Mailiss Solheim

Alder: 28
  RSS

Om Mailiss

Utdanna teolog. Frilansskribent med mykje på hjartet. Språknerd, feminist, miljøvernar og veganar. Horror-entusiast og musikkelskar.

Følgere

Det vi trur på

Publisert 23 dager siden - 165 visninger

Kvifor lar vi oss fengsle av Game of Thrones? Kan hende treng vi flukt. Til ein fristad der alt er mogeleg.

Eg har nettopp sett siste episode av sesong 7 av Game of Thrones. Tv-serien har vorte kritisert for brutalitet og kvinneundertrykkande innhald. Men mest av alt er den overveldande populær. Kvifor vert så mange av oss engasjert av den?

Plottet er enkelt fortalt ei verd der ulike familiar kjemper om å få sitje på «Jern-trona», som styrer over heile «Westeros». Verda er full av ulike kulturar og religionar, og alliansar for å oppnå makt vert inngått.

Ein får fort eit inntrykk av kven som er «snill» og kven som er «vond» - kven som går for fair play, og kven som lar maktsjuka synes gjennom løgn, bedrag og det som verre er.

Mytologisk form

Likeins som mange andre populære bøker og filmar dei siste åra, er det fantasy i sin mest mytologiske form. Verda er framstilt heilskapleg, med ulike verdsdelar og ulike språk. Verda har ei felles fortid, og forteljingar om mystiske vesen. Som kanskje er utdøydd – eller kanskje ikkje.

Og det er her vi er, i slutten av sesong 7. Sjåaren har lenge vore allvitande, mens karakterane har levd i uvisse.

Som vesen liker vi å fordjupe oss i historier om menneske som ikkje er ekte. Og i verder som ikkje har rot i den verda vi lev i. Kvifor er det slik?

Kan hende treng vi flukt. Til ein fristad der alt er mogeleg. I dette tilfelle i fantasy-sjangeren.

Funksjonalisme

Men kan det vere noko meir? I sosialantropologien har ein ei disiplin som vert kalla funksjonalisme. Denne ser på kva for funksjon eit fenomen har i eit samfunn.

Malinowski, ein av antropologiens fedrar, brukar med anna denne disiplinen til å sjå på myter i ursamfunn. Mytane har ikkje noko funksjon i seg sjølv, men får ein funksjon i menneska sine levde liv – dei får ei meining.

Men korleis kan ein rette dette mot Game of Thrones, som ikkje utgir seg for å vere sanning eller ein del av vår bakgrunn eller våre liv? Bøkene og tv-serien vil bestå, med same innhald, uavhengig av korleis publikum tolkar, dømer og brukar denne historia. Likevel er vi eit samfunn, ein kultur, som mottar og prosesserer det vi les og ser.

Nordiske runar

Litteratur, teater og i seinare tid film, har alltid vore ein del av mennesket sitt liv. Både fiksjon og fakta. Heilt tilbake til dei eldste tekstar, til egyptiske hieroglyfar og nordiske runar.

Nokon skriv ned, nokon speler ut teater, og nokon les. Vi vidareførar det vi trur på, og vi vidareførar historier vi meiner er bra. Historiene har alltid samla menneska.

Og slik blir populærkultur ein «snakkis». I Game of Thrones sitt tilfelle har vår trong til å fordjupe oss i noko «mystisk» og fiksjon, fått svar gjennom ein godt laga tv-serie.

Vi finn fellesskap i å snakke om fortsetjinga på historia. Vi finn fellesskap i å samle oss rundt tv-skjermen når nyaste episode er sluppen.

«Thrones»-basillen

Og vi kjenner oss kanskje litt utanfor, om vi ikkje har blitt bitt av «Thrones»-basillen, og ikkje lengre har den same populærkulturelle referanseramma som vener og familie.

Game of Thrones er engasjerande fordi den famnar fleire interessefelt og er framstilt på ein sjåarvenleg måte. Og fordi den treff fleire målgrupper, vert den ein «snakkis».

Og fordi den er på «alles lepper», vert den ein samlande funksjon i vår kultur, og engasjerer enno meir.

