlegget for å mane til omkamp om eit retningsval som partiet no har tatt. Eg har respekt for eit fleirtal og erkjenner at jobb nummer ein no er å spele Ropstad og resten av laget så gode som mogleg i "flytteprosessen". 

Innlegget mitt er først og fremst meint som eit ærleg bidrag til ein tøff intern samtale der vi snakkar sant om kvifor retningsvalet skaper sprekker i sjølve grunnfjellet i partiet. Når sant skal seiast, ville det utan tvil ha vore slik også om fleirtalet hadde vippa motsett veg. 

Anten vi likar det eller ikkje, trur eg partiet står ved eit vegskille der vi må erkjenne at målet om eit tydelegare KrF vil måtte bety ei viss avskalling. Eller kanskje skal vi heller snakke om utskifting av delar av mannskapet? For når sant skal seiast: Kløfta mellom Bjarte Ydstebøs definisjon og min definisjon av kven KrF er og kva det skal og bør vere, synest å vere altfor stor til at vi begge kan vere med på å spele partiet betre.


Treng framtidas KrF slike som meg?

Det er ikkje slik er skulle ha ønskt det, men det slik det er blitt: No må Kjell Ingolf Ropstad få alle dei gode hjelparane han kan oppspore for å kunne  fullføre det formidable og historiske oppdraget han har fått. Utan flust med entusiastar som trur på den nye sentrum-høgrevisjonen og stiller opp for den, vil det ende med forlis. 

Sjølv er eg ikkje der, men spør som Simen Bondevik, men meir spissformulert og utfordrande: Har KrF bruk for ein som fortsatt brenn for alt det «gule», men likevel vil ha Jonas framfor Erna? Er det plass i det nye KrF for oss som er meir redde for populisme og indivualisme enn for sosialisme i ulike variantar? Kva rolle skal vi ha, vi som i tillegg til alt eg har nemnt er meir opptatt av totaliteten og retninga på landbruks-, skatte-, distrikts- og kommunepolitikken enn av å telle politiske gjennomslag i enkeltsaker, uansett kor stor symbolverdi dei har for delar av partiet? 

Når vi skal snakke sant, trur eg Kjell Ingolf Ropstad og eg er enige om at svaret gir seg sjølv. Med så lite entusiasme og så tydeleg motstand vil eg og dei som tenkjer som meg ha lite konstruktivt å tilføre partiet i den prosessen ein no har starta. Slik er det berre. Så får det vere mitt ansvar, ikkje partiets, å bruke tid på å finne min plass framover, både i det politiske landskapet og eventuelt ombord på andre skuter.

Men draumen om "mitt" radikale KrF vil eg alltid bere med meg – «at noko vedunderleg kan skje … at me ei morgonstund skal siga inn på ein våg me ikkje har visst um." » For aller minst i politikken blir vedtak fatta i evighetsperspektiv. 

Gå til innlegget

Hareide – utfordrande og konsistent

Publisert rundt 1 år siden

Vågar KrF’s landsstyre å gi Hareide tillit og følgje partileiaren sin modige marsjordre? Er Ap og Sp villige til å byggje eit felles verdimessig og politisk grunnlag for å ta Norge i ei ny og meir tydeleg sentrumspolitisk retning? Eller vil det meste når Stortinget tar juleferie vere tilbake til det gamle, bortsett frå at dei to blokkene i politikken er endå fastare sementert enn nokon gong?

Knut Arild Hareide har skapt ny dynamikk i norsk politikk. Enkelte kallar det politisk jordskjelv. Uansett korleis KrF’s ekstraordinære landsmøte i november reagerer og konkluderer, har han skrive namnet sitt inn i norsk politisk historie med feite typar.

Utfordring i fleire retningar
Både i boka «Det som betyr noe» og talen til sitt eige landsstyre utfordrar KrF-leiaren både internt og eksternt:

- Med sitt politiske prosjekt med hovudfokus på kampen for eit   varmare samfunn tar han grep om den politiske agendaen og gjer verdiforankring og politisk retning i vid forstand til det viktigaste testspørsmålet for forpliktande politisk samarbeid.
- Han tar eit overraskande kraftfullt oppgjer med ein politikk med forankring i eit tyngdepunkt lengre til høgre enn noko anna regjering i norsk historie.
- Som utgangspunkt for ei ny politisk retning utfordrar han Ap og Sp til samtale om grunnlaget for ei ny regjering forankra i kristen kultur- og verdiarv og med eit tyngdepunkt langt nærare sentrum enn Solbergregjeringa.
- Han utfordrar seg sjølv og sine eigne partifeller til å våge å stå for det partiet har sagt i fleire tiår:  KrF er eit sentrumsparti som kan samarbeide med parti både til høgre og venstre for seg. Utfordringa er krystallklar: No er tida inne for å våge et steg mot venstre!