Gå til innlegget

En sommer forbi

Publisert rundt 2 måneder siden - 144 visninger

Ferieslutt kom som julekvelden på kjerringa, som ein seier. Men er det slik det skal vere?

Omgrepet «felles-
ferie» stammar frå smelteverksindustrien i mellomkrigstida, der det var mykje meir lønsamt å stenge ned heile smelte-omnen ein kort periode, enn å fordele ferien til dei tilsette utover ein lengre periode, og dermed ha omnane i gong med redusert produksjon.

Konseptet spreidde seg til fleire ­industriar, men i dag held stadig ­færre ­sommarstengd, og «fellesferie» er ikkje eit offisielt omgrep i norsk arbeidsliv - sjølv om det er ein kjend term på ­folkemunne.

Fellesferien er stort sett dei tre siste vekene i juli, og vert fastsett av Felles-forbundet og Byggenæringens Landsforening. Det er derimot fastsett ein ferie-
lov i Noreg, som seier at arbeids-
takarar har rett på 25 dagar ferie, og at ein kan krevje å få ta ut tre av desse vekene samanhengande i den såkalla hovudferieperioden frå 1. juni til 30. september.

Ventar på å verta sjekka. Sjølv har eg rukke å vore på festival i Frankrike og flytta frå Oslo til Bergen. Eg har vore ei veke attende i Oslo for å spele inn album med bandet mitt. Eg har vore ei veke på familieferie og besøkt svigers.

I skrivande stund er eg attende i lei-legheita i Bergen. Her ventar ein haug med klesvask, ei smule oppussing som står att etter flyttinga, ein e-post-innboks som ventar på å verta sjekka, og ikkje minst ny, hektisk prosjektjobb.

Ferieslutt kom som julekvelden på kjerringa, som ein seier. Men er det slik det skal vere? Er ikkje ferien meint som ein pust i bakken, ein pause i kvar-dagen?

Jo visst har eg, og alle andre med store ferieplanar, hatt ein annleis kvardag. Gjort nye, spanande ting, bada, grilla i parken under sommarsola og sove litt lengre på morgonen av og til. Men kva er vitsen med ferie, når eg er meir sliten no, enn når ferien starta?

Kva med alle borna. Eg er vaksen, og har ansvar for meg sjølv. Ansvar for eigne planar og eigen kvardag. Men kva med alle borna, som har hatt så mange opplevingar og reiser gjennom sommar-
vekene, at dei heller treng rolege dagar heime, enn å gå på skulen eller i barne-
hagen? Og kva med dei borna, som faktisk har vore heime, og gjerne kost seg stort, i ferien, men manglar dei spektakulære minna å dele?

Ikkje alle kan ta fri heile fellesferien, då hadde tannhjula som driv sam-
funnet stogga heilt opp. Ikkje alle foreldre har moglegheit til å ta ut mange veker ferie når det er skuleferie. Ikkje alle foreldre har råd til å dra til sydenland eller gjennomføre andre eksotiske ferieplanar. Kjekke feriedagar med ­vener i bakgarden kan vere vel så ­mykje verdt for born, som hektiske reiser.

Men ferien er ei tid for klasseskilje. Og sjølv om born liker sine eigne leiketøy, kan dei kjenne sorg og misunning ovanfor andre born med fleire og ­dyrare leikar. Slik er det også med feriar.

Ikkje alle har mogelegheita. Har vi kome dit, at vi er fanga i ein vond sirkel? Vi legg for mange og for store ferieplanar for at born og vaksne skal vere utkvilt til jobb- og skulestart. Vi gløymer så altfor lett at ikkje alle har den økonomiske mogelegheita til å dra langt bort i ferien.

Det er alltid lov å glede seg over eigne reiser og dele minner, men det er naudsynt å hugse på å dele desse på ein hygge-
leg, audmjuk måte. Og ikkje minst: verdsette og glede seg over andre sine ­feriehistorier – sjølv om dei er lokale og nøktern.

Neste sommar kjem sikkert ferieslutt til å kome brått då også. Men eg skal sørge for at eg og mine har fått ein real pust i bakken i løpet av ferien. Og eg skal gjere så godt eg kan og ikkje byggje opp under klasseskiljet ferietida faktisk kan lage.