Konsistent
Slike utfordringar skaper sjølvsagt reaksjonar. Historisk linjeskifte, seier mange. Det er innvendingar som ikkje står seg. For i forhold til kva KrF sa både før og i etterkant av stortingsvavalet i 2017, er Hareide meir konsistent enn dei fleste:

- Han står klippefast på landsmøtepunktet om at KrF er eit kristendemokratisk sentrumsparti som ønskjer ei ny regjering med ein annan politikk enn den som er blitt ført av H og FrP.
- Han bekreftar landsmøtets ønske og vilje til å søkje regjeringsmakt basert på styrkeforhold mellom partia og eit sterkast mogleg sentrum.
- Han gjentar landsmøtets føretrekte ønske om ei sentrum-Høgre regjering, samtidig som han med utgangspunkt i politisk analyse bekreftar konklusjonen om at avstanden til FrP fortsatt er så stor at eit regjeringssamarbeid med partiet er uaktuelt.
- Han refererer til landsmøtets siste punkt som slår fast at dersom Erna Solbergs satsar på FrP framfor sentrum, vil KrF å sjå etter alternative måtar for å oppnå politisk gjennomslag og påverke landets politiske retning.

Motsett bevisbyrde
Å hevde at Hareide bryt med KrF’s historiske linje og løfte til veljarane før valet i 2017 er å snu det meste på hovudet. I den interne prosessen landsstyret no har sett i gong, er det dei to nestleiarane og alle andre som avviser utfordringa og rådet hans, som sit med bevisbyrde og har ei forklaringsutfordring:

- Dei må grunngi politisk kvifor dei vil ha omkamp om regjeringsspørsmålet, og kvifor dei no meiner at den politiske avstanden til FrP i 2018 er blitt så akseptabel at dei er villige til å gå inn i ei regjering som eit samla landsmøte avviste våren 2017.
- Dei må forklare politisk kvifor dei heller vil ta ansvar i ei regjering med eit mellomstort populistisk parti på høgre flanke og med politisk tyngdepunkt langt ute på høgresida enn ei Ap/Sp/KrF-regjering utan fløyparti og med eit tyngdepunkt langt nærare sentrum enn kva ein kan oppnå saman med eit stort H og eit mellomstort FrP.
- Dei må forklare politisk kor mykje dei meiner skal til for å vere villige til å opne for samarbeid med Ap i regjering, eller vere tydelege på at det dei eigentleg helst ønskjer er eit historisk linjeskifte som slår fast at KrF er eit borgarleg parti som berre skal kunne regjere saman med andre parti på høgresida.

Offensivt sentrumsgrep                                                                                    Knut Arild Hareides overraskande tydelege og modige utfordring har endra både det politiske landskapet og skapt ny dynamikk i den politiske debatten, i alle fall for ei stund. Som tilsvar til mantraet om sentrums død minner han om at ca 20 % av folket fortsatt stemmer på sentrumsparti. Han erklærer derimot den etablerte toblokkmodellen som «mosegrodd» - fordi den gir dårlege svar på framtidas store samfunnsutfordringar, flyttar det politiske tyngdepunktet ut frå sentrum mot flankane og gir fløyparti urimeleg stor påverknad på den politiske retninga.

Hareides prosjekt er å ta nye  grep for å ta politikken fleire steg tilbake mot sentrum. Når Erna Solberg gjennom fem år ikkje har vist vilje til å ta ansvar for eit slikt taktomslag, vender han seg til venstre for å få med seg Jonas Gahr Støre og Trygve Slagsvold Vedum.

Brubygging på tvers - eller fastare blokksementering?
Reaksjonane overraskar mange. Aftenpostens Harald Stanghelle er imponert over Hareides klare tale og store mot: «Her er ikke mye taktikkeri, det er som om han gjør dette utifra et samvittighets anliggende.» Forfattaren og artisten Trygve Skaug er ein av langt over tusen som har reagert med å melde seg inn i KrF: «Fordi jeg tror på og drømmer om at Hareide og gjengen med sitt nye tydelige veivalg vil gjøre det varmere i Norge igjen."