Gå til innlegget

Løysninga – og problemet

Publisert 3 måneder siden - 409 visninger

Hadde eg klart meg utan Facebook? Ja, eg hadde nok det.

Eg har budd 9 år i Oslo. For to veker sidan byrja eg å pakke ned ni år med minner, studiar, jobb og ei grei dose ræl. For ei veke sidan flytta eg til verdas vakraste by, Bergen. Veka midt i mellom skulle vise seg å verta det perfekte bilete på i-landsproblem og det å vere avhengig av Facebook.

Flyttestresset starta dagen etter eg kom heim frå ferie. Planen hadde vore å ha flytteesker og pakkeplanen klar før eg drog på ferie. Det skjedde diverre ikkje, sidan eg brukte dei siste dagane før ferien på å vere sjuk, ligge på sofaen og spørje Facebook-verda om «bli-frisk-tips». Anten det var tilfeldig, eller om det var tipset om kvitlauk, te, søvn og paracet, så vart eg i alle fall frisk nok til å dra.

Men flytteeskene var ikkje på plass. Tinga og kleda var ikkje sortert. Og på ferien knuste eg skjermen på mobilen så heftig at touch-skjermen levde sitt eiga liv. Difor måtte dag ein etter ferie brukast på å løyse mobilproblemet. Det enda med ein rosa, ikkje-smart Nokia. Ergo ingen Facebook eller Messanger når eg er utan PC. Eit plaster på såret er at eg har mobil med spelet Snake.

Facebook er løysninga

Dagen etter var det på tide å skaffe flytteesker. Til mi store skrekk var Clas Ohlson tom. Stressa, småfortvila og irritert over dårleg planlegging, tusla eg rundt på matbutikkane på Tøyen og samla meg nokre bananesker. Men på langt nær nok til å flytte ni år med levd liv.

Kva var løysinga? Ein Facebook-status. Og veit du kva? Facebook leverte enno ein gong. 15 flytteesker stod klare til bruk hos ei venninne.

Hadde eg klart meg utan Facebook? Ja, eg hadde nok det. Men etter eit heilt vaksenliv med sosiale media, er løysingsorienteringa ei smule bedøva. Eg har faktisk skaffa meg leilegheit to gongar via Facebook. Eg har fått skrivejobbar via Facebook. Eg held kontakt med vener og inviterer til bursdag, konsert og dei fleste hendingar via Facebook. Fram til ferien hadde eg Facebook tilgjengeleg døgeret rundt. No må eg vere i nærleik av ein data for å snakke med vener på Messenger. Det har vore ei utfordring. Men etter to veker i 2005-modus, må eg innrømme at det er litt behageleg. Å ikkje vere totalt tilgjengeleg for heile verda, kvar enn eg går.

Hadde det vore sjølve mobil-problemet eg ikkje fekk fiksa, så hadde saka vore annleis. Eg er eit born av teknologirevolusjonen, og eg trur eg hadde vorte rimeleg stressa, deppa og desorientert om eg stod heilt utan mobiltelefon. Men hadde det eigentleg vore det største problemet?

Eg ville ha vore annleis enn «folk flest». Men det har aldri vore noko problem elles i livet, det å skilje seg ut. Når ein ser på historia, er det forsvinnande kort tid sidan mobiltelefonen vart allemannseige. Folk klarte å gi beskjedar og halde kontakten, sjølv om det var brev eller fasttelefonen på kjøkkenet til foreldra som var einaste kommunikasjonsmiddel.

Og apropos Facebook. Sosiale media er enno yngre enn mobilen. Korleis har min generasjon klart å verta så avhengige, på så kort tid? Kvifor er Facebook plattforma eg, og mange andre, bruker til å løyse kvardagsproblema? Har vi ikkje andre måtar å finne kjerringråd mot forkjøling, få tak i flytteesker eller skaffe ny plass å bu? Har vi vorte for spontane, no når livet aldri krev planlegging, fordi Facebook er tilgjengeleg 24-7? Og er det litt lettare å verta forsinka til avtaler, no når vi berre kan sende ei melding som kjem fram med det same vi trykker send?

No er eg ekte bergensar att. Eg hadde Facebook-profil då eg flytta som 19-åring. Men eg hadde ingen smarttelefon. Det kjennast litt symbolsk, å vere i same situasjon som heimvendt no. Nittenårige Mailiss eigde ikkje eingong si eiga datamaskin – men i dag har eg fire. Så verda har gått framover, og uansett kor stort spørsmålsteikn eg stiller til kontinuerleg bruk av sosiale media, så vil eg vel alltid vere ein del av facebook-generasjonen.

Gå til innlegget

Slik taklar du festivalsesongen

Publisert 4 måneder siden - 387 visninger

Eg er ein driven festivalveteran. Her er nokre av mine erfaringar.

Sommaren er høgsesong, spesielt for musikkfestivalar. Eg er ein driven festivalveteran. Her er nokre av mine erfaringar, kva det er lurt å hugse på, og kva som kan gå «galt».

Miljøet: 

Det er lett å gløyme miljømedvitet når du er på festival. Heldigvis er det mange festivalar, som Øyafestivalen i Oslo, som køyrer ein seriøs miljøprofil. Ver kul og følg festivalane sine retningslinjer for kjeldesortering, så er du godt på veg til å halde på miljøsamvitet. Om du er som meg, og har ein tendens til å verta blakk i løpet av festivalsesongen, kan du på mange festivalar pante plastglasa øl og brus vert serverte i.

Det kan virke flaut å springe om kapp med kidsa for å plukke pant, men er du litt strategisk, klarar du å finne tidspunkt og plassar å plukke utan å øydelegge vekepengegrunnlaget til den yngre generasjonen. Eg har klart å finansiere heile dagar med forbruk på Øyafestivalen på denne måten. Høgdepunktet var det året eg panta så mykje, at eg eine dagen kunne ta på spanderbuksene ovanfor to vener, ha pengar til overs til ein bytur etter konsertslutt, og framleis hadde ein hundrelapp att i lommeboka dagen etter.  

Det er også på sin plass å understreke at det er lurt å velje tog framfor fly som reisemåte, og at dei fleste festivalar har vegetar-/veganalternativ i matbodane. Lite er så klimavenleg som veggismat! Stort sett er det dødsgodt i tillegg. Etter fyrste året mitt på Roskilde, gleda eg meg nesten like mykje til veggismaten, som til konsertane året etter.

Utstyr og planlegging: 

Ei fullstendig oversikt over kva du bør pakke i festivalsekken, finn du nok andre plassar. Her tar eg berre med eit lite knippe tips. Etter ti år med festivalar som hovudaktivitet for sommarferien, har eg samla ei god dose med dårlege erfaringar (men mest gode sjølvsagt).

Skal du telte, er punkt éin før du drar, å sjekke at teltutstyret er intakt. Eg har kome på Roskilde, tenkt at sekken min var veldig lett, og funnet ut at det var fordi eg hadde gløymd teltstenger. Eit anna år byrja vi slå opp eit digert 8-mannstelt. For så å finne ut at innerteltet mangla – inkludert golvet. Heldigvis var vi festivalsmarte og fiksa ei provisorisk løysing med presenning, tau og gaffatape.

Noko anna som er lurt, er å sjekke om du har same billettype som dei du drar med. Eit år var vi ein god gjeng som køyrde til Roskilde. To av oss hadde pressepass. Vi kom fram på natta då festivalen opna. Det vi ikkje visste, var at presseinnsjekk var ein anna plass enn publikumsentre. Og at presseinnsjekken ikkje opna før formiddagen etter. Så ja, eg har sove i ei grøft utanfor Roskilde, medan tilfeldige folk gjekk forbi og lo.

Ikkje sov! 

Drar ein på musikkfestival, er det vel ofte fordi ein vil ha med seg konsertane. Sjekk ut programmet på førehand, og vel ut kven du må sjå, og kven du vil sjå om du får tid. Dei fleste festivalar gir deg eit lite program når du kjem, ta vare på dette slik at du ikkje ender med å sove i teltet når favorittbandet går på scena. Det er sjukt kjipt, og skjer oftare enn du trur.