Vågar KrF’s landsstyre å gi Hareide tillit og følgje den modige marsjordren? I så fall – er Ap og Sp villige til å byggje eit felles verdimessig og politisk grunnlag for å ta Norge i ei ny og meir tydeleg sentrumspolitisk retning? Eller vil det meste når Stortinget tar juleferie vere tilbake til det gamle, bortsett frå at dei to blokkene i politikken er endå fastare sementert enn nokon gong?

Knut Arild Hareide vil uansett i norsk politisk historie bli ståande som den første (og einaste?) partileiaren i KrF som ikkje berre utfordra blokkpolitikken verbalt, men som i praksis vågde å prøve å byggje bruer på tvers av blokkene – i eit modig forsøk på å ta Norge i ei meir sentrumsorientert og framtidsretta politisk retning enn det som er mogleg å oppnå gjennom konstellasjonar som flyttar politikken lengre ut på flankane.

 

Gå til innlegget

"Hit eit steg - og dit eit steg .."

Publisert rundt 2 år siden

Dersom KrF tar eit nytt steg bort frå «den tredje veg» over mot høgre, vil dei fleste forstå det som eit historisk linjeskifte. Det vil over tid påverka og endra både partiets sjølvforståing og korleis folk flest og media ser på KrF. Svært mange av oss vil også slita med å kjenna igjen det partiet vi fortsatt har eit slags kjærleiksforhold til.


«Hit eit steg, og dit eit steg ...», song Ingebrigt Davik i min barndom. Dersom vi heng på eit spørsmålsteikn, kan strofa på ein god måte illustrera dei politiske utfordringane etter eit stortingsval som har gitt regjeringa ekstra hovudbry og større handlingsrom for opposisjonen.

KrF's paradoks og dilemma
Korleis manøvrerer partia i dette uryddige farvatnet? For Knut Arild Hareide er situasjonen på sett og vis paradoksal. Samtidig som han er skipper på ei skute som har tapt veljarar og stortingsmandat, har han fått nøkkelmakt til å avgjera kven som skal styra landet, og kor lenge. Han sit på skuldrene til partiveteranar som har vore opptatt av å profilera KrF som «ein tredje veg» i norsk politikk, midt mellom parti med sosialisme og kollektivisme som ideologisk fundament og parti med liberalisme som grunnideologi. Dette standpunktet står seg og er meir solid forankra i partiet enn på lenge», skreiv Hareide sjølv i 2015.

Reaksjonane etter valnederlaget reiser likevel tvil om kor djupt forankra standpunket om «den tredje veg» er i delar av partiet sitt grunnfjell. Dagens Vebjørn Selbekk, som i lang tid har vore ein ramsalt kritikar av Hareides ideologiske og politiske kurs, gir klar melding om at KrF står i fare for å havarera ved neste val dersom partiet ikkje dreier kursen tydeleg mot høgre og avlyser motstanden mot forpliktande FrP-samarbeid. Fleire tillitsvalde i partiet, særleg i sørvest, gir redaktøren støtte og ber skipperen leggja kursen fleire hakk mot styrbord, dvs. høgre.

Tre nøkkelspørsmål                                                                                      Ingen parti kan ta lett på svake valresultat; dei lever av tillit frå veljarane. Samtidig er det viktig for ei partileiing å halda hovudet kaldt og hjarta varmt. Å bli tatt av vinden og leggja om kursen på grunnlag av vonbrot, tapte posisjoner og nærsynt og kortsiktig taktikk kan vera skummelt. Mange har gjort dei same erfaringane som den legendariske greske hærføraren og statsmannen Pyrrhos: Kortvarig gevinst kan kosta skikkeleg dyrt på lengre sikt.

 Eg skal ikkje her bruka spalteplass på å argumentera for mine private konklusjonar. Men eg vil gjerne gi partiet tre råd om prosessen dei har starta opp:

1. Sjå til at dei strategiske vegvala blir solid forankra i partiets ideologi og sjølvforståing, ikkje i kortsiktig kost-nytte-vurdering.                       Kva er partiets sjel, og kva vil vi folk skal kjenna KrF mest tydeleg igjen på framover? Har partiet sterke ideologiske og politiske grunnar for å dempa ned sentrumsprofilen og ta eit nytt steg mot høgre og permanent plassering i ei borgarleg blokk der også eit liberalistisk og til dels populistisk ytre høgre høyrer med?