Det er også lurt å avtale møtepunkt med venene dine, i tilfelle de kjem frå kvarandre under ein konsert. I fjor på Hellfest «forsvann» eg då eg gjekk på do medan Rammstein spelte. Det enda med at eg aldri fann kompisen min att. Og vart så stressa at eg valde å gå attende til campen og teltet, og missa mesteparten av Offspring – eit av banda som var på mi må-sjå-liste.  

Festivalar skal vere pur goodtimes. Men hugs å kle deg etter veret, pass på høyrsla og helsa, og gå inn i eit ikkje-stress-modus. Då lovar eg at du får minner for livet! Med mi festivalmerittliste, er det kanskje ikkje så rart at eg møtte kjærasten min på festival. Kanskje du møter nokon spesielle på festival i sommar?

Først publisert i spalten Tendenser, Vårt Land, 8. juni 2017.

Gå til innlegget

Eg gir meg aldri

Publisert 6 måneder siden - 955 visninger

Ofte får eg spørsmålet: Burde du ikkje heller kjempe mot barneekteskap og omskjæring?

Den internasjonale kvinnedagen vart feira for ei dryg veke sidan. Men eg vil likevel halde temaet varmt. Fordi vi framleis treng ein kvinnedag. Og vi treng engasjementet året rundt. Også i Noreg, sjølv om mange tenkjer at vi er ganske så likestilte her i landet.

To tankar. Eg er feminist, og har vore det sidan før eg visste kva det var. Eg er meg, og vil gjere det eg likar. Uavhengig av kjønnsroller. Uavhengig av at eg er kvinne. Men eg får ofte spørsmålet: Burde du ikkje heller kjempe mot barneekteskap og omskjæring, heller enn å snakke om sovevaldtekt, glastaket og likelønn i vårt likestilte samfunn?

Svaret er både ja og nei. Det er fullt ­mogeleg å ha to tankar i hovudet samstundes. Det er fullt mogeleg å kjempe for full likestilling i Noreg, samstundes som ein kjempar for kvinner i andre land.

Det er litt som på eit fly. Der får du ­beskjed om å ta på di eiga oksygen­maske, før du hjelper andre. Og det er litt som å ha born, og sjå at barnet ditt blir mobba litt, men at naboungen har det enno verre. Du lar ikkje være å hjelpe di eiga dotter, fordi nokon andre har det verre – du kan hjelpe begge! Du kan gjere noko med systemet, haldningar og peike på fleire skjebnar samstundes!

Bestemme over eigen kropp. 

Eg gjekk på barneskulen, då eg fyrst fekk høyre at eg var feit og stygg. Og at eg hadde store føter. I 8. klasse slutta eg å ete. Det varte ikkje så lenge, men kiloa raste av. Året etter tenkte ein gut i klassen over meg, at det var passande å kome bort til meg i friminuttet og ta på brysta mine – framfor heile skulen. Kvar var retten til å ­bestemme over min eigen kropp då?

Då eg var i starten av 20-åra, likte eg å gå ut og drikke øl. Eg var singel. Og det gjorde ingenting å få merksemd frå motsett kjønn. Men det var ikkje behageleg å få slengt drit etter seg, om eg sa eg ikkje ville bli med heim og ha sex. Ein øl og småprat skulle visst vere synonymt med seksuelt samtykke. Kva for haldningar ovanfor kvinner vitnar dette om?

Før eg fylte 22 år fekk eg klar beskjed, frå enkeltpersonar, om at eg som kvinne ikkje kunne verta prest. Dette er eit teologisk spørsmål eg forstår diskusjonen rundt, men det er likevel ei innskrenking av fridomen min basert på kjønn.

Drill og kjønn

Sidan tenåra har eg likt å gå på pønkkonsert. Der kan publikum verte ville. Eg likar å stå fremst. Men eg likar ikkje når ukjende menn kjem bort for å halde rundt meg, vil passe på meg – heilt uoppfordra. Kan ikkje ei kvinne klare seg åleine i ei energisk folke­-
masse?