2. Bruk partiets historie som kjelde til læring og kloke framtidsval.     Kva har vore suksessformelen i dei periodane når KrF har skapt entusiasme og oppslutning langt utover eige grunnfjell? Kva veit vi om årsakene til det dramatiske tapet av veljarar frå 13,7 % i jubelåret 1997 til 4.2 % ved katastrofevalet i 2017? Kven er dei mange som partiet har mista undervegs, kor har dei gått og korleis kan mange av desse vinnast tilbake?

3. Sjå inn i glaskula for å avklara kva rolle partiet vil spela for å setja tydeleg fotavtrykk på samfunnsutviklinga fram mot 2030.                   Kva blir 2020-talets store politiske saker og utfordringar? I lys av dette: Kva skal vera KrF’s langsiktige politiske prosjekt, og korleis kan partiet med si verdiforståing og sine tre ideologiske beresøyler vera med på å setja dagsorden og opplevast som relevant langt utover kyrkje og bedehus? Eller ønskjer partiet i staden å spissa profilen, bli smalare og ha eit skjerpa fokus på typisk kristne hjarte- og åndskampsaker?

Eit krevjande vegval                                                                                              Svara på slike nøkkelspørsmål, ikkje spørsmål om posisjonar og kortsiktig gevinst, må avgjera partiets framtidige vegval. Hareide og resten av partileiinga har ein krevjande jobb framfor seg. Heller ikkje KrF er nokon søndagsskule. Tydelege val vil gjera mange skuffa. Det er nemleg med politikken som med teologien: Nokre held seg til Paulus, andre til Apollos.

Knut Arild Hareide har på eitt vis rett når han poengterer at KrF’s sjel ikkje ligg i synet på samarbeid. Samtidig kjem vi ikkje bort frå at samarbeidsstandpunkt er og må vera tett lenka opp til ideologisk og politisk sjølvforståing. Også idag gjeld den gamle sanninga om at berre hus som er bygde på fjell, vil bli ståande etter at ulike "Irmaer" har rasa frå seg. Parti som lar seg freista til å styra etter skiftande vindar og kortsiktig taktisk vurdering av nytte kontra kostnad, står i fare for å bli som ein drivande kork på vatnet, utan tydeleg retning. Det er over tid lite berekraftig.

Høgre-om eller "tredje veg"?                                                                          «KrF må belage seg på at det vil koste å ta ansvar, uansett hva slags samarbeid som avtegner seg etter valget i 2017», skreiv KrF-topp i Oslo bystyre Erik Lunde i 2015. Knut Arild Hareide har i sine kommentarar etter valet gitt han rett. Partiets utfordring er no: Vil skipperen frå Bømlo bli pressa til å leggja kursen høgre-om og gå inn i ei eller anna form for forpliktande samarbeid med eit parti som ideologisk og politisk på saksområde etter saksområde er eit «Atlanterhav» unna? Eller vil vi framover sjå KrF manøvrera etter dagens ideologiske samarbeidskompass, slik Erik Lunde har formulert det: «For et kristendemokratisk parti må det uansett være maktpåliggende å sikre at samarbeidet har en sterkest mulig forankring i det politiske sentrum, og at ytterfløyenes innflytelse reduseres. Det er å være en tredje vei i praksis.»


Quo Vadis, KrF?                                                                                                   Hit eit steg – og dit eit steg ..? KrF tok i 2013 eitt steg mot høgre for å testa ut forpliktande politisk samarbeid med FrP. Erfaringane førte til at partiet i 2017 har tatt eit steg tilbake. Eit regjeringssamarbeid som i 2013 var «lite sannsynleg», er i 2017 utelukka. Partiet har vore klart på sin preferanse om Erna Solberg som statsminister, men har ikkje villa gjenta garantien om at borgarleg fleirtal skal gi borgarleg regjering i fire nye år. Valresultatet viser at denne strategien gav stor veljarlekkasje, både mot høgre og venstre.

Quo Vadis, KrF? Dersom partiet tar endå eit steg bort frå «den tredje veg» over mot høgre, kan ein prøva å forklara vegvalet som strategisk, ikkje ideologisk. Dei aller fleste vil nok likevel forstå det som eit historisk linjeskifte. Det er liten tvil om at det vil påverka og endra både partiets sjølvforståing og korleis folk flest og media ser på KrF. Svært mange av oss vil også slita med å kjenna igjen det partiet vi fortsatt har eit slags kjærleiksforhold til.

Og over tid vil det nok også gjera noko med KrF’s sjel. Det er nemleg slik at sjela vår viser seg fram gjennom handlingane våre.

Gå til innlegget

Mest leste siste måned

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Les flere