I fjor gjekk eg heim frå favorittpuben. Då stod ein gutegjeng og plaga ei overstadig berusa kvinne. Dei ville ha ho med heim. Heile gata ignorerte oppsynet. Eg var den einaste som sa ifrå. Kvifor er vi så redde for å seie ifrå, når vi veit at mørketala for festrelaterte valdtekter er store?

I nesten seks år har eg jobba på Jernia. Eg har mista teljinga på kor mange gonger eg har spurt mannlege kundar om dei treng hjelp i verktyavdelinga. Og fått til svar at dei heller vil snakke med ein mann. Kan ikkje kvinner ha kunnskap om drill, bor og bits?

Er det rart eg er feminist? No har eg ikkje ein gong peika på likeløn, mangel på kvinnelege toppleiarar, eller at kvinner vert diskriminert i arbeidslivet fordi bedrifter er redd dei skal velje å få born og gå ut i permisjon.

Ikkje over

Eg var 25 år då eg slutta å bruke sminke. Nyleg fann eg ut at eg faktisk har smale føter. Og i dag tykkjer eg at kroppen min er ganske ålreit, sjølv om det framleis er dagar der barndomsminna snik seg fram. Eg tar val basert på eigne interesser, ikkje på bakgrunn av kjønnsroller eg ikkje passar inn i.

Kampen er langt frå over. I verda, og i Noreg. Eg har hatt flaks og uflaks. ­Erfaringane mine er ikkje eineståande. Eg gir meg aldri, før alle kvinner fritt kan velje utdanning og karriere. Før alle kvinner kan leve godt med den kroppen dei har, utan å verta pressa ned av skjønnheitstyranniet. Og eg gir meg ikkje, før kvinnedagen er overflødig.

Gå til innlegget

Lesetips

Les flere

Siste innlegg

Den andres lidelse
av
Ketil Slagstad
rundt 3 timer siden / 67 visninger
0 kommentarer
Når 7 blir større enn 666
av
Didrik Søderlind
rundt 3 timer siden / 300 visninger
0 kommentarer
Israels hovedstad
av
Leif GuIIberg
rundt 4 timer siden / 55 visninger
1 kommentarer
BLIND HVERDAG
av
Heidi Halvorsen
rundt 4 timer siden / 46 visninger
1 kommentarer
Med blikket mot 2021
av
Berit Aalborg
rundt 14 timer siden / 732 visninger
1 kommentarer
To arbeidsgiverlinjer, ja takk!
av
Kjetil Haga
rundt 15 timer siden / 67 visninger
0 kommentarer
Les flere

Siste kommentarer

Roald Øye kommenterte på
KrFs valgresultat i Oslo.
19 minutter siden / 209 visninger
Kjetil Mæhle kommenterte på
Israels hovedstad
26 minutter siden / 55 visninger
Runar Foss Sjåstad kommenterte på
Egil Svartdahl på enhet og homofilisaken
31 minutter siden / 6123 visninger
Dag Løkke kommenterte på
Egil Svartdahl på enhet og homofilisaken
rundt 1 time siden / 6123 visninger
Dag Løkke kommenterte på
Til kirkesamfunn i Norge: Rettferdighetsteologi og staten Israel
rundt 2 timer siden / 279 visninger
Hege Anita Aarvold Flottorp kommenterte på
BLIND HVERDAG
rundt 2 timer siden / 46 visninger
Gjermund Frøland kommenterte på
Egil Svartdahl på enhet og homofilisaken
rundt 2 timer siden / 6123 visninger
Gjermund Frøland kommenterte på
Egil Svartdahl på enhet og homofilisaken
rundt 2 timer siden / 6123 visninger
Roald Øye kommenterte på
Til kirkesamfunn i Norge: Rettferdighetsteologi og staten Israel
rundt 3 timer siden / 279 visninger
Egil Andre Gjerde kommenterte på
Objektiv moral – en moralsk styggedom
rundt 3 timer siden / 142 visninger
Dag Løkke kommenterte på
Egil Svartdahl på enhet og homofilisaken
rundt 4 timer siden / 6123 visninger
Njål Kristiansen kommenterte på
Med blikket mot 2021
rundt 5 timer siden / 732 visninger
Les flere